II SA/Bk 330/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi A. K. – Usługi Transportowe Import-Export w Z. na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej - oddala skargę.- Decyzją z dnia [...] marca 2008r. nr [...] Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B., działając na podstawie art. 32 a, art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1 pkt 4 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125 poz. 874 ze zm.), art. 1 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 484/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1 marca 2002r. zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 881/92 i (EWG) nr 3118/93 w celu wprowadzenia zaświadczeń dla kierowców (Dz.Urz. WE nr L076 z 19.03.2002), art. 3 ust. 1, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. nr 199, poz. 1671 ze zm.), pkt 8.2.1.1, 8.2.1.2 i 8.2.1.5 umowy europejskiej sporządzonej dnia 30 września 1957r. (Dz.U. nr 178, poz. 1481 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] o nałożeniu na A. K. właściciela firmy Usługi Transportowe [...] kary pieniężnej w kwocie 1.000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej bez wymaganego świadectwa kierowcy zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium RP (pkt 1.6 załącznika do ustawy o transporcie drogowym) oraz karę pieniężną w kwocie 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego zaświadczenia ADR o ukończeniu szkolenia (pkt 6.1.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym). U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: W dniu 6 listopada 2007r. w przejściu drogowym K. na kierunku wyjazdowym z RP dokonano kontroli granicznej pojazdu marki [...] o nr rej.[...], naczepa nr rej.[...], którym na podstawie licencji nr [...] wykonywany był przez A. K. prowadzącego przedsiębiorstwo Usługi Transportowe [...], międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy. Zgodnie z okazanym do kontroli Międzynarodowym Samochodowym Listem Przewozowym CMR nr [...], [...], [...] oraz instrukcjami bezpieczeństwa przewożony ładunek stanowiły materiały niebezpieczne zakwalifikowane wg ADR do klasy 3, UN 1210. Przedsiębiorca – obywatel RP A. K. kierujący kontrolowanym pojazdem, w trakcie kontroli granicznej, nie posiadał wymaganego zaświadczenia ADR o ukończeniu szkolenia. Nadto podczas kontroli stwierdzono, że drugi kierowca ob. Białorusi K. Y. nie posiadał wymaganego świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono na podstawie informacji z Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego, że kierowcy temu było wydane świadectwo, ale jego ważność wygasła w dniu 23 października 2007r. W związku ze stwierdzeniem powyższych naruszeń sporządzono protokół kontroli nr [...]. Przedsiębiorca odmówił jego przyjęcia, po czym pojazd został odprawiony na Białoruś, a w stosunku do przewoźnika zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne. Informację o wszczęciu postępowania i możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz złożenia swoich uwag i wniosków strona otrzymała w dniu 14 listopada 2007r. W trakcie prowadzonego postępowania przedsiębiorca nie złożył żadnych wyjaśnień. W związku z powyższym w dniu [...] grudnia 2007r. zakończono postępowanie administracyjne wydaniem decyzji o nałożeniu na przewoźnika obowiązku uiszczenia odpowiednich kar pieniężnych za naruszenia stwierdzone w/w protokole kontroli. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K. i zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania art. 10§1-3, art. 7, art. 28, art. 73, art. 77, art. 78, art. 81 oraz art. 107 kpa a także przepisów prawa materialnego art. 92 ust. 1 i ust. 4 i LP 1.6. Odwołujący podniósł, że naruszenia w/w przepisów polegały na tym, iż został naruszony jego interes prawny jako strony poprzez uznanie przez organ okoliczności faktycznych za udowodnione w sytuacji, gdy nie miał on możliwości wypowiedzenia się do stanowiska organu i całości materiału. Powyższe uchybienie stanowiło zatem naruszenie jego prawa do obrony własnych interesów jako strony postępowania administracyjnego. Nadto organ naruszył zasadę praworządności i zasadę państwa prawnego poprzez przyjęcie, że przewożone materiały były niebezpieczne i że zachodziła konieczność legitymowania się zaświadczeniem ADR o ukończeniu szkolenia. Odnośnie drugiego kierowcy, kwestionujący decyzję, podniósł, że kierowca ten miał złożone dokumenty na wydanie nowego świadectwa w odpowiednim organie i była mu wydana promesa, a brak wydania świadectwa wynikał jedynie z opieszałości urzędników. Wskazując na powyższe A. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję I – instancyjną uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W decyzji wskazano następujące uzasadnienie: Kierowca będący obywatelem państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej zatrudniony przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium RP, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy zobowiązany jest do posiadania świadectwa kierowcy (art. 32 a ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 1 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 484/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1 marca 2002r.). Przy czym zgodnie z treścią art. 4 lit. c rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. (Dz.U. UE.L. 06.102.1) termin "kierowca" oznacza osobę, która prowadzi pojazd nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w celu podjęcia w ramach swoich obowiązków jego prowadzenia w razie potrzeby. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, że kontrolowany kierowca nie okazał do kontroli granicznej świadectwa kierowcy. Wydane na wniosek przedsiębiorcy A. K. świadectwo kierowcy dla obywatela Białorusi K. Y. było ważne od dnia 3 sierpnia 2007r. do dnia 23 października 2007r. Nadto kierowca pojazdów przewożących towary niebezpieczne powinien posiadać zaświadczenie, że przeszedł szkolenie kursowe i zdał egzamin w zakresie wymagań, które powinny być spełnione podczas przewozu takich towarów (art. 10 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym w zw. z pkt 8.2.1.1, 8.2.1.2 i 8.2.1.5 umowy europejskiej sporządzonej dnia 30 września 1957r.). Organ podniósł, że w sprawie niniejszej bezspornym pozostaje fakt, że przewożone towary podlegały ADR. W dokumentach przewozowych CMR zostały zakwalifikowane do klasy 3 ADR jako materiały ciekłe zapalne, pod numerem UN 1210 – farba drukarska, lub materiał pokrewny do farby drukarskiej. Jednocześnie w dokumentach przewozowych brak jest jakiejkolwiek adnotacji jakoby przewożony towar nie był niebezpieczny i podlegał wyłączeniom. Organ zaznaczył, że jednoznaczne potwierdzenie przewozu ADR bez wyłączeń wynikało z faktu posiadania przez pojazd odkrytych tablic barwy pomarańczowej. Bezspornym pozostaje również, że kierujący pojazdem w trakcie kontroli nie okazał wymaganego zaświadczenia ADR o ukończeniu szkolenia. Dlatego też w ocenie organu II instancji, Komendant Placówki Straży Granicznej w K. działając na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z pkt 1.6 i 6.1.2 załącznika do tej ustawy zasadnie nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną za naruszenie obowiązków wynikających z tej ustawy. Od decyzji organu II instancji A. K. wywiódł skargę do sądu administracyjnego i zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść decyzji – art. 10, art. 7, art. 28, art. 73, art. 77, art. 78, art. 81 oraz art. 107 kpa, polegające na naruszeniu jego interesu prawnego jako strony i uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione w sytuacji gdy nie miał on możliwości wypowiedzenia się co do stanowiska organu i całości materiału dowodowego, braku wyznaczenia rozprawy administracyjnej, braku wysłuchania kierowcy – obywatela Białorusi, przez naruszenie jego prawa do obrony i zasady praworządności, - obrazę przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na treść decyzji – art. 32 a, art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1 pkt 4, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym, art. 1 ust. 5 rozporządzenia WE nr 484/2002, 881/92 i 3118/93 oraz przepisów ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych i umowy ADR przez ich błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji gdy przewożone towary nie były niebezpieczne. Organ nie wykazał tego w sposób jednoznaczny, a tym samym nie zachodziła potrzeba legitymowania się przez przedsiębiorcę zaświadczeniem ADR o ukończeniu kursu. Odnośnie drugiej osoby skarżący podniósł, że nie była ona kierowcą i nie wykonywała żadnych czynności w transporcie międzynarodowym w trakcie kontroli a tym samym nie zachodziła konieczność posługiwania się przez nią świadectwem kontroli wymaganym od obywatela spoza UE. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów sądowych wg norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga A. K. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z dnia [...] grudnia 2007r. nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę obowiązków, których dotyczy rozpoznawana sprawa stanowił przepis art. 32 a i art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125, poz. 874 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 484/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1 marca 2002r. zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 881/92 i (EWG) nr 3118/93 w celu wprowadzenia zaświadczeń dla kierowców (Dz.U.UE.L.02.76.1). Zgodnie z tą regulacją kierowca niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudniony przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium RP, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy zobowiązany jest do posiadania świadectwa kierowcy wydanego na podstawie przepisów Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 1 ust. 5 w/w rozporządzenia zaświadczenie dla kierowców wydawane jest na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej, przez właściwe władze Państwa Członkowskiego miejsca prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwo transportu rzeczy, każdemu kierowcy będącemu obywatelem państwa trzeciego, którego posiadacz licencji legalnie zatrudnia lub który legalnie pozostaje do jego dyspozycji zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi oraz odpowiednio układami zbiorowymi, zgodnie z regułami stosowanymi w tym Państwie Członkowskim i na warunkach zatrudnienia i kształcenia zawodowego kierowców stosowanych w tym samym Państwie Członkowskim. Każde zaświadczenie dla kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z w/w warunkami i jest wydawane na okres określony z zastrzeżeniem maksymalnej ważności pięciu lat. Zaświadczenie dla kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanego w zaświadczeniu, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Przy czym zgodnie z treścią art. 4 lit. c rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady 9EWG) nr 3820/85 (DZ.U.UE.L.06.102.1) pod pojęciem kierowca należy rozumieć osobę, która prowadzi pojazd nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w celu podjęcia w ramach swoich obowiązków jego prowadzenia w razie potrzeby. Nadto materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowiły przepisy art. 3 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. nr 199, poz. 1671 ze zm.) oraz pkt 8.2.1.1, 8.2.1.2 i 8.2.1.5 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej 30 września 1957r. w Genewie (Dz.U. nr 178, poz. 1481 ze zm.). Zgodnie z tą regulacją do kierowania pojazdem przewożącym towary niebezpieczne uprawniona jest osoba, która posiada zaświadczenie ADR. Zaświadczenie takie otrzymuje po raz pierwszy osoba, która ukończyła z wynikiem pozytywnym kurs dokształcający początkowy, czyli zdała egzamin którego zakres obejmuje sprawdzenie w szczególności: znajomości przepisów krajowych oraz umów międzynarodowych dotyczących przewozu drogowego towarów niebezpiecznych oraz wiedzy na temat przyczyn wypadków z towarami niebezpiecznymi, działań zapobiegawczych oraz czynności podejmowanych bezpośrednio po wypadku. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że w toku kontroli w dniu 6 listopada 2007r. kierowca będący obywatelem państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej, tj. obywatel Białorusi K. Y. zatrudniony przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium RP, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy – A. K. właściciela firmy Usługi Transportowe [...] nie posiadał świadectwa kierowcy. Jak ustalono w trakcie postępowania wyjaśniającego na podstawie informacji z Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego, świadectwo takie było wydane, ale jego ważność wygasła w dniu 23 października 2007r. Z przedstawionych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, że kierowca powinien być wyposażony przez przedsiębiorcę w stosowane zaświadczenie, które to zaświadczenie obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Oznacza to, że późniejsze, już po zakończeniu kontroli posiadanie dokumentu o którym mowa jest bezskuteczne i oznacza w istocie stwierdzenie, iż kierujący pojazdem nie dysponował tym dokumentem. Dlatego też za pozostające bez znaczenia w przedmiotowej sprawie należy uznać twierdzenia przedsiębiorcy, że kierowca miał złożone dokumenty na wydanie nowego świadectwa w odpowiednim organie i była mu wydana promesa, a brak wydania świadectwa wynikał jedynie z opieszałości urzędników. Bezzasadne są również twierdzenia skarżącego, iż z uwagi na to, że kierowca w trakcie kontroli nie wykonywał żadnych czynności w transporcie międzynarodowym nie zachodziła konieczność posługiwania się przez niego świadectwem kontroli. Jak już bowiem wykazano powyżej kierowcą zobowiązanym do posiadania świadectwa jest zarówno kierowca prowadzący pojazd w trakcie kontroli jak i kierowca przewożony w pojeździe w celu podjęcia w ramach swoich obowiązków jego prowadzenia w razie potrzeby. Bezspornym w sprawie pozostaje również fakt, że przewożone przez przedsiębiorcę towary były towarami niebezpiecznymi a kierujący pojazdem nie okazał wymaganego zaświadczenia ADR o ukończeniu szkolenia uprawniającego do ich przewozu. Wbrew temu co twierdzi skarżący okoliczności te zostały jednoznacznie ustalone przede wszystkim w oparciu o treść dokumentów przewozowych CMR nr [...], [...], [...] w których przewożony ładunek został zakwalifikowany wg ADR do klasy 3, jako materiały ciekłe zapalne pod numerem UN 1210 – farba drukarska, lub materiał pokrewny do farby drukarskiej. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że przewożone przez niego towary nie były materiałami niebezpiecznymi. Sankcję za naruszenie przedstawionych wyżej przepisów określa art. 92 ust. 1 pkt 1 i pkt 8 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (pkt 1) oraz wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych (pkt 8) podlega karze pieniężnej od 50 zł do 15.000 zł. Konsekwencją tego przepisu jest przewidziana w lp 1.6. załącznika do ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego przez kierowcę niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej bez wymaganego świadectwa kierowcy w wysokości 1.000 zł oraz w lp. 6.1.2 kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego zaświadczenia ADR o ukończeniu szkolenia w wysokości 2.000 zł. W tym miejscu zaznaczyć należy, że ustawa nie określa jakichkolwiek przesłanek wyłączających odpowiedzialność (możliwość odstąpienia od wymierzenia kary) bądź prowadzących do jej ograniczenia; co do zasady nie ma też – m.in. z racji oderwania od winy i wysokości szkody – możliwości miarkowania wysokości kary. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, polegającego na uznaniu przez organ okoliczności faktycznych za udowodnione w sytuacji gdy skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do stanowiska organu i całości materiału dowodowego, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy prawidłowo poinformowały skarżącego o przysługujących mu prawach procesowych czyli o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, z którego to prawa skarżący nie skorzystał. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.