II SA/Bk 34/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi H. S. i M. S. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania pomieszczenia gospodarczego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi S. T. – K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżących wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 57 ust. 7 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w sprawie wymierzenia kary w wysokości 10.000,00 zł M. i R. T., z tytułu nielegalnego użytkowania pomieszczenia gospodarczego, powstałego w wyniku przebudowy z rozbudową części garażowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce nr geod. [...] w miejscowości S. [...] gm. W. i umorzył postępowanie w sprawie. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna: Decyzją z dnia [...] września 2007 r., znak [...] Starosta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. i R. T. pozwolenia na przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z rozbudową części garażowej. Zatwierdzony projekt przewidywał m.in. nowy podział na pomieszczenie gospodarcze i na pokój. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożyli H. i M. S.. Wojewoda P. rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] października 2007 r., znak [...] umorzył postępowanie odwoławcze, wskazując że Państwo S. nie mają statusu strony. Postanowieniem z dnia 03 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (sygn. akt II SA/Bk 866/07) wstrzymał wykonanie decyzji Starosty B. z dnia [...] września 2007 r., w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę budynku, zaś wyrokiem z dnia 22 lipca 2008 r. (sygn. akt II SA/Bk 866/07) uchylił decyzję organu drugiej instancji. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., znak [...] uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę Starosty B. z dnia [...] września 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wojewoda P. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu wykonania decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na przebudowę budynku mieszkalnego. W dniu [...] kwietnia 2008 r. M. i R. T. złożyli w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Bi. zawiadomienie o zakończeniu budowy. Organ nadzoru decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. wniósł sprzeciw z uwagi na wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji Starosty B. o udzieleniu pozwolenia na przebudowę budynku oraz brak części wymaganych dokumentów. Decyzję w przedmiocie sprzeciwu nadano w polskiej placówce pocztowej w dniu [...] kwietnia 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zawiesił postępowanie w sprawie legalności użytkowania pomieszczenia gospodarczego do czasu wydania rozstrzygnięcia przez organ architektoniczno budowlany. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., znak [...] Starosta B. umorzył postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Wojewoda P. badając sprawę w wyniku złożonego odwołania, przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta B. ponownie umorzył postępowanie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak [...], a organ odwoławczy decyzję utrzymał w mocy. W związku z rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. podjął zawieszone postępowanie. W dniu [...] stycznia 2009 r. inwestorzy złożyli ponowne zawiadomienie o zakończeniu budowy. W dniu [...] sierpnia 2009 r. w trakcie dokonywanych oględzin na terenie nieruchomości należącej do M. i R. T. stwierdzono, że inwestorzy przystąpili do użytkowania pomieszczenia gospodarczego. Fakt ten został odnotowany w wykonanej dokumentacji fotograficznej oraz w sporządzonym i podpisanym przez R. T. protokole oględzin. Nielegalne przystąpienie do użytkowania pomieszczenia gospodarczego potwierdzały również zdjęcia wykonane w dniach [...] i [...] lipca 2008 r. przez sąsiadów: H. i M. S. W związku z powyższymi ustaleniami postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nałożył na M. i R. T. karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w wysokości 10.000 zł, powołując jako podstawę prawną art. 57 ust. 7, art. 59 "g" ust. 1 i art. 59 "f" ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji zakwestionowali M. i R. T. i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu zażalenia zarzucili organowi bezpodstawne przyjęcie, że zachodziły podstawy do wymiaru grzywny, w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie uzasadnia przyjęcia, że wypełniona została hipoteza przepisów art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów, prowadzenie postępowania w sposób podważający świadomość prawną obywateli, jak również niepełne i lakoniczne uzasadnienie decyzji. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżone postanowienie, umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że inwestor składając zawiadomienie o zakończeniu budowy nie posiadał już decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec faktu, iż państwo T. pozbawieni zostali rozstrzygnięcia administracyjnego, które zobowiązywało ich do złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy brak jest podstaw do nałożenia na inwestora kary z tytułu samowolnego użytkowania. Od powyższej decyzji H. i M. S. wywiedli skargę do sądu administracyjnego i zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa, w tym przede wszystkim art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 138 § 2 K.p.a. poprzez niezastosowania go w sprawie. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi, skarżący stwierdzili, że nie zgadzają się z postanowieniem organu II instancji o uchyleniu grzywny nałożonej na inwestorów przez organ I instancji. Państwo T. prowadzili prace budowlane pomimo wstrzymania decyzji o pozwoleniu na budowę postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2008 r. (sygn. akt II SA/Bk 866/07) oraz sprzeciwu PINB. Inwestorzy dwukrotnie odmawiali przeprowadzenia wizji lokalnej przez nadzór budowlany. Nadto, prowadzą na dużą skalę działalność gospodarczą od dnia [...]marca 2005 r. w budynku mieszkalnym oddanym do użytku w listopadzie 2005 r., przez co dopuścili się samowolnej zmiany przeznaczenia. Podnieśli, że prowadzenie działalności gospodarczej stanowi zagrożenie dla skarżących jako sąsiadów. Organy nie dołożyły starań, aby wyjaśnić stan faktyczny zaistniałej samowoli budowlanej, a inwestor cały czas prowadzi biuro i magazyn w domu i dobudowanych pomieszczeniach. W odpowiedzi na skargę, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Skarżący poruszają w zarzutach skargi dwa odrębne zagadnienia. Pierwsze dotyczy tego, że państwo T. przystąpili do użytkowania budynku, w związku z pozwoleniem na przebudowę domu z rozbudową części garażowej na podstawie wstrzymanej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 2007 r. i uważają, że powinni być za to ukarani. Druga kwestia to prowadzenie działalności gospodarczej w budynku mieszkalnym bez zmiany jego przeznaczenia na ten cel. Jeśli chodzi o drugie zagadnienie, to nie dotyczyło ono meritum rozstrzyganej, przez organy budowlane, sprawy. Organ nie zajmował się bowiem, samowolną zmianą przeznaczenia budynku mieszkalnego przez inwestorów, która to kwestia wymagałaby odrębnego postępowania. Stąd też, chybiony jest zarzut skarżących, iż organy nie wyjaśniły stanu faktycznego tego aspektu sprawy. Natomiast, w ocenie Sądu, organ II instancji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) przewiduje wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do jego użytkowania z naruszeniem przepisów art. 54 i 55. Art. 54 Prawa budowlanego mówi o obowiązku zawiadomienia organu o zakończeniu budowy ale takiej, która jest prowadzona na podstawie pozwolenia na budowę. Do wyłącznie legalnie prowadzonej budowy odnosi się też art. 55 pkt 1-3 ustawy. Prawnie skuteczne jest zawiadomienie o zakończeniu budowy tylko do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. (Słusznie, w tym aspekcie organ II instancji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2009 r. w sprawie o sygn. II OSK 1061/08). Zatem, a contrario, jeżeli inwestor dokonuje zgłoszenia o zakończeniu budowy, na którą w danym momencie, nie posiada decyzji o pozwoleniu na budowę, to takie zgłoszenie jest prawnie nieskuteczne. W niniejszej sprawie, inwestor składając zawiadomienie o zakończeniu budowy z dnia [...] stycznia 2009 r. nie posiadał decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 2007 r., w której nałożono na inwestora obowiązek zgłoszenia obiektu do użytkowania. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę P. decyzją z dnia [...] listopada 2008 roku. W ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego twierdzącego, że inwestorzy, w dacie złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy, nie byli do tej czynności w ogóle zobowiązani, a skoro tak, to wymierzenie im grzywny na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, było sprzeczne z prawem. Wykładnia przepisów przez organ odwoławczy została, w ocenie Sądu, dokonana prawidłowo. Nie jest wykluczone, że ustawodawca nie przewidział takiej sytuacji, gdzie inwestor przystępując do użytkowania obiektu został czasowo pozbawiony (w wyniku toczących się postępowań administracyjnych i sądowych) pozwolenia na budowę i nie jest w stanie dokonać skutecznego zgłoszenia zakończenia budowy. Zbyt daleko idące byłoby wówczas przypisywanie inwestorowi "nielegalności" w użytkowaniu obiektu. Mając na względzie powyższe okoliczności orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1248 ze zm.) Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240,00 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52,80 zł oraz kwotę 17,00 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.-