II SA/Bk 343/21

WyrokWSA w Białymstoku2021-06-08

Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Marek Leszczyński, Elżbieta Trykoszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała sejmiku województwa w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie, która włączyła nieruchomości skarżących do obwodu łowieckiego, narusza prawo, w szczególności prawo własności i inne prawa konstytucyjne, mimo możliwości ustanowienia zakazu polowań na tych nieruchomościach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała sejmiku województwa w sprawie podziału na obwody łowieckie jest zgodna z prawem. Włączenie nieruchomości skarżących do obwodu łowieckiego stanowi legalne ograniczenie prawa własności, które jest dopuszczalne na mocy ustawy i nie narusza istoty tego prawa. Sąd podkreślił, że nowelizacja Prawa łowieckiego wprowadziła mechanizmy ochrony właścicieli, w tym możliwość ustanowienia zakazu polowań, co czyni takie ograniczenie proporcjonalnym i zgodnym z Konstytucją.
Stan faktyczny
Skarżący M. P. i K. S. zaskarżyli uchwałę Sejmiku Województwa P. w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie, domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej włączenia ich nieruchomości do obwodu łowieckiego nr 284. Zarzucili naruszenie przepisów Prawa łowieckiego oraz Konstytucji RP, w tym prawa własności, argumentując, że objęcie ich nieruchomości obwodem łowieckim narusza ich interes prawny i konstytucyjne wolności. Organ administracji argumentował, że nie zachodzą przesłanki do wyłączenia nieruchomości, a skarżący mogą skorzystać z prawa do zakazu polowań.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. P. i K. S. na uchwałę Sejmiku Województwa P. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w sprawie dokonania podziału Województwa P. na obwody łowieckie oraz zaliczenie obwodów łowieckich do kategorii o których mowa w art. 26a ust. 1 ustawy Prawo łowieckie oddala skargę Sejmik Województwa P. (dalej: Sejmik) uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r., podjętą na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. 2020, poz. 1668 ze zm.; dalej: "u.s.w.") w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. 2020, poz. 1683; dalej: "u.p.ł.") dokonał podziału województwa P. na obwody łowieckie oraz zaliczył obwody łowieckie do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1 u.p.ł., w sposób szczegółowo określony w załącznikach do tej uchwały zawierających: (1) opis przebiegu granic z wyszczególnieniem numeracji i powierzchni obwodów łowieckich (załącznik nr 1); (2) rejestry powierzchniowe obwodów łowieckich wraz z kategoryzacją obwodów łowieckich (załącznik nr 2); (3) mapy każdego obwodu łowieckiego w skali 1:50000 (załącznik nr 3); (4) mapę poglądową wszystkich obwodów łowieckich województwa P. w skali 1:200000 (załącznik nr 4) – w § 1 uchwały. Ponadto Sejmik rozstrzygnął o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu uchwały nieuwzględnionych przez Marszalka Województwa P. (dalej: "Marszałek"), w sposób określony w załączniku nr 5 do uchwały (§ 2 uchwały) oraz stwierdził, że traci moc poprzednia uchwała Sejmiku z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie dokonania podziału województwa P. na obwody łowieckie (§ 3 uchwały). W treści załącznika nr 5 do uchwały, wskazano, że w wyniku przeprowadzenia od dnia 14 października 2020 r. do dnia 4 listopada 2020 r. konsultacji społecznych, wpłynęło m.in. jedenaście wniosków o wyłączenie nieruchomości prywatnych z obwodów łowieckich ze względu na naruszenie przysługujących im konstytucyjnych praw, w szczególności: prawa do korzystania z własności, prawa do posiadania własnych przekonań, prawa do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami oraz prawa do ochrony życia, w tym wniosek M. P. i K. S. z dnia [...] stycznia 2020 r., w którym wnieśli oni o wyłączenie należących do nich działek nr: [...] objętych KW nr [...] położonych w miejscowości W. w gminie D.. Marszałek wskazał, że na nieruchomości składającej się z ww. działek prowadzona jest działalność agroturystyczna. Odnosząc się zaś zbiorczo do uwag zgłoszonych przez osoby fizyczne i osobę prawną, stwierdził, że w myśl art. 27 ust. 12 u.p.ł. objęcie obwodem łowieckim nieruchomości zgłoszonych przez wnioskodawców, w żaden sposób nie utrudni prowadzenia działalności przez zgłaszających. Wnioskujący prowadzą obecnie działalność agroturystyczną/rolniczą z współistniejącą gospodarką łowiecką, ponieważ wskazane przez wnioskodawców działki nie są wyłączone z obwodów łowieckich, co świadczy o możliwości pogodzenia prowadzonej działalności z gospodarką łowiecką. Ponadto wnioskodawcy nie wskazali szczególnych właściwości nieruchomości lub prowadzonej na nich działalności, które utrudniłyby prowadzenie gospodarki łowieckiej, jak również okoliczności, które po objęciu jej obwodem łowieckim spowodują konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności. Wnioskodawcy, w myśl art. 27b u.p.ł. mają możliwość wniesienia do starostw wniosku o zakaz wykonywania polowania na nieruchomościach, który jest prawem osobistym właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości i nie wymaga uzasadnienia. Od złożonego oświadczenia nie ma trybu odwoławczego przez dzierżawców/zarządców obwodów, a wniesienie zakazu wykonywania polowań w zupełności zadośćuczyni zgłoszonym uwagom do projektu uchwały przez wnioskodawców. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą uchwałę wnieśli M. P. i K. S., domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej obwodu łowieckiego nr 284 Skarżący zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: 1) art. 27 ust. 16 u.p.ł. przez jego niezastosowanie, polegające na nierozstrzygnięciu o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu uchwały nieuwzględnionych przez Marszałka; 2) art. 4 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 i 2 u.p.ł. przez jego niewłaściwe zastosowanie przez Sejmik, polegające na uznaniu, że trzy ustawowe wymiary gospodarki łowieckiej (ochrona, hodowla i pozyskiwanie dzikich zwierząt) mają charakter rozłączny, a skarżący sprzeciwiają się realizowaniu na terenie ich nieruchomości tylko jednego z elementów gospodarki łowieckiej (tj. pozyskiwanie zwierząt w drodze polowań); 3) art. 27b w zw. z art. 48 pkt 7 oraz art. 50 ust. 1b u.p.ł. przez jego niewłaściwe zastosowanie przez Sejmik, polegające na przyjęciu, że ustanowienie zakazu polowania na nieruchomości, stanowi z punktu widzenia interesów skarżących, wystarczający ekwiwalent nieobjęcia tej nieruchomości obwodem łowieckim; 4) art. 21 ust. 1, art. 31, art. 38, art. 47, art. 64, art. 68 ust. 1 oraz art. 74 Konstytucji RP przez ich nieuwzględnienie przez Sejmik w odniesieniu do obowiązków biernych i czynnych obciążających skarżących, w związku z włączeniem ich nieruchomości do obwodu łowieckiego, innych niż obowiązek znoszenia wykonywania polowań na ich nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że zaskarżoną uchwałą Sejmik włączył należące do nich działki o numerach [...], położone w miejscowości W. (gmina D.) do obwodu łowieckiego nr 284 administrowanego przez Koło Łowieckie "P." w B.. Nastąpiło to wbrew woli skarżących i z naruszeniem ich interesu prawnego, przez bezpośrednią ingerencją w przysługujące im prawo własności działek objętych reżimem obwodu łowieckiego oraz inne prawa i wolności konstytucyjne wskazane w skardze. Ponadto doprecyzowali zarzuty skargi, wskazując m.in., że pismem z dnia [...] stycznia 2020 r., złożonym na podstawie art. 27 ust. 9-11 u.p.ł., zgłosili uwagi do projektu zaskarżonej uchwały. Wnieśli wówczas o jego zmianę przez wyłączenie z obwodu łowieckiego nr 284, działek będących ich własnością, wskazując, że objęcie ich nieruchomości obwodem łowieckim spowoduje istotne ograniczenie działalności prowadzonej na nieruchomości oraz naruszy przysługujące im prawa i wolności konstytucyjne – tj. prawo do własności, prawo do ochrony życia i zdrowia, prawo do bezpieczeństwa ekologicznego, prawo do prywatności oraz decydowania o swoim życiu osobistym oraz prawo do posiadania własnych przekonań i postępowania zgodnie z własnym sumieniem. Skarżący zaznaczyli, że sprzeciwiają się oni nie tylko wykonywaniu polowań na ich nieruchomościach, lecz prowadzeniu gospodarki łowieckiej, w każdym z jej ustawowych elementów, w tym m.in. przejeżdżaniu przez ich nieruchomości przez pojazdy myśliwych, czy też dokarmianiu zwierząt na ich nieruchomościach. Sprzeciw dotyczył nie tylko wykonywania polowań, lecz także czynności związanych z hodowlą oraz tzw. "ochroną" dzikich zwierząt. Wskazali, że pismem z [...] grudnia 2020 r. Marszałek poinformował skarżących, że ich uwagi do projektu uchwały zostały rozpatrzone negatywnie przez zespół opiniodawczo-doradczy. Marszałek nie wskazał, że zastrzeżenia zespołu przyjmuje za własne, ani że po zapoznaniu się ze stanowiskiem zespołu opiniodawczo-doradczego, samodzielnie rozpatrzył uwagi zgłoszone przez skarżących. Podali, że pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. wnieśli do Sejmiku skargę na czynności Marszałka w trybie art. 227 k.p.a., która została uznana przez Sejmik za bezzasadną uchwałą nr [...]. W ocenie skarżących, przy rozpatrzeniu niniejszej skargi konieczne jest uwzględnienie zgłoszonych przez nich uwag do projektu oraz skargi na czynności Marszałka wraz z uchwałą podjętą w sprawie jej rozpatrzenia, bowiem uzupełniają one materiał dowodowy oraz dają ogląd sposobu procedowania oraz stopnia przygotowania merytorycznego służb samorządowych (Sejmiku i Marszałka) do stosowania przepisów u.p.ł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, wskazując m.in., że z treści art. 27 ust. 12 u.p.ł. wynika, że przy rozpatrywaniu uwag dotyczących wyłączenia nieruchomości z obwodu łowieckiego uwzględnia się szczególne właściwości nieruchomości lub prowadzonej na niej działalności, które istotnie utrudniają prowadzenie na niej gospodarki łowieckiej, albo – w przypadku objęcia nieruchomości obwodem łowieckim – spowodują konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności. W ocenie organu w zaistniałym stanie faktycznym nie zachodzą żadne ze wskazanych wyżej przesłanek. Organ wskazał, że zarzuty podnoszone przez skarżących nie wskazują na to, aby na ich nieruchomości prowadzenie gospodarki łowieckiej było istotnie utrudnione. Skoro obecnie nieruchomość wchodzi w skład obwodu łowieckiego i skarżący prowadzą działalność agroturystyczną, to w wyniku podziału dokonanego w drodze zaskarżonej uchwały nie może dojść do istotnej zmiany sytuacji prawnej skarżących, skutkującej zaprzestaniem lub istotnym ograniczeniem prowadzonej działalności. Wyłączenie nieruchomości skarżących z obwodów łowieckich doprowadzi ponadto do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania w stosunku do pozostałych właścicieli nieruchomości wchodzących w skład obwodów łowieckich. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2021 r. skarżący odnieśli się do argumentacji przedstawionej w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko w pełnym zakresie. Ponadto wskazali, że oświadczeniem z dnia [...] marca 2021 r. ustanowili zakaz wykonywania polowania na nieruchomościach, których dotyczy niniejsza sprawa. W ten sposób ww. nieruchomości uzyskały szczególna właściwość, która istotnie utrudnia prowadzenie na nich gospodarki łowieckiej, co w świetle art. 27 ust. 12 u.p.ł. stanowi bezwzględną przesłankę dla wyłączenia tych nieruchomości z obwodu łowieckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zakres tej kontroli obejmuje również orzekanie, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kryterium legalności uchwały rady gminy stanowi jej zgodność z prawem, czyli z aktami prawa powszechnie obowiązującego. Przedmiotem kontroli Sądu, na skutek skargi M. P. i K. S. (dalej powoływani jako: "skarżący"), stała się uchwała Sejmiku Województwa P. Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie dokonania podziału Województwa P. na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1 ustawy Prawo Łowieckie, w części dotyczącej obwodu nr 284, w którego granicach znalazła się nieruchomość skarżących. Stosownie do art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U z 2019 r., poz. 512 ze zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości Sądu, że przesłanki konieczne zaskarżenia opisanego wyżej aktu do sądu administracyjnego, o których mowa w podanym przepisie, zostały spełnione w niniejszej sprawie. Niesporny jest bowiem charakter zaskarżonej uchwały jako aktu prawa miejscowego oraz to, że skarżący wykazali naruszenie własnego interesu prawnego, skoro będące ich własnością nieruchomości włączono na podstawie uchwały do obwodu łowieckiego nr 284. Proceduralnie skarga okazała się zatem doP.lna. Natomiast, w wyniku merytorycznej kontroli uchwały, Sąd doszedł do przekonania, że przedmiotowa skarga nie jest zasadna, ponieważ uchwała jest zgodna z prawem. Podstawę wydania zaskarżonej uchwały stanowił art. 27 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1683 ze zm., dalej jako: "u.p.ł."), który reguluje sposób tworzenia obwodów łowieckich na gruntach danego województwa. Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.ł., podziału na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1, a także zmiany granic obwodu lub zmiany zaliczenia obwodu do kategorii dokonuje w obrębie województwa sejmik województwa, w drodze uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, przygotowuje marszałek województwa (art. 27 ust. 2). W myśl art. 27 ust. 3 u.p.ł., projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, zawiera: 1) numer obwodu łowieckiego; 2) przebieg graficzny na mapie oraz słowny opis granic obwodu łowieckiego; 3) przebieg graficzny na mapie wyłączeń, o których mowa w art. 26;4) powierzchnię całkowitą obwodu łowieckiego; 5) powierzchnię obwodu łowieckiego po uwzględnieniu wyłączeń, o których mowa w art. 26, z podziałem na powiaty i gminy; 6) powierzchnię gruntów leśnych, z podziałem na gminy; 7) zaliczenie obwodu łowieckiego do jednej z kategorii, o których mowa w art. 26a ust.1. Jak wynika zaś z art. 27 ust. 4 u.p.ł., Marszałek województwa powołuje zespół, który jest jego organem opiniodawczo-doradczym w zakresie przygotowania projektu uchwały, o której mowa w ust. 1. Skład zespołu określa art. 27 ust. 5 i 6 ustawy. Przesłanki zmiany zaliczenia obwodu łowieckiego do jednej z kategorii reguluje art. 27 ust. 7. Stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 1 lit. a i b u.p.ł., marszałek województwa po przygotowaniu projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, kolejno występuje o stosowne opinie i uzgodnienia. Po czym, zgodnie z pkt 2, wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia opinii i dokonanych uzgodnień. Następnie, stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 3, ogłasza przez umieszczenie na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w poszczególnych gminach objętych projektem uchwały, za pośrednictwem właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), o sporządzeniu projektu uchwały oraz wyłożeniu jej do publicznego wglądu i umieszczeniu na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, wyznaczając w ogłoszeniu termin na składanie uwag do projektu uchwały, nie krótszy niż 21 dni od dnia wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, oraz informując o formie i miejscu składania uwag. Dalej marszałek wykłada projekt uchwały do publicznego wglądu oraz umieszcza go na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego na okres co najmniej 21 dni (art. 27 ust. 8 pkt 4), rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 3, w terminie nie dłuższym niż 45 dni od dnia upływu terminu ich składania (pkt 5), wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia uwag, o których mowa w pkt 3, w szczególności przez oznaczenie na mapie przebiegu graficznego wyłączeń wynikających z tych uwag oraz powierzchni obwodu łowieckiego po uwzględnieniu tych wyłączeń (pkt 6). Zgodnie z art. 27 ust. 8 pkt 8 ustawy, marszałek przedstawia projekt uchwały sejmikowi województwa wraz z zestawieniem nieuwzględnionych uwag lub opinii. W świetle art. 27 ust. 9, uwagi do projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, może wnieść każdy właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości objętej projektem uchwały. Uwagi te, stosownie do ust. 10, wnosi się w terminie wyznaczonym w ogłoszeniu, o którym mowa w ust. 8 pkt 3. Uwagi wniesione po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia. Podejmując uchwałę, o której mowa w ust. 1, sejmik województwa rozstrzyga jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu uchwały nieuwzględnionych przez marszałka województwa (art. 27 ust. 16 u.p.ł.). Uchwała, o której mowa w ust. 1, obowiązuje od dnia wejścia w życie w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 27 ust. 17). Podlega również publikacji na stronie internetowej sejmiku województwa (art. 27 ust. 18). Odnosząc powyższe przepisy do niniejszej sprawy, w szczególności dokumentacji przedłożonej przez Sejmik do akt sprawy, stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała została podjęta z zachowaniem procedury ujętej w art. 27 u.p.ł., a więc zgodnie z zasadami tworzenia obwodów łowieckich. Nadto, zdaniem Sądu, tak podjęta uchwała, wbrew zarzutom skargi, uwzględnia normy wynikające z art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że konstytucyjne gwarancje prawa własności nieruchomości wynikają z brzmienia art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Prawo to nie jest jednak prawem nieograniczonym, stosownie bowiem do art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Powyższe koresponduje z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z kolei, na poziomie ustawowym, ochronę prawa własności zapewnia art. 140 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że uprawnienia właścicielskie (posiadanie, korzystanie z rzeczy i rozporządzanie nią) mogą być wykonywane w granicach określonych przez ustawę i zasady współżycia społecznego. Tak więc nie jest to również ochrona absolutna prawa własności. Ustawodawca doP. zatem możliwość ograniczeń w wykonywaniu prawa własności, które jednakże muszą być legalne i wynikać z ustaw. W ocenie Sądu, z sytuacją legalnego sposobu ograniczenia prawa własności mocą aktu prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 konstytucji RP) mamy właśnie do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. W tym miejscu zauważyć należy, że ustawa Prawo łowieckie w zakresie regulacji podziału województwa na obwody łowieckie została znowelizowana na skutek uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2014 r., (sygn. akt P 19/13), że art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W uzasadnieniu ww. wyroku, na którego treść powołują się również skarżący, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że w ustawie brak jest jakichkolwiek prawnych form udziału właścicieli nieruchomości w procesie tworzenia obwodów łowieckich, obejmujących te nieruchomości oraz brak instrumentów prawnych umożliwiających właścicielom wyłączenie ich nieruchomości spod reżimu obwodu łowieckiego lub wyłączenie poszczególnych ograniczeń, jakie przewiduje prawo łowieckie, a ponadto mechanizm tworzenia obwodów łowieckich jest ukształtowany w sposób niespełniający przesłanki sensu stricto proporcjonalności. Trybunał zwrócił także uwagę na niedostatecznie uregulowany obowiązek informacyjny wobec właścicieli. Jak wynika z aktualnego brzmienia art. 27 u.p.ł. ustawodawca, po ww. wyroku, wprowadził szereg nowych rozwiązań i instrumentów prawnych do ustawy Prawo łowieckie, które, zdaniem Sądu, uwzględniają ww. problematykę podniesioną przez Trybunał Konstytucyjny i zapewniają właścicielom nieruchomości udział w procesie tworzenia uchwały ustanawiającej obwody łowieckie oraz przewidują obowiązek informacyjny i skuteczne środki ochrony dla właścicieli nieruchomości. W art. 27 ust. 8 ustawy, ustawodawca przewidział miedzy innymi obowiązek obwieszczenia o projekcie uchwały i poinformowania o prawie zgłaszania uwag do projektu (informując o formie i miejscu składania uwag), wyłożenia projektu uchwały do publicznego wglądu oraz umieszczenia go na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, rozpatrzenia uwag do tego projektu i wprowadzenia z tego tytułu zmian do projektu , w szczególności przez oznaczenie na mapie przebiegu graficznego wyłączeń wynikających z tych uwag oraz powierzchni obwodu łowieckiego po uwzględnieniu tych wyłączeń. Przedmiotowe uwagi do projektu uchwały, może wnieść każdy właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości objętej projektem uchwały (art. 27 ust. 9). Z akt sprawy wynika, że z powyższego uprawnienia skarżący skorzystali, wnosząc do organu pismo z dnia 20 stycznia 2020 r., w którym zwrócili się o wyłączenie należących do nich nieruchomości - działki nr [...] z obwodu łowieckiego, wskazując że na wymienionej nieruchomości prowadzona jest działalność agroturystyczna. Do uwag tych odniósł się Zespół opiniodawczo-doradczy ds. podziału województwa P. na obwody łowieckie, który zarekomendował nieuwzględnienie tych uwag, ponieważ nie zachodzą przesłanki z art. 27 ust. 12 ustawy. Nadto, zgodnie z procedurą z art. 27 ust. 8 pkt 8 ustawy, Marszałek Województwa przedstawił projekt uchwały sejmikowi województwa wraz z zestawieniem nieuwzględnionych uwag lub opinii. Odmowa uwzględnienia uwag 1-12 została uzasadniona zbiorczo w załączniku nr 5 w następujący sposób: "W odniesieniu do ww. wniosków (każdy wniosek opiniowany indywidualnie przez zespół opiniodawczo - doradczy a ostatecznie rozpatrywany przez Marszałka Województwa) w myśl zapisu art. 27 ust. 12 ustawy Prawo łowieckie objęcie obwodem łowieckim nieruchomości zgłoszonych przez wnioskodawców w żaden sposób nie utrudni prowadzenia działalności przez zgłaszających. Wnioskujący prowadzą obecnie działalność agroturystyczną/rolniczą z współistniejącą gospodarką łowiecką, ponieważ wskazane przez wnioskodawców działki nie są wyłączone z obwodów łowieckich, co świadczy o możliwości pogodzenia prowadzonej działalności z gospodarką łowiecką. Ponadto wnioskodawca nie wskazał szczególnych właściwości nieruchomości lub prowadzonej na nich działalności, które utrudniłyby prowadzenie gospodarki łowieckiej, jak również okoliczności, które po objęciu jej obwodem łowieckim spowodują konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności". Z załącznika nr 5, w zw. z § 2 zaskarżonej uchwały wynika zatem jednoznacznie, ze Sejmik nie uwzględnił uwag skarżących, ze względu na to, że nieruchomość skarżących nie spełnia przesłanek wyłączenia z obwodów łowieckich określonych w art. 27 ust. 12 u.p.ł. Zarzut zatem nie zastosowania przez Sejmik art. 27 ust. 16 u.p.ł. jest w całości niezasadny, skoro z treści uchwały jednoznacznie wynika, że przedmiotowe uwagi nie zostały przez Sejmik rozstrzygnięte negatywnie. Niezasadne jest również twierdzenie, jakoby zarówno Marszałek Województwa, jak i Sejmik zbadał przesłanki określone w art. 27 ust. 12 u.p.ł wyłącznie w odniesieniu do czterech nieruchomości należących do skarżących (działki [...]), w sytuacji gdy trzy pozostałe działki (nr [...]) tworzą podstawową przestrzeń życiową skarżących związaną z ich domem oraz miejscem spacerów. Zarówno z treści pkt 5 załącznika nr 5 do projektu uchwały przyjętego Zarządzeniem Marszałka Województwa P. z dnia [...] lutego 2021 r., jak i z pkt 5 załącznika do zaskarżonej uchwały (które mają takie same brzmienie) jednoznacznie wynika, że nie uwzględnione uwagi dotyczą działek nr [...] położonych w obrębie W.. Okoliczność, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. wskazano, że w "w myśl art. 26 pkt 2 i 3 u.p.ł działki o nr [...] leżą w obrębie miejscowości niezaliczanych do miast, w granicach obejmujących zabudowania mieszkalne i gospodarcze z podwórzami, placami i ulicami oraz drogami wewnętrznymi tych miejscowości i tym samym nie wchodzą w skład obwodu łowieckiego", nie oznacza, że na datę zatwierdzenia projektu uchwały oraz rozstrzygnięcia uwag przez Marszałka Województwa (zarządzenie z dnia [...] lutego .2021 r.) oraz na datę podjęcia uchwały przez Sejmik (22 lutego 2021 r.) organy administracyjne nie miały wiedzy co do tego, że przedmiotowe działki nie podlegają wyłączeniu z obwodów łowieckich na podstawie art. 26 pkt 3 u.p.ł. Reasumując, na datę przyjęcia projektu uchwały przez Marszałka Województwa oraz podjęcia uchwały przez Sejmik stan faktyczny dotyczący działek [...] oraz [...] był w pełni wyjaśniony, co znalazło odzwierciedlenie w treści projektu oraz uchwały, które dotyczą wszystkich działek skarżących, a nie tylko działek [...]. Omyłkowe ujęcie w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 części działek skarżących jako zabudowanych nie miało wpływu na kształt ostatecznie podjętej decyzji. W tym miejscu podzielić należy stanowisko organu, że analiza przepisów art. 26, art. 27 ust. 12 oraz art. 42aa pkt 13 u.p.ł. prowadzi do wniosku, iż przepis art. 27 ust. 12 nie jest co do zasady instrumentem służącym ochronie bezpieczeństwa ludzi, temu bowiem służą inne rozwiązania ustawowe - tj. wyłączenia ustawowe przewidziane w art. 26 pkt 2-4 oraz zakaz strzelania do zwierzyny w odległości mniejszej niż 500 m od miejsca zebrań publicznych w czasie ich trwania lub w odległości mniejszej niż 150 m od zabudowań mieszkalnych. Z treści art. 27 ust. 12 u.p.ł. wprost wynika, że przy rozpatrywaniu uwag dotyczących wyłączenia nieruchomości z obwodu łowieckiego uwzględnia się szczególne właściwości nieruchomości lub prowadzonej na niej działalności, które istotnie utrudnią prowadzenie na niej gospodarki łowieckiej, albo - w przypadku objęcia nieruchomości obwodem łowieckim - spowodują konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności. W stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne ze wskazanych wyżej przesłanek. Zarzuty podnoszone przez skarżących nie wskazują na to, aby na ich nieruchomości prowadzenie gospodarki łowieckiej było istotnie utrudnione. Zauważyć ponadto należy za organem, ze skoro obecnie nieruchomość wchodzi w skład obwodu łowieckiego i skarżący prowadzą działalność agroturystyczną, to w wyniku podziału dokonanego w drodze zaskarżonej uchwały nie może dojść do istotnej zmiany sytuacji prawnej skarżących, skutkującej zaprzestaniem lub istotnym ograniczeniem prowadzonej działalności. W ocenie Sądu zastrzeżenia skarżących zostały prawidłowo rozpatrzone, a podstawa ich nieuwzględnienia w projekcie uchwały znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach ustawy, w szczególności wynika z art. 27 ust. 12 u.p.ł. Z powyższych względów nie sposób zgodzić się ze skarżącymi, że zaskarżona uchwała, pomimo złożenia przedmiotowych uwag bezprawnie włączyła ich nieruchomości do obwodu łowieckiego. Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności, aktualne unormowanie art. 27 ust. 1 u.p.ł., upoważniało Sejmik Województwa do podjęcia uchwały w przyjętym kształcie, obejmującym obwodem łowieckim grunty skarżących. Wprawdzie co do istoty obowiązujący przepis nadal powoduje pewne ograniczenia w zakresie korzystania z prawa własności nieruchomości, które poddano reżimom obwodów łowieckich, to jednakże, jak już wskazano wyżej, nie jest to działanie pozbawione legalnej podstawy prawnej, a skarżący nie są pozbawieni środków ochrony i rekompensaty za ewentualne szkody. Zważywszy na obawy skarżących i związane z tym zarzuty w zakresie bezpieczeństwa na własnym gruncie w związku z ewentualnymi polowaniami, należy podkreślić, że jako właściciele posiadają nowy instrument prawny, pozwalający im na skuteczne ustanowienie zakazu wykonywania polowania na ich nieruchomościach przez koło łowieckie, w postaci prawa do złożenia oświadczenia o zakazie wykonywania polowania na tej nieruchomości (art. 27b ustawy). Nowa regulacja u.p.ł. powoduje zatem, że objęcie nieruchomości obwodem łowieckim nie narusza w sposób niedoP.lny gwarantowanego konstytucyjnie prawa własności skarżących, a zarazem wychodzi naprzeciw wynikającemu z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP, prawu zapewnienia każdemu wolności sumienia, w czym mieści się prawo do zapatrywań światopoglądowych i humanitarnych. W tym kontekście za niezasadny uznać należy zarzut art. 27b w zw. z art. 48 pkt 7 oraz 50 ust. 1b u.p.ł. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżących Sejmik nie wskazał, że uprawnienie do złożenia oświadczenie o zakazie polowań ma stanowić "wystarczający ekwiwalent nie objęcia nieruchomości obwodem łowieckim". Wskazał jedynie, że skoro objęcie ich nieruchomości narusza ich prawo do korzystania z własności, posiadania własnych przekonań i wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami oraz ochrony życia to mogą skorzystać z uprawnień do złożenia oświadczenia o zakazie wykonywania polowań, co znacznie ograniczy skalę interwencji w ich prawo własności oraz będzie służyło realizacji prawa do ochrony życia. Skarżący jak wynika z ich pisma procesowego z dnia [...] maja 2021 r. skorzystali z tego uprawnienia i oświadczeniem z dnia [...] marca 2021 r. ustanowili zakaz wykonywania polowania na nieruchomości, których dotyczy niniejsza sprawa. Powyższe nie oznacza jednak, że skarżący nie mają innych instrumentów, które służą zapobieżeniu ingerencji w prawo własności. Takie instrumenty zostały przewidziane chociażby w art. 12 i 13 u.p.ł. Z art. 12 u.p.ł. wynika, że dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich mogą, po uzyskaniu zgody właściciela, posiadacza lub zarządcy gruntu, wyznaczać i oznakowywać zakazem wstępu obszary stanowiące ostoje zwierzyny oraz wznosić urządzenia związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej. Zatem bez zgody Skarżących takie czynności nie mogą być dokonywane. Również dokarmianie zwierząt wymaga uzgodnienia miejsca wykładania karmy z właścicielem, posiadaczem lub zarządcą gruntu (art. 13 u.p.ł.). Wyjaśnić również trzeba, że przekonanie skarżących o niedoskonałości nowych mechanizmów prawnych, wprowadzonych do omawianej ustawy, uregulowanych w art. 27 ust. 9, art. 27 ust. 12 w zakresie warunków wyłączenia danej nieruchomości z obwodu łowieckiego, czy też w art. 27a ust. 1 dotyczącym odszkodowania, nie może stanowić skutecznej podstawy do kwestionowania ważności przedmiotowej uchwały. Z wyżej podanych powodów Sąd nie mógł uwzględnić zgłoszonych w powyższym zakresie zarzutów. Podsumowując, w cenie Sądu, zarówno zastrzeżenia zgłoszone przez stronę skarżącą na etapie procedowania, czyli przed podjęciem zaskarżanej uchwały, jak i zarzuty skargi, nie potwierdzają, że zaskarżona uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. W szczególności wbrew twierdzeniom skarżących ustanowienie na ich nieruchomości zakazu wykonywania polowania nie stanowi bezwzględnej przesłanki dla wyłączenia ich nieruchomości z obwodu łowieckiego. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło