II SA/Bk 344/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Marcin Kojło, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 8 maja 2024 r. nr WOP.7722.31.2024.MM w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Decyzją ostateczną z 17 lutego 2021 r., nr NB.1.5140.41.2020.BR, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w B. (dalej jako: "skarżąca", "Wspólnota") wykonanie nw. czynności w celu doprowadzenia pionu instalacji kanalizacji sanitarnej, przebiegającego w przedpokoju lokalu mieszkalnego nr [...] przy drzwiach wejściowych do tego lokalu, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w B., do stanu zgodnego z przepisami: 1) w terminie do 31 lipca 2021 r. należy wykonać izolację rury kanalizacyjnej poprzez wypełnienie wolnej przestrzeni wewnątrz obudowy rury pionu kanalizacyjnego pianką poliuretanową; po wykonaniu izolacji wewnątrz obudowy pionu rury kanalizacyjnej należy wykonać, w terminie do 31 sierpnia 2021 r., pomiar natężenia hałasu powodowanego przez ww. pion; 2) w przypadku dalszego przekraczania norm hałasu, należy wykonać w terminie do 31 grudnia 2021 r. dodatkową izolację osłony ww. pionu kanalizacji sanitarnej, dostosowaną grubością do stwierdzonych przekroczeń norm hałasu wynikających z wykonanych pomiarów i wykonać powtórne pomiary w terminie do 31 stycznia 2022 r.; 3) niezwłocznie po usunięciu nieprawidłowości i potwierdzeniu tego faktu pomiarem natężenia hałasu należy przedłożyć w organie pierwszej instancji oświadczenie osoby uprawnionej o doprowadzeniu przedmiotowej instalacji do stanu zgodnego z przepisami. W dniu 22 października 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku skierował do Wspólnoty upomnienie nr 52/2021, wzywające do wykonania przywołanych powyżej obowiązków o charakterze niepieniężnym, wymienionych w punktach 1 i 3 ww. decyzji ostatecznej. Następnie, 27 stycznia 2022 r., organ pierwszej instancji wystawił tytuł wykonawczy nr NB.I.5200.4.2022.MK, opatrzył go klauzulą o skierowaniu tego tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej oraz skutecznie doręczył podmiotowi zobowiązanemu, wszczynając tym samym wobec Wspólnoty postępowanie egzekucyjne. W dniu 8 lutego 2022 r. do PINB PG w Białymstoku wpłynęło wystąpienie Wspólnoty z 3 lutego 2022 r., uzupełnione wystąpieniem z 23 lutego 2022 r. , w którym podmiot zobowiązany zawarł wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na niewykonalność egzekwowanego obowiązku o charakterze niepieniężnym. Niewykonalność wynikać miała z faktu uniemożliwiania wykonania obowiązku przez właścicielkę lokalu nr [...], w którym mają być wykonane nakazane roboty budowlane. Postanowieniem z 7 marca 2022 r., nr NB.1.5200.4.2022.MK, PINB PG w Białymstoku odmówił umorzenia prowadzonego wobec Wspólnoty postępowania egzekucyjnego. Działający w trybie odwoławczym Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem ostatecznym z 22 kwietnia 2022 r., nr WOP.7722.36.2022.MM, utrzymał ww. postanowienie w mocy. Prawomocnym wyrokiem z 13 września 2022 r., II SA/Bk 430/22 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę złożoną przez Wspólnotę na ww. rozstrzygnięcie. W dniu 26 czerwca 2023 r. do PWINB wpłynęło wystąpienie Wspólnoty z 20 czerwca 2023 r., w którym podmiot zobowiązany wskazał na istnienie w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym okoliczności uzasadniających wstrzymanie tego postępowania w trybie art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."). Wspólnota powtórzyła argumentację, iż nie może wykonać nałożonych obowiązków, gdyż właścicielka lokalu nr [...], w którym roboty mają być wykonane, nie udostępnia swego lokalu. Strona wystąpiła do Sądu Rejonowego w Białymstoku z powództwem o zobowiązanie właścicielki ww. lokalu do zachowania zgodnego z prawem. Postanowieniem ostatecznym z 27 czerwca 2023 r., nr WOP.7723.6.2023.MM, wydanym na podstawie art. 23 § 1 i § 6 u.p.e.a., PWINB wstrzymał z urzędu - do 28 czerwca 2024 r. - postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec Wspólnoty na podstawie tytułu wykonawczego z 27 stycznia 2022 r., nr NB.1.5200.4.2022.MK. W dniu 30 stycznia 2024r. do PINB PG w Białymstoku wpłynęło wystąpienie z 26 stycznia 2024 r. Wspólnoty, informujące że została zawarta ugoda między Wspólnotą a właścicielką lokalu nr [...], w którym należało wykonać czynności nakazane egzekwowaną decyzją ostateczną ww. organu z 17 lutego 2021 r. Wspólnota wskazała, że przywołana decyzja została wykonana, zatem wniosła o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie. Na wezwanie PINB PG w Białymstoku z 7 lutego 2024 r., nr NB.L5200.4.2022.MK, pełnomocnik Wspólnoty dostarczył brakujące pełnomocnictwo do reprezentowania strony przed organem I instancji oraz wskazał, że wniosek z 26 stycznia 2024 r. dotyczy umorzenia "obu postępowań tj. postępowania administracyjnego i egzekucyjnego (...)". Postanowieniem z 22 marca 2024 r., nr NB.L5200.4.2022.MK, PINB PG w Białymstoku odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec Wspólnoty. W uzasadnieniu przywołanego postanowienia organ pierwszej instancji stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego reguluje art. 59 § 1 u.p.e.a., który nie wymienia wykonania obowiązku jako podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo organ stwierdził, że czynności kontrolne mające na celu sprawdzenie wykonania w całości egzekwowanego obowiązku zostaną podjęte po upływie terminu wyznaczonego w postanowieniu organu drugiej instancji. Odpowiedź w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego zostanie udzielona w odrębnym piśmie. Po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez Wspólnotę, PWINB postanowieniem z 8 maja 2024 r., nr WOP.7723.31.2024.MM, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 59 § 1 u.p.e.a. do umorzenia prowadzonego postępowania. W przepisie tym brak wskazania jako przyczyny umorzenia wykonania egzekwowanego obowiązku. Jednocześnie organ odwoławczy nie podzielił stanowiska PINB PG w Białymstoku, że z uwagi na wstrzymanie czynności egzekucyjnych, nie jest prawnie dopuszczalne sprawdzanie wykonana egzekwowanego obowiązku. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych miało umożliwić Wspólnocie wykonanie egzekwowanego obowiązku, w związku z kilkukrotnie podnoszonymi trudnościami, związanymi ze stanowiskiem właścicielki lokalu nr [...], w którym miały być wykonane nakazane roboty budowlane. Skoro Wspólnota, w wystąpieniu z 26 stycznia 2024 r., powiadomiła organ powiatowy, że zawarła ugodę i egzekwowana decyzja z 17 lutego 2021 r. została wykonana, organ pierwszej instancji powinien ten fakt sprawdzić i poinformować podmiot zobowiązany o wynikach kontroli. Natomiast organ powiatowy nie może, przed upływem terminu wskazanego przez PWINB w postanowieniu z 27 czerwca 2023 r. przystąpić do ewentualnego dalszego egzekwowania ww. decyzji, w przypadku stwierdzenia niewykonania części obowiązków. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, Wspólnota złożyła skargę do WSA w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, strona skarżąca zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 125 § 1 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, iż Wspólnota nie wykonała zobowiązania nałożonego ostateczną decyzją PINB PG w Białymstoku z 17 lutego 2021 r., nr NB.I.5140.41.2020.BR, w przedmiocie izolacji akustycznej rury w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] w Białymstoku; - naruszenie zasad postępowania uregulowanego w art. 6, 7, 8 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). W oparciu o powyższe zarzuty Wspólnota wniosła o: uchylenie postanowienia w całości; dopuszczenie dowodu z wyroku WSA w Białymstoku z 13 września 2022 r.,. II SA/Bk 430/22; dopuszczenie dowodu z ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Białymstoku w sprawie I C 73/23. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem procesowym z 15 lipca 2024 r. Wspólnota wskazała m.in., że wywiązała się z ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Białymstoku z 22 września 2023 r., a tym samym wszczęte przez Wspólnotę postępowanie o umorzenie grzywny nałożonej w celu przymuszenia jest uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie PWINB z 8 maja 2024 r., nr WOP.7723.31.2024.MM, utrzymujące w mocy postanowienie PINB PG w Białymstoku z 22 marca 2024 r., nr NB.L5200.4.2022.MK, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zasadniczo zatem spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy rozstrzygnięcie takie jest uzasadnione na tle stanu faktycznego sprawy. Jak twierdziła skarżąca w toku postępowania egzekucyjnego, wniosek o umorzenie winien zostać uwzględniony ze względu na wykonanie egzekwowanego obowiązku. W tym miejscu wypada przy tym zauważyć, że po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przypomnienie o tym jest o tyle istotne, że zarzuty złożonej skargi w istocie nie odnoszą się do meritum sprawy, tj. odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, co jednak nie ma wpływu na zakres kontroli do której zobowiązany jest sąd administracyjny. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią. W myśl § 4 powoływanego przepisu, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 zdanie pierwsze. W realiach niniejszej sprawy Wspólnota wystąpiła do PINB PG w Białymstoku z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wykonanie egzekwowanej decyzji ostatecznej ww. organu z 17 lutego 2021 r., nr NB.I.5140.41.2020.BR. Skarżąca podniosła, że została zawarta ugoda między Wspólnotą a właścicielką lokalu nr [...], w którym należało wykonać czynności nałożone wspomnianą decyzją. Skład orzekający w pełni aprobuje stanowisko organów, że art. 59 § 1 u.p.e.a. nie wymienia wśród przesłanek umorzenia postępowania wykonania egzekwowanego obowiązku; takiej podstawy nie wskazują również przepisy odrębnych ustaw, o czym mowa w pkt 7. Wypada zauważyć, że samą istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne; umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel (por.: P. Pietrasz [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 59). Sąd nie ma przy tym wątpliwości, że jeżeli zobowiązany wykonał obowiązek w całości albo w części po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nie stanowi to podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego – odpowiednio – w całości albo w części, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili jego wszczęcia. Wykonanie obowiązku po wszczęciu postępowania egzekucyjnego zarówno w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych, jak i wykonanie dobrowolne przez zobowiązanego oznaczają, że cel postępowania egzekucyjnego został osiągnięty (zob.: P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 59). Z uwagi na powyższe należało uznać, że odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie była uzasadniona i znajdująca poparcie w przepisach. Wykonanie obowiązku nie stanowi jednak z przesłanek umorzeniowych z art. 59 § 1 u.p.e.a., zaś umorzenie postępowania na tej podstawie sprzeczne byłoby z samą istotą umorzenia i celem postępowania egzekucyjnego. Przechodząc do oceny podnoszonych w skardze zarzutów, sąd zauważa, że są one całkowicie bezzasadne, a celowość ich wniesienia nie znajduje usprawiedliwienia na kanwie niniejszej sprawy. Skarżąca zwróciła uwagę na naruszenie art. 125 § 1 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że Wspólnota nie wykonała zobowiązania nałożonego na nią ostateczną decyzją. Powołany przepis stanowi jednak, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Z § 2 zd. pierwsze wynika natomiast, że postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Jak celnie zauważył organ, Wspólnota nie zwracała się z wnioskiem o umorzenie grzywny w celu przymuszenia, a skoro więc nie zainicjowała takiego postępowania (umorzenie grzywny nie następuje z mocy prawa), to nie znajduje usprawiedliwienia oczekiwanie wydania takiego rozstrzygnięcia przez organ. Dostrzegając oczywistą niejasność w sformułowaniu uzasadnienia zarzutu naruszenia wspomnianego przepisu, sąd przypomina, że Wspólnota wnosiła jedynie "o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie" (pismo z 26 stycznia 2024 r.) czy też umorzenie "obu postępowań tj. postępowania administracyjnego i egzekucyjnego" (pismo z 21 lutego 2024 r.); złożenie wniosku o umorzenie nie może być jednak uznane za równoważne czy też obejmujące swoim zakresem także żądania umorzenia grzywny w celu przymuszenia, gdyż są to odrębne instytucje procesowe. Skład orzekający nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 6, 7, 8 i 11 k.p.a. Zarzut ten w zasadzie nie został wyjaśniony, autor skargi ograniczył się jedynie do wskazania na "nieuwzględnienie oczywistego faktu wykonania przez Wspólnotę zobowiązania". Tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania było jedynie stwierdzenie zasadności wniosku o umorzenie postępowania. Dopiero następstwem tegoż będzie sprawdzenie przez PINB PG w Białymstoku, czy obowiązek wynikający z decyzji ostatecznej z 17 lutego 2021 r. rzeczywiście został wykonany, a zatem czy postępowanie egzekucyjne winno zostać zakończone. Sąd nie dopatrzył się ponadto żadnych innych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu. Uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.