II SA/Bk 346/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi N. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu J. G. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 317,33 zł (słownie: trzysta siedemnaście złotych trzydzieści trzy grosze) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. W dniu [...].09.2008r. Prezydent Miasta B. wystawił przeciwko skarżącej tytuł wykonawczy celem wyegzekwowania należności pieniężnej w kwocie 237,60 złotych z tytułu nieuiszczonych opłat za postój zarejestrowanego na skarżącą samochodu w strefie płatnego parkowania, obowiązek poniesienia których to opłat wynika z art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13 "b" ust. 3 i 4 ustawy z 21.03.1985r. o drogach publicznych. Wystawienie tytułu wykonawczego poprzedziło doręczenie skarżącej w dniu 30.06.2008r. upomnienia. Tytuł wykonawczy wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., który zawiadomieniem z dnia 17.11.2008r. dokonał zajęcia renty skarżącej wypłacanej przez ZUS Oddział w B. O zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego dłużniczka powzięła wiadomość z przesłanego do jej wiadomości pisma ZUS z dnia 25.11.2008r. skierowanego do organu egzekucyjnego, informującego o przystąpieniu do potrącenia zajętej renty począwszy od należności za grudzień 2008r. W dniu 19.12.2008r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca zakwestionowała czynność zajęcia renty, podnosząc, że nie doręczono jej tytułu wykonawczego, nie pouczono o uprawnieniach, nie podano podstaw prawnych egzekucji. Zakwestionowała też istnienie swego obowiązku uiszczenia opłaty za postój samochodu w strefie płatnego parkowania podając, że nie ma uprawnień do kierowania pojazdami, fizycznie go nie parkowała, ani nie nakazywała parkowania pojazdu w miejscach i w czasie przyjętym przez organ. Organ egzekucyjny potraktował zastrzeżenia skarżącej jako zarzuty do postępowania egzekucyjnego i wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie podniesionych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...].01.2009r. Prezydent Miasta B. z powołaniem się na art. 34 w związku z art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyraził stanowisko o niezasadności zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel stwierdził, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wynika z mocy samego prawa tj. art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Za nieuiszczenie należności za parkowanie pobiera się kwotę w wysokości i w sposób określony prawem miejscowym, uchwalonym przez Radę Miasta na podstawie art. 13 "b" ust. 3 i 4 oraz 13 "f" ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Opłata za postój, jak tez opłata za jego nieopłacenie, obciąża użytkownika pojazdu, który korzystając ze strefy płatnego parkowania nie wypełnia warunków jej regulaminu. Domniemywa się, że użytkownikiem pojazdu jest jego właściciel. W sytuacji, gdy użytkownikiem pojazdu nie był właściciel, właściciel winien wskazać osobę, która kierowała pojazdem w chwili naruszenia taryfy parkingowej i tytuł, na podstawie którego osoba ta władała pojazdem. Zarządca drogi – wierzyciel nie uprawnienia do ingerowania w sferę stosunków łączących właściciela pojazdu a jego użytkownika. Wierzyciel dodał, że obowiązek poniesienia opłaty za parkowanie nie jest uzależniony od wezwania do uiszczenia opłaty. Potwierdzeniem braku uiszczenia opłaty jest raport. Skarżąca ani po wystawieniu wezwania do uiszczenia opłaty, ani po doręczeniu upomnienia nie złożyła żadnych uwag, które wyjaśniłyby jej sytuację związaną z parkowaniem pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłat. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca powtórzyła, że nie ciążył na niej obowiązek poniesienia opłat z tytułu parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania, ponieważ nie użytkuje własnego samochodu, jako że nie posiada prawa jazdy. Nie była więc zobowiązana do wnoszenia opłat wymienionych w upomnieniu, ani też nie była wzywana do zajęcia stanowiska w kwestii wskazania użytkownika pojazdu w czasie i miejscach wskazanych w upomnieniu. Podkreśliła przy tym, że upomnienie dotyczyło kilku nieopłaconych postojów w odległym czasie, co – z racji wieku skarżącej (80 lat), inwalidztwa, uniemożliwiającego samodzielną egzystencję i wymagającego stałej opieki, ograniczenia percepcji umysłowej, oraz z racji okoliczności użytkowania pojazdu przez wielu użytkowników, czyniłoby niemożliwym wywiązanie się z obowiązku wskazania osoby użytkownika odpowiedzialnego za nieuiszczenie opłat. Zarzuciła organowi brak rozpatrzenia zarzutów zawartych w jej skardze, bezprawne przyjęcie, że w chwili doręczenia upomnienia miała obowiązek wskazania osoby kierującej pojazdem, niewłaściwe zastosowanie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia [...].03.2009r. orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia wierzyciela wyrażającego stanowisko wobec zarzutów zgłoszonych przez skarżącą do prowadzonej egzekucji. Kolegium stwierdziło, że zarzuty do postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które to stanowisko w kwestii egzekwowanego obowiązku jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zarzuty skarżącej sprowadzają się do podważania istnienia obowiązku uiszczenia opłaty tj. odpowiadają podstawie zarzutów z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz do zarzucania błędu co do osoby zobowiązanego tj. odpowiadają podstawie zarzutów wymienionej w art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odniesieniu do zarzutów podniesionych przez stronę, stanowisko wierzyciela wyrażone skarżonym postanowieniem jest prawidłowe. Poprawnie bowiem wierzyciel wskazuje, że korzystający z dróg są obowiązani z mocy przepisów ustawy o drogach publicznych do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, zaś za nieuiszczenie opłaty za parkowanie organ jest obowiązany pobrać opłatę w wysokości i w sposób określony aktem prawa miejscowego, w tym przypadku uchwałą Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia 1.12.2003r. Nr XVI/158/03. Kolegium podkreśliło, że w świetle zapisu Regulaminu Strefy Płatnego Parkowania, stanowiącego załącznik do wymienionej uchwały, wezwanie – raport jest dokumentem wystawionym przez kontrolera strefy, wzywającym właściciela pojazdu do wniesienia nieopłaconej opłaty za parkowanie ponad czas nieopłacony. Wezwanie to jest zostawiane na przedniej szybie pojazdu samochodowego. Powyższe przemawia za tym, że obowiązek właściciela pojazdu ponoszenia opłat za parkowanie w strefie, powstaje z mocy prawa, co oznacza, że organ nie może wydawać żadnego aktu stwierdzającego istnienie obowiązku. W sprawie nie miał też miejsca błąd co do osoby zobowiązanego. Zgodnie z art. 78 st. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. Skarżąca nie wskazała, kto korzystał z jej pojazdu w dacie zdarzeń będących podstawą wniesienia opłat, co obliguje kolegium do utrzymania w mocy stanowiska wierzyciela. Kolegium podkreśliło fakt doręczenia skarżącej w dniu 30.06.2008r. upomnienia. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego N. G. podtrzymała twierdzenia zażalenia precyzując zarzuty jako: - oparcie decyzji o niewłaściwą interpretację prawa materialnego, - brak ustosunkowania się do podnoszonych przez stronę argumentów. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o "unieważnienie" wydanych wszystkich dotychczasowych decyzji i nakazanie zwrotu pobranych kwot z renty wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu skargi ponownie stwierdziła, że jako właściciel pojazdu nie miała obowiązku wnoszenia opłat za parkowanie, skoro nie dysponowała pojazdem w związku z postojem w strefie płatnego parkowania, co skutkuje popełnieniem błędu, co do osoby zobowiązanego, oraz że nie miała obowiązku informowania wierzyciela o osobie użytkującej pojazd, ponieważ Urząd Miejski nie posiada uprawnień do żądania takich informacji (ustawa Prawo o ruchu drogowym wskazuje, kto takiej informacji może żądać). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej sprecyzował wnioski skargi jako żądanie stwierdzenia nieważności obydwu postanowień ewentualnie o ich uchylenie z powodu naruszenia właściwości przez organ egzekucyjny. Zdaniem strony, stosownie do treści art. 19 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem egzekucyjnym w sprawie powinien być Prezydent Miasta B. Podnosząc powyższe pełnomocnik powołał się na treść postanowienia NSA z 25.06.2008r. (sygn. IIFW 2/08), postanowienia NSA z 4.03.2008r. (sygn. akt FW 2/07) i wyroku WSA w Warszawie z 12.10.2005r. (sygn. IIISA/Wa 1539/05). Nadto podniósł, iż zarzutom został nadany bieg mimo, iż zostały zgłoszone po upływie ustawowego terminu dla wnoszenia zarzutów do postępowania egzekucyjnego, oraz zakwestionował prawidłowość tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Punktem wyjścia dla rozważań sądu w aspekcie podniesionych przez skarżącą argumentów, jest stwierdzenie, że przedmiotem skargi jest wyrażone postanowieniem stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów do postępowania egzekucyjnego tj. efekt działania organu innego niż organ egzekucyjny w sprawie. Skoro przedmiotem skargi jest działanie innego organu niż organ egzekucyjny, to sąd administracyjny będąc związanym przedmiotem skargi, nie może przy okazji oceny legalności działania wierzyciela, odrębnego w sprawie podmiotu od organu egzekucyjnego, wypowiadać ocen w odniesieniu do działań organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest bowiem stroną postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi zobowiązanego na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w sprawie zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego. Stąd podniesiona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność błędnego nadania przez organ egzekucyjny biegu spóźnionym zarzutom zgłoszonym przez zobowiązaną, nie może być objęta kontrolą sądu w niniejszym postępowaniu sądowym. Spod kontroli sądu w niniejszym postępowaniu "wymyka się" także kwestia ewentualnych błędów samego tytułu wykonawczego, jak też właściwości organu egzekucyjnego, do którego wierzyciel skierował tytuł wykonawczy przeciwko skarżącej. Zauważyć bowiem należy, że w sprawie nie doszło ani do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi przez organ egzekucyjny stosownie do treści art. 29 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani do uznania się przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w B., organem niewłaściwym do prowadzenia egzekucji stosownie do treści art. 65 par. 1 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dopuszczalność egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny bada zawsze z urzędu, a stwierdziwszy, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym, nie podlega egzekucji administracyjnej, lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 par. 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi (vide: treść art. 29 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Również właściwość do prowadzenia sprawy podlega zawsze ocenie organu, który dostrzegając swą niewłaściwość powinien niezwłocznie przekazać sprawę do właściwego organu (vide: treść art. 65 par. 1 kpa mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z mocy odesłania zawartego w art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przekazanie sprawy innemu organowi egzekucyjnemu, dawałoby podstawę do ewentualnego wszczęcia sporu kompetencyjnego, który przed podjęciem czynności egzekucyjnych rozstrzygnąłby jakiemu organowi (naczelnikowi urzędu skarbowego, czy organowi gminy o statusie miasta) przypisać należy kompetencje do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych z tytułu nieopłaconych postojów pojazdu w strefie płatnego parkowania. W sprawie niniejszej okoliczność braku zachowania właściwości organu egzekucyjnego może być podniesiona na etapie skarżenia działania organu egzekucyjnego, a nie na etapie skarżenia stanowiska wierzyciela, któremu organ egzekucyjny tytułu wykonawczego nie zwrócił, ani nie dostrzegł swej niewłaściwości w sprawie. Podkreślić przy tym należy, iż prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ może być samodzielną podstawą zarzutów do postępowania egzekucyjnego z punktu 9 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale w tym przypadku skarżąca w piśmie potraktowanym jako zarzuty, nie oparła zarzutów na okoliczności niezachowania właściwości przez organ egzekucyjny, ale na okoliczności nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zgłoszenie dopiero na rozprawie przed sądem nowego zarzutu do postępowania egzekucyjnego, jest nieskuteczne. Zarzuty do postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Mogą być oparte na podstawach enumeratywnie wskazanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i muszą być zgłoszone na etapie badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W konsekwencji braku podniesienia zarzutu niewłaściwości organu egzekucyjnego na etapie postępowania egzekucyjnego, wierzyciel w swoim stanowisku do zgłoszonych zarzutów nie miał możliwości odniesienia się do tego zarzutu, a w konsekwencji i sąd administracyjny nie może stanowisku wierzyciela wytknąć niekompletności. Reasumując, argumenty powołane przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie, nie pozwoliły sądowi "wyjść" poza zarzuty i wnioski zamieszczone w skardze własnoręcznie podpisanej przez skarżącą. Orzeczenia innych sądów administracyjnych, do których – dla wzmocnienia swojej argumentacji na rozprawie – odwołał się pełnomocnik, nie mogą mieć odniesienia do sprawy niniejszej. Postanowienia NSA wydane zostały w sporach o właściwość między naczelnikami urzędów skarbowych, a organami gminy o statusie miast, który to spór w sprawie niniejszej nie zaistniał, a nadto dotyczyły odpowiedzi o organ właściwy do egzekwowania mandatów karnych nakładanych przez funkcjonariuszy straży miejskiej, a nie o organ właściwy do egzekwowania powstałego z mocy prawa obowiązku ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. Wyrok WSA w Warszawie, w tezie którego wyrażone zostało stanowisko, iż prezydent miasta jest organem jedynie właściwym do przeprowadzenia egzekucji na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych, stanowiących opłatę za parkowanie samochodów w strefie płatnego parkowania, zapadł zaś na tle egzekwowania opłaty za parkowanie pojazdu w okresie kiedy zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych opłaty drogowe za parkowanie pojazdu na drogach mogły być pobierane tj. nie istniał obowiązek ich ponoszenia, co wyłącza możliwość automatycznego "przeniesienia" tego poglądu na grunt sprawy niniejszej (pomijając podniesiony wcześniej fakt braku uznania się w sprawie niniejszej niewłaściwym przez naczelnika urzędu skarbowego i brak podniesienia w zarzutach niewłaściwości organu egzekucyjnego). Merytorycznie wyrażone zaskarżonym postanowieniem przez wierzyciela stanowisko w sprawie zgłoszonych przez stronę zarzutów do postępowania egzekucyjnego, jest zgodne z prawem. Skład sądu orzekającego w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, ciąży na korzystających z dróg publicznych z mocy samego prawa, w czym utwierdza treść art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115). Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, pobiera się – jak stanowi dalej art. 13 "b" ust. 1 ustawy o drogach publicznych - za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Zarówno wysokość stawek opłaty, jak i sposób jej pobierania, określa szczegółowo rada gminy (miasta), uprawniona do ustalenia strefy płatnego parkowania na obszarze jej działania (vide: upoważnienie zawarte w art. 13 "b" ust. 3 ustawy o drogach publicznych). Jednocześnie ustawa o drogach publicznych przewidziała w art. 13 "f" ust. 1 obowiązek ponoszenia opłat dodatkowych za nieziszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, pozostawiając radzie gminy (miasta) określenie wysokości opłaty dodatkowej oraz sposobu jej pobierania z zastrzeżeniem górnej granicy takiej opłaty. Ustawa o drogach publicznych w art. 13 "b" ust. 7 i w art. 13 "f" ust. 3 zawarła zapisy stwierdzające, iż opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, jak i opłatę dodatkową, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi. Na terenie miasta B. obowiązuje uchwała Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 1.12.2003r. o ustaleniu na terenie miasta Białegostoku strefy płatnego parkowania, obejmującej ulice wymienione w załączniku numer 1 uchwały. W paragrafie 2 pkt 1 uchwały zostało podane, iż opłaty pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w dni robocze od poniedziałku do piątku, w godzinach od 10.00 do 18.00. Załącznik numer 2 uchwały określa wysokość stawek opłaty za parkowanie, a załącznik numer 5 uchwały zawiera regulamin strefy płatnego parkowania, określający sposób uiszczania opłaty, zaś załącznik numer 6 uchwały określa sposób pobierania opłaty z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu oraz jej wysokość. Z regulaminu strefy płatnego parkowania wynika, iż podstawą stwierdzenia przez kontrolera strefy braku uiszczenia opłaty za parkowanie, jest wezwanie – raport wystawiane przez kontrolera strefy, wzywające właściciela pojazdu do wniesienia nieopłaconej opłaty za parkowanie lub opłaty za parkowanie ponad czas opłacony, zostawiane na przedniej szybie pojazdu samochodowego. Z powyższych przepisów wynika, jak trafnie wierzyciel wywiódł, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika wprost z przepisów prawa, że konsekwencją nieuiszczenia opłaty staje się obowiązek poniesienia opłaty dodatkowej, że wszczęcie egzekucji nie może być poprzedzone decyzją organu, oraz iż obowiązek ponoszenia opłaty za parkowanie pojazdu ciąży na w właścicielu pojazdu. Mając na uwadze powyższe uregulowania Sąd nie znalazł podstaw do podważenia trafności stanowiska wierzyciela i skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z uwagi na złożony przez pełnomocnika skarżącej wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy, orzeczono o tymże wynagrodzeniu stosownie do treści art. 250 w związku z art. 205 par. 2 i 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na kwotę przyznanego wynagrodzenia złożyła się ustawowa stawka wynagrodzenia wynikająca z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, powiększona o stawkę podatku od towarów i usług, opłata skarbowa od pełnomocnictwa i zwrot wydatków ujętych w spisie kosztów złożonym do akt przez pełnomocnika.-