II SA/Bk 346/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego. uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] ustalono Pani K. S. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] zobowiązano Pana W. S. do zwrotu należności z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego za ww. okres. W dniu 23 lutego 2011 r. Pan W. S. złożył wniosek umorzenie lub odroczenie terminu spłaty i rozłożenie na raty kwoty w wys. 3.360,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, ustalonej powyższą decyzją. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Kierownik Sekcji Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., po rozpatrzeniu wniosku: 1. odmówił umorzenia kwoty należności dłużnika alimentacyjnego w wys. 3.360,00 zł z tytułu wypłaconych Pani K. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego; 2. odmówił umorzenia kwoty ustawowych odsetek w wys. 399,60 zł naliczonych na dzień wydania niniejszej decyzji; 3. odmówił odroczenia do dnia 31 grudnia 2014 r. terminu płatności należności dłużnika alimentacyjnego wskazanej w pkt l decyzji, ustalonej decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] lutego 2011 r. oznaczoną Nr [...]; 4. odmówił odroczenia do dnia 31 grudnia 2014 r. terminu spłaty ustawowych odsetek, które na dzień wydania decyzji wynoszą 399,60 zł naliczonych od kwoty wskazanej w pkt l decyzji; 5.odmówił rozłożenia na raty w wys. po 80.00 zł miesięcznie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wys. 3.360,00 zł oraz kwotę ustawowych odsetek. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, Pan W. S. zwrócił się z prośbą o umorzenie lub odroczenie terminu płatności zobowiązania do końca 2014 r. i jednocześnie o rozłożenie na raty należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej wraz z ustawowymi odsetkami, od miesiąca stycznia 2015 r. Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca jest w orzeczonej sądownie separacji i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu stanowiącym własność jego ojca, który wraz z matką wnioskodawcy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Pan W. S. nie pracuje zawodowo ani dorywczo, nie jest zarejestrowany w PUP w B. Źródłem dochodu wnioskodawcy są świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie. Korzysta on również systematycznie z zasiłków celowych i okresowych, które przeznacza na bieżące potrzeby oraz otrzymuje wsparcie finansowe od rodziny. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności przyznany do 31 marca 2011 r. z uwagi na stwierdzone naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność zapewnienia czasowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, Obecnie spłaca zobowiązanie alimentacyjne do ZUS w wysokości 100 zł miesięcznie oraz wobec MOPR ma ustalone raty za okres zasiłkowy 2008/2009 w wysokości po 50 zł miesięcznie. Pan W. S., partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w wysokości 350 zł miesięcznie. Organ I instancji wskazał, że konstrukcja przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje na jego uznaniowość, a umorzenie zaległości stronie świadczyłoby o ulgowym traktowaniu wnioskodawcy w stosunku do innych osób, które pomimo trudności finansowych regulują swoje zobowiązania. Ponadto w ocenie organu obecna sytuacja życiowa nie może stanowić przesłanki, która zwalniałaby Pana W. S. od ponoszenia odpowiedzialności za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, w związku z czym zastosowanie instytucji umorzenia wynikającej z art. 30 ust. 2 ustawy jest niezasadne. Organ I instancji wskazał również, że na decyzję o odmowie odroczenia terminu spłaty należności do dnia 31 grudnia 2014 r. oraz rozłożenia na raty w wys. po 80.00 zł miesięcznie, wpłynęła okoliczność, że uzyskiwane przez wnioskodawcę stałe miesięczne dochody umożliwiają dokonanie spłaty zobowiązania na bieżąco i w wyższej wysokości, co zgodne jest z interesem publicznym, gdyż w interesie publicznym nie leży rezygnacja z należnych mu przychodów. Organ I instancji zaznaczył, że przesunięcie terminu uregulowania należności, o które wnioskował Pan W. S., spowodowałoby dodatkowo znaczne zwiększenie zadłużenia wnioskodawcy wobec organu wyłącznie z tytułu samych ustawowych odsetek naliczonych od kwoty należności głównej, co w dłuższej perspektywie czasu mogłoby doprowadzić do zerwania systemu ratalnego poprzez niedotrzymanie terminu płatności którejkolwiek z rat i należność zostałaby skierowana na drogę przymusowego dochodzenia w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ze wszystkimi tego konsekwencjami. Przychylenie się do wniosku o odroczenie terminu spłaty na kolejne 4 lata (do końca 2014 roku), w ocenie organu, nie daje na tyle dostatecznych gwarancji, że po upływie okresu karencji, sytuacja Pana W. S. będzie na tyle dobra, że pozwoli na spłatę zobowiązania. To w interesie wnioskodawcy winno leżeć podjęcie skutecznych działań celem uregulowania zadłużenia w jak najkrótszym okresie czasu, zwłaszcza, że obecnie uzyskuje świadczenia finansowe, które mu na to pozwalają. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Pan W. S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., które decyzją z [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji dokonał w sposób szczegółowy oceny sytuacji strony w aspekcie wniosku o umorzenie, pomijając całkowicie ocenę zasadności prośby o rozłożenie na raty oraz odroczenie terminu. Uchybia to zasadom ogólnym zawartym w art. 6, 7, 8 i 11 k.p.a., bowiem obowiązkiem organu administracji jest rozpatrzenie całości żądania strony, a w przypadku nieuwzględnienia któregoś ze składników wniosku, organ winien uzasadnić powody decyzji odmownej. Jeżeli zdaniem organu I instancji wniosek Pana W. S. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie zasługuje na uwzględnienie, to z akt sprawy i uzasadnienia kwestionowanej decyzji winno wynikać, jakie argumenty legły u podstaw rozstrzygnięcia. Tymczasem treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ I instancji w ogóle nie dokonał oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem spełnienia przez Pana W. S. przesłanki do zastosowania pomocy w przedmiocie wnioskowanego rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. S. w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. w kwocie 3.759,60 zł wraz z odsetkami, naruszając tym samym przepis art. 80 oraz 107 Kpa. Organ odwoławczy podkreślił, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu administracji nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wielkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Końcowo SKO wskazało, że zważywszy na konstrukcję art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w celu prawidłowego zapewnienia stronie postępowania możliwości skorzystania z ustawowych środków zaskarżenia, należałoby w ocenie Kolegium rozważyć rozstrzygnięcie poszczególnych elementów wniosku odrębnymi aktami administracyjnymi. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Pan W. S. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zatytułowaną "odwołanie", w której opisał swoją trudną sytuację zdrowotną, rodzinną i materialną, nie podnosząc jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. wniosło o jej oddalenie oraz wskazało, że wydana decyzja była korzystna dla skarżącego. Ponadto SKO podkreśliło, że kwestie natury merytorycznej nie były badane w postępowaniu odwoławczym, gdyż to błędy proceduralne popełnione przez organ I instancji uniemożliwiły ocenę meritum sprawy i podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku mając na uwadze treść cyt. powyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. - zmuszony był zatem ograniczyć się jedynie do zbadania prawnych przesłanek jej wydania. Wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie był natomiast uprawniony do orzeczenia w sprawie umorzenia jego należności określonych w tej decyzji i nieobciążania go na przyszłość tego typu należnościami. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., uchylająca zaskarżoną decyzję w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Sąd w niniejszym składzie uznał, że należy wyeliminować ją z obrotu prawnego, gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Za podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy przyjął art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.". Organ odwoławczy wskazał, że w decyzji z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Kierownik Sekcji Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. nie ustosunkował się do zagadnienia rozłożenia należności na raty oraz odroczenia terminu płatności. W ocenie Sądu ww. twierdzenie organu odwoławczego jest sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy oraz uzasadnieniem decyzji organu I instancji, bowiem organ I instancji odniósł się do tych kwestii (k. 50 akt administracyjnych). Organ wyjaśnił, z jakich względów odmówił odroczenia terminu płatności oraz uzasadnił, dlaczego postanowił odmówić rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji w wydanej decyzji rozpatrzył wszystkie te elementy, stosownie do wniosku złożonego przez stronę skarżącą. Niezrozumiałym i bezpodstawnym jest więc twierdzenie organu odwoławczego jakoby uzasadnienie to nie znalazło się w decyzji pierwszoinstancyjnej. Sąd w niniejszym składzie nie podziela również poglądu organu odwoławczego dotyczącego konieczności rozważenia rozstrzygnięcia poszczególnych elementów wniosku odrębnymi aktami administracyjnymi. Przyjęcie takiego rozwiązania jest ewidentnie sprzeczne z zasadami ekonomiki procesowej. Wydana przez organ I instancji decyzja odpowiada wszystkim wymogom decyzji administracyjnej wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera wskazanie podstawy prawnej, a także uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ I instancji odniósł się także do wszystkich elementów wniosku złożonego przez stronę skarżącą. Wydanie decyzji w takiej formie jest również czytelniejsze dla strony postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu.