II SA/Bk 350/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi J. K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] przyznającą R. B. pomoc w formie zasiłku celowego na pokrycie wydatków z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 240 złotych. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem złożonym w Ośrodku Pomocy Społecznej w S. w dniu 30 stycznia 2009 roku R. B. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na obiady w kwocie 300 złotych co miesiąc w okresie od 23 lutego 2009 roku do lipca 2009 roku. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku, nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przyznał R. B. pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 240 złotych. W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił podstawy prawne oraz zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane w ustawie z dnia 13 marca 2004 roku – o pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. B. i wniósł o jej uchylenie. Odwołujący podkreślał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, co następuje: Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 i art. 8 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej R. B. spełnia kryterium dochodowe, bowiem jego miesięczny dochód, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wyniósł 685,94 złote. W myśl zaś art. 39 ust. 1 ustawy wyżej cytowanej, organ może, a nie musi przyznawać zasiłek celowy. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie naruszyła zasad tzw. "uznania administracyjnego", ponieważ uwzględnia interes odwołującego się w powiązaniu z interesem innych świadczeniobiorców na terenie objętym działaniem organu I instancji. Powyższa decyzja została zaskarżona przez R. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust 1 i 4 oraz art. 7 ust 1, 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienie przez organy przesłanek zawartych w powyższych przepisach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 – pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPS w S., mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 240 złotych na żywność, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, ale co mieści się w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu w sposób wyczerpujący i przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko. Z ustawowych zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Z woli art. 4 ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący ma dwoje dorosłych dzieci, które w świetle przepisów kodeksu rodzinnego winny partycypować w kosztach utrzymania ojca i tylko Sąd Rodzinny mógłby je od tego obowiązku zwolnić. W świetle zebranego materiału dowodowego niezbicie wynika, że skarżący objęty jest stałą pomocą społeczną. Tylko w okresie ostatniego roku, stosownymi decyzjami, organy przyznawały mu pomoc z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" od 1 lutego do 30 czerwca 2008 roku w wysokości 300 złotych oraz na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2008 roku w wysokości 360 złotych. Na Święta Wielkanocne przyznano stronie zasiłek celowy w kwocie 100 złotych. W maju 2008 roku przyznano zasiłek celowy wysokości 150 złotych na zakup obuwia wiosenno - letniego, 2 par spodni, 2 koszul i 2 podkoszulek. Decyzją z dnia [...] września 2008 roku skarżący otrzymał specjalny zasiłek celowy w wysokości 50 złotych na opłacenie energii elektrycznej, zaś decyzją z 5 listopada 2008 roku przyznano stronie zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu gazu energii elektrycznej, proszku do prania, uregulowanie opłat za czynsz i na naprawę pralki w kwocie 100 złotych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 roku przyznano R. B. specjalny zasiłek celowy w wysokości 300 złotych na Święta Bożego Narodzenia oraz na zakup obuwia zimowego. Ponadto skarżący korzysta z żywności wydawanej w ramach programu "Dostarczanie żywności dla najuboższej ludności Unii Europejskiej". W myśl powyższych, niekwestionowanych przez skarżącego faktów trudno uznać, że zostały naruszone przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. ust. 1 i 4 oraz art. 7 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. Nie naruszono też przepisów Konstytucji RP. Należy podkreślić, że w świetle zapisów ustawy o pomocy społecznej Państwo ma obowiązek pomagać osobom najbiedniejszym – a nie jak interpretuje to skarżący – całkowicie pokrywać koszty jego utrzymania. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 nr 153, poz. 1270 ze zm.) . O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi., Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wliczając w to koszty reprezentacji skarżącego przez pełnomocnika ( § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. z 2002 roku nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52,80 złotych w tym także opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych (vide: wyrok SN z 12.03.2003 r., IIICz P 2/03 OSNC 2003/12/161).