II SA/Bk 351/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na naprawę pralki 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi J. K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] dotyczącej odmowy udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 300 złotych na naprawę pralki. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia 13 stycznia 2009 r. R. B. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielnie pomocy finansowej w wysokości 300 złotych na naprawę pralki, motywując trudną sytuacją majątkową. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku, nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na naprawę pralki w wysokości 300 złotych. W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił podstawy prawne oraz zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane w ustawie z dnia 13 marca 2004 roku – o pomocy społecznej, podkreślając, że niewielka ilość środków nie pozwala na uwzględnienie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Wskazano kwotowo ilość środków przekazanych w 2009 roku do dyspozycji MOPS z przeznaczeniem na pomoc społeczną, podano ilość złożonych wniosków i dotychczasowy sposób rozdysponowania pieniędzy. Po przeprowadzeniu analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy ze szczególnym uwzględnieniem dotychczasowej pomocy naliczanej mu – organ uznał, że wniosek R. B. w przedmiocie udzielenia pomocy w kwocie 300 złotych na naprawę pralki nie może być uwzględniony, bowiem byłoby to z pokrzywdzeniem innych świadczeniobiorców – nie posiadających żadnych dochodów. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. B. wnosząc o jej uchylenie, wskazał na naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, co następuje: Zadania organów administracji publicznej, rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w ich własnych wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a zgodnie z art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się możliwościach pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są - z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Odnośnie możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. organ odwoławczy wskazał, że wyrażają się one w kwocie 60.000 zł na rok 2009 r. wypłaconego już w sumie 2.190 złotych dla osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej – bez żadnych dochodów. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł R. B. zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust 3 i 4 oraz art. 7 ust 1, 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej oraz art. 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 – pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPS w S., mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, nie przyznał skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 300 złotych na naprawę pralki co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, ale co mieści się w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu w sposób wyczerpujący i przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko, łącznie z podaniem rozdziału kwot, jakimi dysponował na tego rodzaju pomoc w okresie objętym wnioskiem skarżącego oraz szczegółowo opisał pomoc udzieloną skarżącemu w okresie ostatniego roku. Z ustawowych zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Z woli art. 4 ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Nie ma przeszkód w tym aby skarżący chociaż w części pokrywał wydatki związane ze swoim utrzymaniem z własnych źródeł dochodu, egzekwował także pomoc od swojej dwójki pełnoletnich dzieci. Tymczasem odbiera się wrażenie, że skarżący cały ciężar swego utrzymania oraz spłacenia kredytu przerzucił na ośrodek pomocy społecznej, przyjmując bierną postawę roszczeniową. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem w żadnym zakresie nie naruszono przepisów ustawy o pomocy społecznej, jak również Konstytucji RP. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanej ustanowionemu z urzędu adwokatowi., Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wliczając w to koszty reprezentacji skarżącego przez pełnomocnika ( § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. z 2002 roku nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52,80 złotych w tym także opłatę od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych (vide: wyrok SN z 12.03.2003 r., IIICz P 2/03 OSNC 2003/12/161).