II SA/Bk 352/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 05 października 2004 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu P. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wygaśnięcia decyzji o likwidacji ogrodu działkowego oddala skargę Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...].10.1981 r. z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przekazana została w użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców na okres 5 lat od dnia 01.10.1981 r. do 31.12.1986 r. część działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o pow. około 28 ha, położonej w B. przy ul. C., w celu urządzenia czasowego ogrodu działkowego. Grunt ten w dacie wydania tej decyzji w planach zagospodarowania miasta był przewidziany pod zorganizowanie projektowanego parku leśnego. Kolejną decyzją z dnia [...].12.1985 r., nr [...], Geodeta Miejski B. orzekł o zlikwidowaniu czasowego ogrodu działkowego zorganizowanego na gruncie przekazanym w następstwie wykonania wymienionej wyżej decyzji oraz o zwrocie przekazanej na ten cel nieruchomości w dniu 31.12.1986 r. Od decyzji tej Polski Związek Działkowców odwołał się a następnie zaskarżył do NSA decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy tę decyzję. Wyrokiem z dnia [...].09.1987 r. wydanym w sprawie [...] Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie skargę tę oddalił (dowody: k. 23-26 akt sądowych). Na opisanej wyżej nieruchomości został urządzony Pracowniczy Ogród Działkowy im. J. Iwaszkiewicza. Mimo upływu wieloletniego okresu od dnia wydania decyzji o jego likwidacji ogród ten nie został zlikwidowany a teren, na którym go urządzono, w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego B. został przeznaczony na perspektywiczne potrzeby rozwoju urządzeń nauki i szkolnictwa wyższego – Uniwersytetu B. PZD podejmował też starania o przekształcenie ogrodu czasowego w stały ogród pracowniczy lub o formalne przedłużenie czasu użytkowania istniejącego ogrodu, lecz wnioski te nie zostały uwzględnione. W dniu 06.08.2002 r. Polski Związek Działkowców – Okręgowy Zarząd P. w B. wystąpił do Prezydenta Miasta B. o stwierdzenie, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa, wygaśnięcia decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...].12.1985 r. o likwidacji pracowniczego Ogrodu Działkowego im. J. Iwaszkiewicza, ponieważ decyzja ta stała się bezprzedmiotowa i leży to w interesie społecznym i interesie strony. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że na przekazanym w 1981 r. Związkowi terenie urządzono 380 działek pracowniczych spełniających ważne funkcje społeczne i gospodarcze. Użytkownicy posadzili tam tysiące drzew i krzewów, wybudowali studnie i 250 altanek. Na koszt PZD wybudowano też niezbędną infrastrukturę techniczną. Za istnieniem ogrodu działkowego wypowiedzieli się mieszkańcy ul. C. a także Polski Związek Ekologiczny i instancje związków zawodowych. Teren ten jest jednocześnie zbędny Uniwersytetowi B., który pozyskał szereg nowych obiektów i w najbliższych latach nie jest zainteresowany realizacją obiektów przy ul. C. Uzasadnia to wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o likwidacji POD im. J. Iwaszkiewicza , jako bezprzedmiotowej. Decyzją z dnia [...].08.2003 r. Prezydent B. odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wydanej przez Geodetę Miejskiego w B. z dnia [...].12.1985 r. o likwidacji czasowego ogrodu działkowego im. J. Iwaszkiewicza w B. W motywach tej decyzji organ podał, iż wbrew treści decyzji o przekazaniu gruntu na urządzenie czasowego ogrodu działkowcy zasadzili na nim wieloletnie rośliny i drzewa, urządzili altany i szklarnie, pobudowali trwałe ogrodzenia i doprowadzili sieć wodociągową. Spowodowało to wydanie decyzji o likwidacji ogrodu. Pomimo stosowania przez władze miejskie różnych środków nie doszło jednak do wykonania tej decyzji a wszczęte postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone i następnie umorzone. Zdaniem organu nie zaistniała wymagana przepisem art. 162 § 1 kpa przesłanka bezprzedmiotowości decyzji z [...].12.1985 r. Sporny teren w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym 07.11.1994 r. i obowiązującym do 31.12.2002 r. był przeznaczony na rozwój Uniwersytetu w B. Obecnie też Uniwersytet podtrzymuje swoje zamierzenia inwestycyjne. Ewentualna zmiana przeznaczenia gruntu może nastąpić w przyszłości w nowym planie zagospodarowania terenu, o co czyni starania Polski Związek Działkowców. Od wymienionej decyzji z [...].08.2003 r. Okręgowy Zarząd Podlaski – PZD w B. wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 kpa przez odmowę wygaszenia decyzji, która stała się w oczywisty sposób bezprzedmiotowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...].04.2004 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, iż odmowa uwzględnienia wniosku PZD znajdowała nie tylko uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa, lecz również uzasadnienie celowościowe i gospodarcze. Decyzja o likwidacji ogrodu pracowniczego im. J Iwaszkiewicza nie stała się bezprzedmiotowa a za jej uchyleniem przemawia tylko grupowy interes działkowców, który nie może być uznany za ważniejszy od interesu Uniwersytetu B. i całej społeczności B. Okoliczność, że przez wiele lat odwołujący się opierał wykonaniu prawomocnej decyzji nie może przemawiać na jego korzyść w kwestii wygaszenia tej decyzji. Decyzję SKO w B. z [...].04.2004 r. Polski Związek Działkowców – zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. Zarzucił jej naruszenie przepisów art. 162 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 i 33 ustawy z 06.05.1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych poprzez odmowę wygaszenia spornej decyzji, mimo że wobec braku od 2003 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie można mówić o "innym przeznaczeniu" gruntu, na którym od ponad 20 lat funkcjonuje POD. Zarzucił także naruszenia art. 7 kpa przez "zarezerwowanie" terenu na rzecz Uniwersytetu B., mimo że ważne względy społeczne przemawiają za utrzymaniem ogrodu. We wniosku zawartym w skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej a także poprzedzającej ją decyzji i uwzględnienie jego wniosku wszczynającego postępowanie albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona a zaskarżona nią decyzja odpowiada obowiązującemu prawu. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Powstanie stanu bezprzedmiotowości decyzji jest więc warunkiem koniecznym stwierdzenia jej wygaśnięcia. W doktrynie prawa przyjmuje się (por. J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz" Wydanie VI Becka z 2004 r., str. 764-765), że "bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustalania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, która spowodowała taki skutek". W rozpoznawanej sprawie nie zaistniał żaden fakt powodujący bezprzedmiotowość decyzji z [...].12.1985 r. W dalszym ciągu istnieje czasowy pracowniczy ogród działkowy im. J. Iwaszkiewicza, mimo wydania prawomocnej decyzji o jego likwidacji i zwrocie gruntu właścicielowi (gminie Miasta B.) użytkownik bezprawnie włada tymi gruntami i nie wykonuje tej decyzji. Upływ wielu lat od dnia wydania tej decyzji nie spowodował jej bezprzedmiotowości, co jest konieczną przesłanką zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Skarżący nie wskazał żadnej okoliczności powodującej, iż decyzja o likwidacji ogrodu działkowego stała się bezprzedmiotowa. Bezprzedmiotowości takiej nie powoduje utrata z dniem 31.12.2002 r. mocy obowiązującego do tej daty planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczającego sporną nieruchomość na inny cel. O sposobie wykorzystania własnego gruntu decyduje jego właściciel, czyli gmina Białystok. Skarżący może co najwyżej, starać się o zabezpieczenie jego interesu przez uwzględnienie spornego terenu na cele działek pracowniczych w przyszłych, tworzonych obecnie planach zagospodarowania przestrzennego. W sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów art. 7 kpa i wymienionych skargą przepisów ustawy z 06.05.1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1996 r. nr 85, poz. 390 ze zm.). Wbrew zarzutom skarżącego ogród działkowy im. J. Iwaszkiewicza nie stał się na skutek upływu czasu ogrodem stałym. Przekazany w 1981 r. Polskiemu Związkowi Działkowców grunt przy ul. C. w B. w chwili urządzenia ogrodu był przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego na inne cele i dlatego został przekazany na urządzenie czasowego ogrodu działkowego, co było zgodne z art. 11 ust. 1 wym. wyżej ustawy z 06.05.1981 r. Do jego przekształcenia w ogród stały nie doszło, bowiem na rok przed terminem, na który została udzielona lokalizacja, wydana została decyzja o jego likwidacji. Zgodnie więc z przepisem art. 11 ust. 3 w zw. z art. 11 ust. 2 wym. ustawy stanowiącym, że "w braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy pracowniczy ogród działkowy staje się ogrodem stałym", sporny ogród nigdy nie stał się ogrodem stałym. Natomiast podany w skardze art. 33 ustawy nie miał zastosowania w sprawie, gdyż dotyczył istniejących w dniu wejścia w życie ustawy od 10 lat pracowniczych ogrodów działkowych, nie mających stałej lokalizacji. Zarzut naruszenia zasady praworządności (art. 7 kpa) jest również całkowicie gołosłowny, nieuzasadniony i sprzeczny z materiałem sprawy. Skarżący działając w sposób bezprawny przez urządzenie stałego ogrodu w miejscu, gdzie było to niedopuszczalne a następnie niepodporządkowując się przez wiele lat prawomocnym decyzjom uprawnionych organów administracyjnych o likwidacji ogrodu i zwrocie gruntu – a więc działając jawnie niepraworządnie – chce usankcjonowania skutków tych działań wbrew woli właściciela gruntu, który zgodnie z podstawowymi zasadami prawa (por. art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji R.P., art. 140 Kc) na wyłączne prawo do decydowania o sposobie wykorzystania należącej do niego nieruchomości. Z tego względu na mocy art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.