II SA/Bk 352/18
PostanowienieWSA w Białymstoku2018-06-11
Skład orzekający: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa cywilnoprawna dotycząca przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego, zawarta na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, podlega kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Umowy cywilnoprawne, w tym umowy dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego, nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Sądy administracyjne są właściwe do kontroli legalności działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach, takich jak decyzje czy postanowienia, a nie czynności cywilnoprawne. W związku z tym skarga wniesiona na taką umowę jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na "prawomocną umowę przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego", zawartą przez jego ojca S. K. w dniu [...] kwietnia 1979 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, błędne przyjęcie skuteczności przejęcia, a także sfałszowanie podpisu ojca. Wskazał, że jego ojciec pobierał rentę z tytułu przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa jeszcze przed zawarciem umowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę jako niedopuszczalną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2018 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję – umowę z dnia [...] kwietnia 1979 r. nr [...] w przedmiocie przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę
J. K. złożył do tutejszego sądu administracyjnego skargę na "prawomocną umowę przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego". Wyjaśnił, że zaskarża w całości "prawomocną decyzję wydaną w postaci umowy dotyczącej przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego przez S. K. (jego ojca) w dniu [...] kwietnia 1979 r. oznaczoną numerem [...]". Zarzucił "decyzji" naruszenie prawa materialnego tj. ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów uwłaszczeniowych. Zarzucił błędne przyjęcie skuteczności przejęcia w sytuacji, gdy przekazujący w dniu przekazania nie posiadał gospodarstwa rolnego. Zarzucił istnienie na umowie sfałszowanego podpisu S. K. Wniósł o uchylenie "zaskarżonej decyzji – umowy z dnia [...] kwietnia 1979 r.".
W uzasadnieniu skargi J. K. przedstawił swoją ocenę zgodności z prawem umowy przekazania gospodarstwa rolnego oraz wskazał, że jego stanowisko potwierdza dokument ZUS Inspektorat w Z. stwierdzający fakt pobierania przez S. K. renty z tytułu przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa. Rentę ww. pobierał już przed zawarciem umowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że z posiadanych dokumentów nie wynikają fakty przedstawione przez skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej p.p.s.a. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje wyłącznie tę działalność organów administracji, która przybiera postać:
- decyzji administracyjnej,
- postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty;
- postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
- pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, opinii zabezpieczających i odmów wydania opinii zabezpieczających;
- aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sąd administracyjny kontroluje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w ściśle określonych przypadkach, co do zasady gdy organ nie wydał decyzji, postanowienia lub innego aktu, do którego wydania był zobowiązany przepisami prawa.
Nadto, sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).
Analiza treści skargi wskazuje, że jej przedmiot nie należy do żadnej z ww. kategorii spraw, w których działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego.
Jak wynika ze skargi, mimo że skarżący twierdzi o zaskarżeniu decyzji (i nazywa umowę decyzją), faktycznie skarga dotyczy umowy przekazania gospodarstwa rolnego. Umowy zaś, także takie jak zawarta w dniu [...] kwietnia 1979 r. na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Także sąd administracyjny nie jest uprawniony do formułowania oceny odnośnie okoliczności zawarcia tej umowy, uprawnień przekazującego oraz wiarygodności i prawdziwości złożonych na niej podpisów.
Reasumując, skarga złożona w sprawie niniejszej, jako wniesiona na czynność niepodlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, o czym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło