II SA/Bk 353/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Katarzyna Luto-Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W następstwie rozpatrzenia wniosku " [...] Sp. z o.o." [...] z siedzibą w G., Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] ustalił środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie obiektu kulturalno – handlowo – usługowego (galeria handlowa) – multikono, supermarket, RTV-AGD, sklepy różnych branż, banki, biura lokale gastronomiczne (łącznie ok. 150 sklepów i punktów usługowych) wraz z odrestaurowaniem i zmianą sposobu użytkowania pod w/w funkcje zabytkowych budynków przeznaczonych do adaptacji, budowę miejsc postojowych w garażu podziemnym na działce o nr ew. 2022 zlokalizowanej przy ul. Ś. w B.. W dniu 15 października 2007 r. Stowarzyszenie F. Z. w B. wniosło o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego w/w ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. Po rozpoznaniu tego wniosku, Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 i 145 § 1 pkt 4 kpa odmówił wznowienia postępowania. Jako przyczynę rozstrzygnięcia wskazano, że Stowarzyszenie nie posiada statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, zaś jako organizacja społeczna nie było dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony w trybie art. 33 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Nadto organ podał, że nie zaistniała żadna z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 kpa. Od powyższej decyzji odwołanie wniosło Stowarzyszenie F. Z. w B. i podało, że od 7 marca 2006 r. wielokrotnie zwracało się o uznanie za stronę we wszystkich postępowaniach toczących się w Urzędzie Miejskim w B. Stwierdziło, że zgłaszało chęć uczestnictwa w postępowaniu na prawach strony jako organizacja ekologiczna ze względu na przypuszczalne naruszenie przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 i art. 28 kpa w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 129, poz. 902 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu treści powyższych przepisów, wskazano, że jedyną inicjatywę procesową Stowarzyszenia w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją stanowił wniosek o wznowienie tego postępowania. Skargę od powyższej decyzji wywiodło Stowarzyszenie F. Z. w B. ponownie podnosząc, że wielokrotnie zwracało się o uznanie za stronę we wszystkich postępowaniach toczących się w Urzędzie Miejskim w B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało dotychczasową argumentację wyrażoną w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga Stowarzyszenia F. Z. w B. nie mogła zostać uwzględniona, gdyż kwestionowana decyzja odmawiająca wznowienia postępowania, nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stanowiącą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją (postanowieniem) ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła było dotknięte wadą postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania następuje z urzędu albo na wniosek strony (art. 147 kpa). Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 149 § 3 kpa, stanowiącego, że odmowa wznowienia postępowania administracyjnego następuje w formie decyzji. Zgodnie z poglądami doktryny odmowa wznowienia postępowania możliwa jest w sytuacji, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia następuje, gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie. Przy czym w postępowaniu w sprawie wznowienia krąg podmiotów mający przymiot strony jest tożsamy z postępowaniem zwykłym. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika aby skarżące Stowarzyszenie było stroną w zwykłym postępowaniu, tj. w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. ustalającą środowiskowe warunki realizacji w/w przedsięwzięcia. Według art. 28 kodeksu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kwestionowana decyzja Prezydenta B. nie dotyczy sfery prawnej Stowarzyszenia, ani też członków tego Stowarzyszenia. Stronami postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oprócz podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia - art. 46a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (Dz.U nr 25, poz. 150) mogą być tylko podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia (rozumianym szeroko), ponieważ nieruchomości te mogą zostać narażone na jego oddziaływanie. Stwierdzić zatem należy, że Stowarzyszenie nie posiadało statusu strony postępowania zakończonego w/w decyzją. Nadto skarżące Stowarzyszenie jako organizacja społeczna nie było dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony w trybie art. 33 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Stosownie do jego treści organizacje ekologiczne, które uzasadniając to miejscem swojego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa i złożyły uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu. Udział organizacji ekologicznych w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będzie więc zdeterminowany przez postanowienia art. 53 ustawy, przewidującego, że organ właściwy do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko". A contrario zatem w tych wszystkich sprawach, w których nie jest sporządzany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko społeczeństwo nie uczestniczy, a więc i możliwość udziału organizacji ekologicznych w takim postępowaniu została wyłączona. W sprawie niniejszej został sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a zatem udział organizacji ekologicznej, jaką jest skarżące Stowarzyszenie był możliwy. Niemniej jednak aby być dopuszczonym do udziału skarżące Stowarzyszenie musiało wypełnić pozostałe wymogi określone w art. 33 ustawy, a mianowicie powinno wykazać, że: - pozostaje to w zgodzie z zasięgiem terytorialnym jego działalności, - kategoria sprawy została zaliczona do wymagającej udziału społeczeństwa (powyżej wykazano, że sprawa niniejszej zalicza się do tej kategorii), - organizacja zgłosiła chęć udziału w tym postępowaniu i złożyła uwagi lub wnioski, które będą stanowić potwierdzenie aktywnego udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że skarżące Stowarzyszenie nie spełniło warunków legitymujących go do brania udziału w postępowaniu na prawach strony, nie zgłosiło bowiem swojego udziału w sprawie, ani też nie złożyło w wyznaczonym terminie żadnych uwag ani wniosków świadczących o zaangażowaniu Stowarzyszenia w toczące się postępowanie. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgłoszenie udziału przez organizację ekologiczną w konkretnym postępowaniu ma ograniczenia czasowe i generalnie może to mieć miejsce na etapie postępowania przed organem I instancji a granicą poza którą organizacja ekologiczna nie będzie miała prawa zgłoszenia swojego udziału w postępowaniu jest upływ 21 - dniowego terminu zakreślonego do zgłaszania uwag lub wniosków. Skarżące Stowarzyszenie podniosło, że nie posiadając informacji o konkretnych postępowaniach prowadzonych przez Urząd Miejski w B. wymagających udziału społeczeństwa i związanych z zakresem działalności tej organizacji pismami kierowanymi do Urzędu od 7 marca 2006 r. zgłaszało chęć uczestniczenia we wszystkich postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez Urząd, a dotyczących oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Zdaniem Stowarzyszenia nie zostało ono uznane za stronę postępowania z winy urzędu. W ocenie Sądu, Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu toczącym się w sprawie niniejszej, nie z winy urzędu, lecz z własnej winy przejawiającej się w daleko posuniętym brakiem zorganizowanego, sprawnego i starannego działania. Wskazać należy, że w aktach administracyjnych organu I instancji znajdują się obwieszczenia o wszystkich etapach postępowania, dla których wymagane jest takie obwieszczenie wraz z informacją, że zostaną one wywieszone na tablicy ogłoszeń UM w B. oraz w Internecie. Brak jest natomiast jakiegokolwiek wniosku skarżącego Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie jak również jakichkolwiek uwag lub wniosków. O braku należytej staranności w działaniu Stowarzyszenia świadczy już sama treść pism składanych przez Stowarzyszenie, charakteryzująca się wielością i różnorodnością zarzutów bardzo często nie mających związku z konkretną sprawą. Bez znaczenia w sprawie pozostaje podnoszony przez stronę skarżące Stowrzyszenie argument o zgłaszaniu od dnia 7 marca 2006 r. swego udziału we wszystkich postępowaniach toczących się w Urzędzie Miejskim w B. Fakt składania takich zgłoszeń oraz brak postanowienia w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie nie przesądza jeszcze tego, że brało ono udział w tym postępowaniu. Po pierwsze dlatego, że zgłoszenia te nie dotyczyły konkretnej sprawy a czysto hipotetycznych i abstrakcyjnych postępowań. Po wtóre dlatego, że nawet jeśli stowarzyszenie występowało o dopuszczenie do udziału w postępowaniu pierwszej instancji, nie czyni jeszcze z niego strony postępowania. Samo bowiem zgłoszenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w trybie ustawy – Prawo ochrony środowiska, przy późniejszym biernym zachowaniu, nie stanowi podstaw do przyznania organizacji ekologicznej statusu jednego z uczestników postępowania. Stwierdzić zatem należy, że Stowarzyszenie nie brało również udziału w postępowaniu na prawach strony w trybie art. 33 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Wobec powyższego obowiązkiem organów było orzeczenie - na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. - o odmowie wznowienia na wniosek skarżącego Stowarzyszenia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Dlatego też Sąd skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).