II SA/Bk 354/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. T. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata podając we wniosku, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z ojcem. Dochodem skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.450 zł netto. Wnioskodawca zamieszkuje u ojca i nie posiada żadnego majątku. Ponosi częściowe koszty utrzymania mieszkania. Ponadto ma zaciągnięty kredyt na kwotę 2.000 zł (k. 26-29). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 1 września 2017 r. wnioskodawca podniósł, iż ojciec jest emerytem a jego dochód wynosi 2.489,67 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku i zamieszkuje razem z ojcem w jego mieszkaniu o powierzchni [...] m2. Z tytułu utrzymania przekazuje on ojcu kwotę około 400 – 700 zł miesięcznie. Pozostałą kwotę dochodu przeznacza na kupno odzieży, środków czystości oraz wpłaty na kurs samochodowy. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem ojca skarżącego przedstawiają się następująco: utrzymanie samochodu rok produkcji [...] – 300 - 500 zł; opłata za czynsz – 273,34 zł; energia elektryczna – 153,50 zł; wodę – 50 – 60 zł; telefony – 120 zł; zakup leków – 200 – 300 zł; ogrzewanie olejowe w okresie letnim – 300 zł, zimą – 500 – 700 zł. Pozostałe środki przeznaczane są na zakup żywności, środki czystości i ubiór (k. 33). Do wniosku skarżący dołączył kserokopię umowy o pracę, zaświadczenie ze szkoły za którą odpłatność wynosi 120 zł miesięcznie oraz umowę pożyczki na 2.000 zł z miesięczną ratą 73,95 zł (k. 34-36). Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącego w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Niniejsza sprawa dotyczy ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej, należy zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. f ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), orzeczono jak w punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez skarżącego podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych bądź ustanowienie pełnomocnika następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z ojcem. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny skarżącego stanowi łącznie dochód w kwocie 3.939,67 zł, na który składa się jego wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.450 zł oraz dochód ojca z tytułu emerytury w kwocie 2.489,67 zł. Ojciec wnioskodawcy posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości około 350.00 zł) i samochód osobowy wartości 3.000 – 3.500 zł (k. 33). Na miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymanie rodziny skarżący wraz z ojcem wydają kwotę około 2.200 zł. Dodatkowo ponoszą jeszcze koszty zakupu żywności. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącego stałego źródła dochodu w wysokości prawie 4.000 zł, przy stałych opłatach na bieżące utrzymanie w kwocie około 2.200 zł plus koszty zakupu żywności pozwala na uznanie, iż skarżący z pozostałej kwoty jest w stanie pokryć koszty ustanowienia adwokata w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym bardzie, iż sam wskazał, iż w zasadzie wszystkie koszty utrzymania pokrywa ojciec, natomiast on do tego dokłada jedynie kwotę około 400 – 700 zł, co oznacza, że z jego wynagrodzenie w wysokości 1.450 zł zostaje mu jeszcze kwota wolnych środków finansowych. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów ustanowienia pełnomocnika w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu i mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.