II SA/Bk 358/07

II SA/Bk 358/07 POSTANOWIENIE Dnia 17 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.) Sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk Asesor WSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2007 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym zażalenia J. B. na postanowienie z dnia 02 października 2007 r. w przedmiocie wykładni wyroku w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a 1. uwzględnić zażalenie J. B. i uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 02 października 2007 r. 2. odmówić skarżącemu dokonania wykładni wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 09 sierpnia 2007 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 358/07 Postanowieniem z dnia 02 października 2007 r. odmówiono J. B. dokonania wykładni wyroku tutejszego sądu z dnia 09 sierpnia 2007 r. oddalającego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wskazując, iż sformułowanie treści tego orzeczenia nie budzi wątpliwości, wyrok posiada uzasadnienie, w związku z czym nie zachodzi potrzeba wykładni. W dniu 08 października 2007 r. doręczono powyższe postanowienie skarżącemu (k. 65), który w dniu 15 października 2007 r. złożył na nie zażalenie (k. 68). Zarzucił nieważność orzeczenia, albowiem jego sentencja i uzasadnienie nie zostały podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego, a tylko przez sędziego referenta. Zdaniem skarżącego wskazane orzeczenie, jak wynika z art. 164 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie ma mocy wiążącej i nie istnieje w sensie prawnym. Podniósł również zarzut obrazy art. 158 cyt. ustawy wyrażający się w braku wskazania, które konkretnie fragmenty uzasadnienia wyroku stanowią odpowiedź na wątpliwości strony. Jego zdaniem warunku tego nie spełnia ogólnikowe stwierdzenie, iż treść wyroku i uzasadnienia są jednoznaczne i kompletne. W ocenie skarżącego z przepisu art. 158 cyt. ustawy wynika, iż sąd ma obowiązek rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści orzeczenia, zaś odmowa wykładni może mieć charakter tylko formalny. Dlatego w postanowieniu w przedmiocie wykładni sąd powinien wskazać te fragmenty uzasadnienia, które "odczytane bez analizy użytych słów i przepisów (a więc bez wykładni) zawierają odpowiedź na wątpliwości strony co do stosowania wyroku i jego przez to treści". Takiego wskazania jego zdaniem zaskarżone postanowienie nie zawiera. Podał, iż sąd pomylił instytucję wykładni wyroku z instytucją środka zaskarżenia, podczas gdy wykładnia wyroku nie należy do środków zaskarżenia, albowiem "opiera się na pytaniu lub na zarzucie". Precyzując żądanie wykładni zarzucił sądowi brak jednoznacznego wskazania statusu skarżącego w postępowaniu administracyjnym tzn. czy posiadał status strony w znaczeniu materialnoprawnym w rozumieniu art. 28 Kpa, czy w sensie formalnoprawnym w rozumieniu art. 61 § 4 Kpa. Brak wyjaśnienia tej kwestii uniemożliwia, jego zdaniem, "określenie adresata tezy wyroku z dnia 09 sierpnia 2007 r.". Również niezrozumiała dla skarżącego pozostaje informacja o przysługującym prawie złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. W tym względzie powołał się na orzeczenie tutejszego sądu z dnia 24 maja 2005 r. w sprawie sygn. akt SA/Bk 1348/03, w którym pouczono go o możliwości skorzystania ze środków prawnych przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. Powyższe stanowi, jego zdaniem, o konieczności uchylenia postanowienia z dnia 02 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zawarty w zażaleniu zarzut nieważności postępowania w przedmiocie wykładni wyroku należy uznać za zasadny. Zgodnie z przepisem art. 183 § 2 pkt 4 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa. W orzecznictwie i doktrynie prezentowane jest jednolite stanowisko, iż wymieniona wadliwość występuje wówczas, gdy w składzie orzekającym brała udział zbyt duża albo zbyt mała liczba sędziów. Dotyczy to m.in. przypadku, gdy część sentencyjna orzeczenia i jego uzasadnienie nie zostały podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego (vide wyrok NSA z dnia 30 listopada 2004 r. w sprawie sygn. akt FSK 918/04, POP 2005/4/84, Lex 154059 oraz B. Gruszczyński "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2006, wyd. II, teza 21 do art. 183 p.p.s.a.). Postępowanie wpadkowe w przedmiocie wykładni wyroku, w tym kwestie związane ze składem sądu, uregulowane zostało w przepisach art. 158 i 159 p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 158 p.p.s.a. sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Sformułowanie "sąd, który wydał wyrok" oznacza, iż wykładni orzeczenia powinien dokonać skład sądu odpowiadający liczbowo, a w miarę możliwości również osobowo składowi, który wydał orzeczenie objęte wykładnią (tak T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 491). W sprawie niniejszej w części sentencyjnej orzeczenia z dnia 02 października 2007 r. prawidłowo wskazano jako właściwy do rozpoznania wniosku o wykładnię wyroku skład trzyosobowy. Faktycznie jednak podpisał to orzeczenie tylko jeden członek składu orzekającego i w takim kształcie orzeczenie to zostało wysłane stronom. Przyjąć zatem należy, iż w/w postanowienie zostało wydane w składzie jednoosobowym, a więc sprzecznym z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co stanowi przyczynę nieważności postępowania w przedmiocie wykładni. W tym miejscu wskazać trzeba, iż co do zasady właściwym do rozpoznania zażalenia jest Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd odwoławczy (art. 194 § 1 p.p.s.a.). W przepisie art. 195 § 2 p.p.s.a. przewidziano jednak wyjątek od tej zasady w przypadku, gdy zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione. Wówczas wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może - na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - uchylić to postanowienie i w miarę potrzeby rozpoznać sprawę na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Wskazuje się przy tym, iż skorzystanie z regulacji art. 195 § 2 p.p.s.a. następuje niezależnie od wniosku strony w tym przedmiocie oraz powinno być traktowane jako obowiązek sądu, gdyż przeciwdziała skutecznie przewlekaniu postępowania (por. T. Woś "Prawo ...", s. 584). W sprawie niniejszej wszystkie przesłanki art. 195 § 2 p.p.s.a. zostały spełnione, dlatego WSA był władny zastosować tryb autokontroli postanowienia z dnia 2 października 2007 r. Zgodnie z powołanym przepisem uchylenie zaskarżonego postanowienia powinno być w miarę potrzeby połączone z rozpoznaniem sprawy na nowo (art. 195 § 2 zd. 1 in fine p.p.s.a.), co w niniejszym przypadku oznacza konieczność ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o dokonanie wykładni wyroku z dnia 09 sierpnia 2007 r. oddalającego skargę J. B. Wniosek zawierał żądanie wyjaśnienia, czy w/w posiadał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy. Podniesiono w nim, iż niewyjaśnienie tej kwestii ani przez SKO w zaskarżonym postanowieniu, ani przez sąd we wskazanym wyroku rodzi wątpliwości co do stosowania wyroku, a usunięcie istniejących wątpliwości pozwoli na podjęcie dalszych kroków procesowych. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym potrzeba wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a wykładnia ma na celu wyjaśnienie wątpliwości, jakie mogą powstać przy wykonywaniu wyroku bądź też co do innych skutków orzeczenia (np. zakresu powagi rzeczy osądzonej). Wykładni wymaga zatem orzeczenie wadliwe lub nie dość precyzyjnie sformułowane (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie sygn. akt OZ 1018/04, Lex nr 171213). W rozpoznawanej sprawie zapadł wyrok oddalający skargę, co według zasad logiki oznacza, iż sądowa ocena zakwestionowanego postanowienia była odmienna od zaprezentowanej przez skarżącego. Sformułowanie części sentencyjnej objętego wnioskiem o wykładnię orzeczenia – zwrot "oddala skargę" - nie budzi, ze względu na swą jednoznaczną wymowę, żadnych wątpliwości, w związku z czym nie podlega wykładni. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia wniosku, sprecyzowanego w zażaleniu, skarżący zmierza do uzyskania stanowiska sądu w kwestii jego statusu w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, a następnie w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem. Wskazać trzeba, iż przedmiotem kontroli sądu było postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, co ograniczało zakres kognicji do kwestii związanych z tych postanowieniem. Przedmiotem oceny były okoliczności w zakresie niezbędnym do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia i w takim też zakresie tę ocenę przeprowadzono, co znalazło wyraz w uzasadnieniu orzeczenia (vide s. 7 i 9 uzasadnienia) Uzasadnienie wskazuje na stanowisko Sądu co do statusu skarżącego w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i nie zachodzi potrzeba dodatkowej wykładni. Uzupełniająco wskazać też należy, iż orzeczenie w sprawie niniejszej zostało wydane w składzie trzyosobowym zarówno w przedmiocie uchylenia postanowienia z dnia 02 października 2007 r. (pkt 1), jak i w przedmiocie wykładni wyroku (pkt 2) z uwagi na przepis art. 158 p.p.s.a., bowiem orzeczenie na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie wykładni powinno być wydane w składzie, jaki jest wymagany dla merytorycznego rozpoznania wniosku o wykładnię. Nadto skarżący błędnie zrozumiał zawarte w uchylonym postanowieniu pouczenie sądu o przysługującym mu prawie zaskarżenia wyroku. Wykładnia wyroku nie jest środkiem zaskarżenia i nie może doprowadzić do jego uchylenia, a jedynie do sprecyzowania (wyjaśnienia) treści wyroku. Zarzuty formalne i merytoryczne przeciwko wyrokowi mogą być podniesione w skardze kasacyjnej i tylko ten środek prawny może doprowadzić do ponownego wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, na mocy przepisu art. 195 § 2 w zw. z art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.