II SA/Bk 359/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Wnioskiem złożonym w dniu 27.12.2006 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. J. M. wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego od stycznia 2007 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. przyznał J. M. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 stycznia do 31 maja 2007 r. w wysokości 120,70 zł. miesięcznie. Z decyzją tą nie zgodził się J. M. i w dniu 12 lutego 2007 r. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W odwołaniu zarzucił decyzji rażące naruszenie art. 8 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej polegające na ustaleniu dochodu sprzecznie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej i wniósł o jej uchylenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując odwołanie orzekło, iż odwołanie J. M. zasługuje na uwzględnienie, gdyż trafnie skarżący wywodził, że stosownie do przepisu art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 z późn. zm.) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz na ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego z materiału dowodowego wynikało, że wniosek o przyznanie zasiłku okresowego J. M. złożył w dniu 27 grudnia 2006 r., zatem do ustalenia wysokości zasiłku okresowego powinien być przyjęty dochód uzyskany przez skarżącego w miesiącu listopadzie 2006 r., a nie jak to uczynił organ I instancji dochód uzyskany w miesiącu styczniu 2007 r. Z akt sprawy i pisma Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nr [...] z dnia 28 lutego 2007 r. wynikało ponadto, że J. M. nie uzyskiwał w listopadzie 2006 r. dodatku mieszkaniowego, gdyż nie uzupełnił w wyznaczonym terminie wniosku o jego przyznanie i wniosek ten pozostawiono bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Dodatek mieszkaniowy przyznano skarżącemu dopiero decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. W decyzji organu pierwszej instancji ustalono, że J. M. przysługiwał dodatek mieszkaniowy w wysokości 3,24 zł. (miesięcznie) oraz ryczałt na zakup opału w wysokości 37,88 zł. (miesięcznie) w okresie od 1 grudnia 2006 r. do 31 maja 2007 r. W związku z tym ustalając dochód skarżącego uprawniający go do otrzymania zasiłku okresowego Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nieprawidłowo przyjął, że na dochód skarżącego składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 91,28 zł i dodatek mieszkaniowy wraz z ryczałtem w łącznej wysokości 41,12 zł. W miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku tj. w listopadzie 2006 r. dochód J. M. składał się natomiast wyłącznie z dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości 91,28 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ drugiej instancji uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej kwoty zasiłku i przyznał Panu J. M. zasiłek okresowy w wysokości 135 zł, zgodnie z art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję skarżący J. M. wywodzi, że: - w rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej rażąco dopuszczają się naruszenia ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 106 ust. 3 jak i art. 38 ustawy o pomocy społecznej. - decyzja jest samowolą administracyjną oraz dopuszcza się dyskryminacji i niehumanitarnego traktowania oraz narusza jego słuszny interes jako strony, - decyzja w sprawie zasiłku celowego nie rozstrzyga w całości złożonego wniosku, co stanowi rażące naruszenie KPA i ustawy o pomocy społecznej, - wysokość przyznanego zasiłku okresowego tj. 135 zł. nie zaspokaja podstawowych (niezbędnych) potrzeb umożliwiających bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka, - decyzja jest sprzeczna z art. 38 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jest on podstawą przyznania zasiłku okresowego. W związku z powyższym J. M. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. SKO w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do skargi organ odwoławczy wskazał, iż z art. 106 ust. 3 wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. We wniosku złożonym w dniu 27 grudnia 2006 r. Pan J. M. prosił o przyznanie zasiłku celowego i okresowego od stycznia 2007 r., zatem decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. jest zgodna z wnioskiem skarżącego, gdyż przyznaje zasiłek okresowy od 1 stycznia do 31 maja 2007 r. Ponadto zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 ww. ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Faktem jest, że w przepisie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, póz. 593 z póz. zm.) ustawodawca stanowi, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, niemniej przepis ten będzie stosowany dopiero od 2008 r., co wynika z art. 147 ust. 7 ustawy, który stanowi, że od 2008 r. gminy otrzymują dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3. Natomiast zgodnie z art. 147 ust. 3 pkt 1 w 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. W związku z tym skarżona decyzja nie jest sprzeczna z art. 38 ww. ustawy, który będzie obowiązywał dopiero od 2008 r. Stosownie do cytowanego przepisu art. 147 ust. 3 pkt 1 przyznany Panu J. M. zasiłek okresowy w wysokości 135 zł. (miesięcznie) stanowi 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (477 zł.), a jego dochodem (91,28 zł.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że nietrafne są również zarzuty Pana J. M. dotyczące dyskryminowania jego osoby, niehumanitarnego traktowania i naruszenia słusznego interesu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. Skarżącemu przyznawane są różne formy pomocy w miarę posiadanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. możliwości i uprawnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło również nietrafność zarzutu nie rozstrzygnięcia w decyzji całości jego żądania. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2006 r. skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłku celowego i okresowego od stycznia 2007 r. i żądane formy pomocy zostały mu przyznane w dniu 31 stycznia 2007 r. zasiłek celowy decyzją nr [...] a zasiłek okresowy decyzją nr [...]. Stwierdzono również nietrafność zarzutu nie zaspokojenia podstawowych (niezbędnych) potrzeb bytowych. Z tych też powodów SKO w Ł. wniosło o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593) celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 cyt. ustawy - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z charakteru świadczeń z pomocy społecznej jednoznacznie wynika zatem, iż osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać ograniczoną pomoc. Po ustaleniu, że pomoc w formie zasiłku okresowego jest niezbędna, organ przyznaje ją. Musi jednak uwzględnić ustawowe limity rozmiarów tej pomocy. Z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Udzielanie pomocy społecznej jest również limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Jednoczenie z art. 147 ust. 3 pkt 1 tej ustawy wynika, że w 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Z art. 7 Kpa wynika nakaz załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.(por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt. I SA 945/00, opubl. LEX nr 79608). Dodać należy, że wysokość przyznanej w formie zasiłku okresowego pomocy jest związana z instytucją uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne odnosi się tu do kwestii ustalenia wysokości zasiłku okresowego, który powinien być przyznany w ramach określonych ustawowo granic. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPS w Z. oraz SKO w Ł., mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości określonej w decyzji, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, ale co mieści się w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu w sposób wyczerpujący i przekonujący organy obu instancji uzasadniły swoje stanowisko. Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust 3). Z treści ww. przepisu wynika, że nie ma znaczenia, to iż skarżący wnosił o zasiłek okresowy za okres od stycznia 2007 roku. Wniosek wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 27 grudnia 2006 r., co oznacza, że zasiłek okresowy winien być przyznany już od grudnia 2006 r. Niemniej jednak należy mieć na względzie to, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] października 2006 r., znak [...] orzekł o przyznaniu J. M. zasiłku okresowego od października do grudnia 2006 r. w wysokości 118,10 zł. W konsekwencji przyznanie ponownie zasiłku okresowego za grudzień 2006 r. oznaczałoby wydanie decyzji administracyjnej w okolicznościach pozwalających stwierdzić jej nieważność zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 KPA. Decyzja taka dotyczyłaby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.