II SA/Bk 359/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 kwietnia 2026 r. nr 406.129.AH.XXVI.26 w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. , D. Z. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 20 kwietnia 2026 r. nr 406.129.AH.XXVI.26 w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 20 maja 2026 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, przez podanie nr PESEL strony wnoszącej skargę, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."). Wezwanie doręczono skarżącej 25 maja 2026 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 13 akt sądowych). Termin wykonania zobowiązania upłynął w poniedziałek 1 czerwca 2026 r. W wyznaczonym terminie skarżąca nie wskazała swojego numeru PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który przewiduje, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pismo strony będące pierwszym pismem w sprawie – którym jest skarga – powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej skargę, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Na ww. podstawie strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej skargę. Pomimo doręczenia wezwania 25 maja 2026 r., w wyznaczonym terminie 7-dniowym, który upłynął 1 czerwca 2026 r., skarżąca nie usunęła wskazanego braku. Okoliczność ta uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd zauważa przy tym, że problematyka braku formalnego w postaci niewskazania numeru PESEL w skardze była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., sygn. II GPS 3/22, w której stwierdzono, że niezachowanie wymogu podania numeru PESEL w pierwszym piśmie w sprawie stanowi brak formalny, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to, czy numer ten znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały NSA wskazał, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od obowiązku strony określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. W szczególności nie zastrzegł, że podanie numeru PESEL w pierwszym piśmie jest wymagane tylko wówczas, gdy tego numeru nie można ustalić na podstawie akt administracyjnych. Nie jest akceptowalne stanowisko, że obowiązek wskazania numeru PESEL aktualizuje się dopiero wtedy, gdy w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd, numer ten nie został utrwalony. Nie można oczekiwać, że sąd będzie podejmował czynności należące do strony postępowania. Poszukiwanie przez sąd numeru PESEL strony w aktach administracyjnych nie ma normatywnej podstawy i nie jest jego obowiązkiem. Podanie numeru PESEL należy do strony inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Normatywnie określony wymóg formalny pierwszego pisma w sprawie – wskazanie numeru PESEL – nie jest ani trudny do spełnienia, ani skomplikowany. Strona może z łatwością dochować tego warunku. Posługiwanie się numerem PESEL jest powszechnie stosowane w wielu dziedzinach życia (np. przy korzystaniu ze świadczeń opieki zdrowotnej, czy przy wykonywaniu zobowiązań podatkowych). Nie ma zatem żadnych powodów, by w przypadku pisma wnoszonego do sądu przyjmować, że spełnienie wymogu wskazania numeru PESEL jest dla strony nadmiernym obciążeniem. Jeżeli natomiast strona nie skorzysta z możliwości uzupełnienia braku formalnego skargi, z jej zaniechania nie można wyprowadzać wniosku o naruszeniu prawa do sądu. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie zwalnia wnoszących skargę od respektowania reguł procesowych określonych w przepisach powszechnie obowiązujących, które odnoszą się do wszystkich skarżących. Mając na uwadze powyższe, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 §1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.