II SA/Bk 36/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] września 2006r. nr [...] odmawiającą przyznania J. B. renty strukturalnej. U podstaw tego rozstrzygnięcia leżą następujące ustalenia: J. B. w dniu 21 lipca 2006r. w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] września 2006r. nr [...] odmówił przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji podał, że wnioskodawca nie spełnił warunku określonego w §4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. nr 114, poz. 1191 ze zm.), tj. nie prowadził działalności rolniczej na własny rachunek, co najmniej przez 10 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. B. i wniósł o powtórne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu odwołania podał, że spełnił warunek określony w §4 pkt 2 rozporządzenia, albowiem od 3 marca 1995r. podlega ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu i od tego czasu nieprzerwanie do chwili obecnej prowadzi działalność rolniczą, która jest jedynym źródłem jego utrzymania. Podał, że hoduje trzodę chlewną a miejscem tej hodowli jest gospodarstwo rolne położone we wsi R., które odziedziczył po rodzicach. Nadto w okresie od 1 października 1995r. do 1 października 2005r. dzierżawił i uprawiał 2,0809 ha ziemi B. W. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zebrany materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że odwołujący nie prowadził działalności rolniczej na własny rachunek w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną. Jak wynika bowiem z treści zaświadczenia z KRUS Oddział Regionalny w B. z dnia 10 lipca 2006r. podlegał on w okresie od 3 marca 1995r. do 31 marca 1999r. i od 1 kwietnia 1999r. do 30 czerwca 2004r. ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek jako domownik. Organ stwierdził, że skoro J. B. był ubezpieczony jako domownik to pracował na rachunek rolnika będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego a co za tym idzie nie mógł prowadzić w tym okresie działalności rolniczej na własny rachunek. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podał, że nie dał wiary przedłożonej przez J. B. umowie dzierżawy zawartej na piśmie, której okres trwania ustalono na 10 lat od października 1995r. do października 2005r. i która to umowa miała potwierdzić prowadzenie przez niego działalności rolniczej na własny rachunek. Organ odwoławczy przyjął, że umowa ta w dacie przeniesienia własności nieruchomości nie miała daty pewnej. Wzmianka z Kancelarii Notarialnej znajdująca się na umowie dotyczy jedynie stwierdzenia uznania podpisów przez sporządzających umowę i pochodzi z 11 lipca 2006r. – ma zatem datę późniejszą niż data umowy dzierżawy. Nadto organ podniósł, że w czasie obowiązywania dzierżawy, co bezspornie ustalono na podstawie zaświadczenia z KRUS, J. B. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik a nie jako rolnik. Każda osoba zaś stająca się właścicielem (posiadaczem), dzierżawcą lub użytkownikiem gospodarstwa rolnego i rozpoczynająca w nim działalność rolniczą winna zgłosić ten fakt w placówce KRUS. Następną okolicznością powołaną przez organ w celu uzasadnienia swojego stanowiska odnośnie umowy dzierżawy był fakt, że J. B. składając w 2004 i 2005r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych do dopłat zgłosił jedynie grunty, które wymienione były w aktach notarialnych a nie zgłosił dzierżawionych powierzchni użytków rolnych. Działanie takie w ocenie organu jest niezrozumiałe, gdyż jak twierdzi odwołujący, na gruntach tych prowadził działalność rolniczą. W świetle bowiem art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, póz. 40), płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiódł J. B. i zarzucił organowi błędną interpretację §4 pkt 2 Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Skarżący podniósł, że o tym iż prowadził działalność rolniczą świadczy fakt użytkowania przez niego dzierżawionych gruntów oraz sprzedaży płodów rolnych wytworzonych w dzierżawionym gospodarstwie rolnym. Skarżący nie zgodził się również z argumentacją organu zgodnie z którą to, że był on ubezpieczony jako domownik świadczy o tym, że nie prowadził działalności rolniczej. Wskazując na powyższe wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie renty strukturalnej W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie generalnie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego faktu sprzedaży przez niego inwentarza żywego, który to fakt miał świadczyć o prowadzeniu przez niego działalności rolniczej organ podał, że załączone do akt sprawy faktury i zaświadczenia które dotyczą sprzedaży do rzeźni trzody chlewnej i bydła w latach 2005-2006 nie mogą stanowić dowodu na okoliczność prowadzenia przez niego działalności rolniczej w zakresie hodowli zwierząt, gdyż dotyczą okresu w którym posiadane przez niego zwierzęta wbrew istniejącemu obowiązkowi nie były zgłoszone do ARiMR i nie zostały oznakowane. Dlatego też nie ma pewności czy sprzedawane zwierzęta pochodziły z jego hodowli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. jak w omawianej sprawie przyznania renty strukturalnej), ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa. Przeciwnie w ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonej decyzji. Kryteria nabywania uprawnień do renty strukturalnej, jak i szczegółowy tryb postępowania w sprawie jej przyznawania reguluje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. o warunkach i trybie udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. nr 114, poz. 1191 ze zm.) Zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia następujące warunki: 1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia rolników, 2) prowadzi nieprzerwanie działalności rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno – rentowym", 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, 4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, 5) zaprzestał prowadzenie działalności rolniczej, 6) wpisany został do ewidencji producentów stanowiących część krajowego sytemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W przedmiotowej sprawie jak wynika z ustaleń organów obu instancji skarżący nie spełnił wymogu określonego w pkt 2 §4 rozporządzenia, tj. nie prowadził na własny rachunek działalności rolniczej przez okres co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. Powyższych ustaleń organy dokonały w oparciu o treść zaświadczenia z KRUS z którego wynika, że skarżący w okresie od 3 marca 1995r. do 31 marca 1999r. i od 1 kwietnia 1999r. do 30 czerwca 2004r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek jako domownik. W tym miejscu wskazać należy, że zaświadczenie z terenowej jednostki KRUS wskazane jest przez ustawodawcę w §19 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia jako dokument, który potwierdza okres prowadzenia działalności rolniczej na własny rachunek, przez co najmniej 10 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku o rentę. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo wywiódł w wyniku porównania definicji rolnika i domownika zawartych w art. 6 pkt 1 i 2 - ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.), iż działalność rolniczą na własny rachunek może prowadzić tylko rolnik, domownik zaś stale pracuje w gospodarstwie rolnym i jest związany stosunkiem pracy z rolnikiem będącym posiadaczem gospodarstwa rolnego. Ponadto za zgłoszenie do ubezpieczenia domownika odpowiada rolnik, a zatem domownik pracuje na rachunek rolnika będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości stanowisko organów, iż skarżący będąc ubezpieczony jako domownik nie mógł prowadzić w tym okresie działalności rolniczej na własny rachunek, a tym samym nie spełnił przesłanki określonej treścią § 4 pkt 2 rozporządzenia. Odnośnie prowadzenia przez skarżącego hodowli trzody chlewnej i bydła, to przyjąć należy za organem odwoławczym, iż okoliczność ta nie został poparta żadnym dowodem. Z dokumentacji znajdującej się w Agencji wynika bowiem, że posiadane przez niego zwierzęta wbrew istniejącemu obowiązkowi nie były zgłoszone do ARiMR i nie zostały oznakowane. Dlatego też istotnie nie ma pewności czy sprzedawane przez skarżącego zwierzęta pochodziły z jego hodowli. Końcowo podnieść należy, iż zgodnie z reprezentowanym w literaturze przedmiotu poglądem rolnikiem w rozumieniu wyżej powołanych przepisów nie są osoby fizyczne prowadzące działalność rolniczą jako samoistni lub zależni posiadacze gospodarstwa rolnego. W rezultacie, mimo, że mogą oni podlegać jako rolnicy ubezpieczeniu społecznemu rolników, są wyłączeni z możliwości przekazania gospodarstwa rolnego za rentę strukturalną (tak: R. Budzinowski, Przekazanie gospodarstwa za rentę strukturalną w praktyce notarialnej, Rejent 2004/10/46, nr publikacji 46441). Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).