II SA/Bk 36/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 04 października 2011 r. wniosku strony skarżącej o wyłączenie referendarzy Barbary Romanczuk i Tomasza Oleksickiego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o wyłączenie ww. referendarzy WSA w Białymstoku od rozpoznania sprawy Stowarzyszenie F. Z. w B. w dniu 3 stycznia 2011 r. złożyło do Wojewódzkiego Sądu w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...], wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Następnie strona skarżąca w dniu 11 lutego 2011 r. we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawarła wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od udziału w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 36/11. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że m.in. referendarze Tomasz Oleksicki i Barbara Romanczuk, którzy orzekali w sprawach z wniosków Stowarzyszenia, działali na jego niekorzyść prawdopodobnie z naruszeniem prawa, np. odmawiając przysługującego stowarzyszeniu prawa do bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych. Powyższe, w ocenie Stowarzyszenia, uzasadnia wniosek o wyłączenie referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od rozpoznawania sprawy. Postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II OW 42/11 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SO/Ol 6/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 36/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek jako bezzasadny podlegał oddaleniu. Instytucję wyłączenia sędziego regulują przepisy Rozdziału 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 24 § 1 p.p.s.a przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Wyłączenie referendarza z mocy prawa (iudex inhabilis) reguluje przepis art. 18 ww. ustawy, zaś o wyłączeniu na żądanie lub na wniosek (iudex suspectus) traktuje art. 19 p.p.s.a., stanowiąc, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Ustawodawca nie wskazał przesłanek wyłączenia referendarza na wniosek strony w sposób wyczerpujący, lecz scharakteryzował je stwierdzając, że chodzi o taki "stosunek osobisty" między referendarzem, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, który "mógłby wywołać wątpliwości, co do bezstronności referendarza". Zasadność wniosku o wyłączenie referendarza zależy, zatem od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Nie stanowi natomiast przesłanki określonej w art. 19 p.p.s.a. ocena pracy referendarza (sędziego) pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, gdyż należy ona w ramach kontroli instancyjnej do sądu wyższej instancji. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia referendarza, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem przez niego wyjaśnień, którego dotyczy wniosek. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia referendarzy, z których jednoznacznie wynika, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. W ocenie Sądu Stowarzyszenie nie wskazało i nie udowodniło żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych przez referendarzy oświadczeń. Natomiast zasadność wniosku o wyłączenie zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez referendarza. Wniosek strony o wyłączenie referendarza musi bowiem odpowiadać określonym w ustawie rygorom formalnym i stosownie do art. 20 p.p.s.a., musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie zgłaszając wniosek o wyłączenie m.in. referendarzy WSA w Białymstoku wskazało wyłącznie na to, że we wcześniej prowadzonych postępowaniach sądowoadministracyjnych odmawiali oni przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, zatem, w ocenie Wnioskodawcy, postępowania te były prowadzone z naruszeniem prawa, i stanowiły działanie na niekorzyść Stowarzyszenia. Okoliczności te jednak zdaniem Sądu nie mieszczą się w hipotezie art. 18 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie istnieją również przyczyny fakultatywnego wyłączenia referendarza. Wyjaśnić należy, że użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności referendarza, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach referendarz (sędzia) może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawoo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 82). Nie stanowi więc wystarczającej podstawy poddawanie w wątpliwość przez skarżące Stowarzyszenie bezstronności referendarzy w tej sprawie. Niezbędnie jest bowiem wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności referendarzy. Sytuacja taka nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie. Skarżące Stowarzyszenie nie wskazało we wniosku jakichkolwiek faktów, które stanowiłyby przesłankę wynikającą z treści art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., zaś powołane w nim zarzuty nie spełniają dyspozycji żadnego z wskazanych wyżej przepisów. Jak już wyżej wskazano, instytucja wyłączenia referendarza służy wyłącznie zapewnieniu bezstronności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie kontroli merytorycznej prawidłowości orzekania. Wobec tego kwestia prawidłowości i zasadności odmowy przyznania prawa pomocy i wyłączenia referendarza nie stanowi okoliczności wskazującej na brak bezstronności referendarzy. Skarżące Stowarzyszenie nie wskazało więc żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość złożonych w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a., wyjaśnień, a wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o inne zawarte w aktach sądowych pismami dokumenty. Należy zatem stwierdzić, że nie ma podstaw faktycznych i prawnych do wyłączenia referendarzy WSA w Białymstoku od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 36/11. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 24 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.