II SA/Bk 361/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 roku Nr [...] Wojewoda P. na podstawie art. 138 § 1 ust 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2008 roku Nr [...] o wymeldowaniu A. R. z pobytu stałego w B. przy ulicy Z. [...] m [...] i orzekł o odmowie wymeldowania pana A. R. z przedmiotowego lokalu. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: B. R. wnioskiem złożonym dnia [...] czerwca 2007 roku zwróciła się do Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w B. z żądaniem wymeldowania męża A. R. z pobytu stałego w lokalu położonym w B. przy ul. Z. [...]. Wniosek swój uzasadniła tym, iż jej były mąż od 2004 roku nie mieszka pod powyższym adresem, ponieważ wyjechał do USA. Podkreśliła, że od tego czasu nie ponosi kosztów utrzymania lokalu i nie zamierza wracać do kraju. Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] lutego 2008 roku Nr [...] orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego w B. przy ulicy Z. [...] m [...]. Powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993) podał, że z jego ustaleń wynika, iż A. R. nie przebywa od [...] lutego 2004 roku w miejscu stałego zameldowania. Wyjechał za granicę, co zostało potwierdzone zeznaniami B. R., J. R., I. R., a także P. D. i J. J.. Nadto, A. R. wyjaśnił w piśmie skierowanym do Urzędu Miejskiego, że od dnia wyjazdu nie przyjeżdżał do kraju. Jedynie do końca lutego 2007 roku przesyłał żonie pieniądze. Organ ustalił ponadto, że A. R. nie posiada ważnego paszportu, a dodatkowo w Sądzie Okręgowym w B. toczy się sprawa rozwodowa małżonków R. Na podstawie powyższych okoliczności organ przyjął, iż A. R. spełnił przesłankę polegającą na opuszczeniu bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. A. R. reprezentowany przez matkę I. R. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewody P.. W uzasadnieniu odwołania podał, że decyzja organu l instancji narusza art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wprawdzie od lutego 2004 roku nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, ponieważ wyjechał za granicę. Jednakże jego pobyt w USA jest tymczasowy, a tym samym również opuszczenie przedmiotowego lokalu jest jedynie czasowe. Wskazał ponadto, iż do chwili obecnej nie utracił uprawnień do lokalu przy ul. Z. [...] w B. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 roku Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania pana A. R. z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu podał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyjaśnił, że przepis powyższy określa, iż organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu II instancji opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek wymeldowania osoby. Ustawodawca nie zdefiniował jednak pojęcia opuszczenia lokalu, stąd stało się ono przedmiotem licznych orzeczeń i komentarzy. Stwierdzają one, iż przy ustaleniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy zbadać zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość zamiaru i dobrowolność decyzji o opuszczeniu lokalu. Wojewoda Podlaski uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do faktu niezamieszkiwania A. R. w lokalu przy ul. Z. [...] w B. Jednak brak fizycznego pobytu w przedmiotowym lokalu nie oznacza - przy obecnie istniejącym stanie faktycznym - jego opuszczenia przez A. R., czy trwałej rezygnacji z pobytu w tym lokalu. Organ II instancji wskazał, że od wyjazdu do USA jego sytuacja rodzinna uległa zmianie, gdyż pogorszyły się relacje z żoną i to na tyle, że wystąpiła ona o rozwód. Na początku 2007 roku A. R. przesłał współfinansować rodzinę i zerwał początkowo kontakt z żoną, a następnie z córką, która wystąpiła o alimenty. Powyższe w ocenie organu nie dowodzi jednak, że trwale zrezygnował z powrotu do przedmiotowego lokalu. Z dokumentów dołączonych do akt niniejszej sprawy, a sporządzonych na użytek sprawy rozwodowej i sprawy o alimenty wynika, że A. R. utrzymywał kontakt z rodziną i planowany był nawet wyjazd B. R. do USA. Powyższe wskazuje, że kryzys małżeństwa stron, czego konsekwencja było zapoczątkowanie przez B. R. sprawy rozwodowej i zaprzestanie przez skarżącego finansowego wspomagania rodziny niewątpliwie zmienił stan faktyczny istniejący w chwili wyjazdu A. R. za granicę, ale nie na tyle, aby można było w chwili obecnej zasadnie stwierdzić, iż mąż skarżącej trwale zrezygnował z powrotu do kraju i pobytu w przedmiotowym lokalu. Jako, że nie została w sprawie spełniona przesłanka opuszczenia miejsca stałego zameldowania, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzja organu l instancji została zmieniona. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku B. R. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, 2. prawa procesowego poprzez niedopełnienie przez organ obowiązków dochodzenia do prawdy materialnej wynikających z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które to mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżąca ponownie przedstawiła stan faktyczny sprawy i podkreśliła, że jej były mąż nie ma zamiaru wracać do Polski. Takie oświadczenie złożył wobec jej i córki. W tych okolicznościach zdaniem skarżącej należy uznać, że A. R. przebywając ponad 4 lata w USA tam posiada obecnie ośrodek swoich interesów osobistych i majątkowych. Odnosząc się do naruszenia przepisów prawa procesowego skarżąca podniosła, iż organ II instancji ustalając, iż zamiar opuszczenia lokalu nie ma charakteru trwałego dał wiarę wyłącznie oświadczeniom osób zainteresowanych takim właśnie ustaleniem. Organ natomiast nie ustalił czy oświadczenia te są zgodne ze stanem faktycznym tj. czy nadal rzeczy A. R. pozostają w mieszkaniu, czy pokrywa on i w jakiej części koszty utrzymania lokalu, a nadto jaki charakter ma jego pobyt w USA. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko o odmowie wymeldowania A. R. z pobytu stałego. Powtórzył, że niespełniona została w sprawie przesłanka opuszczenia miejsca stałego zameldowania, ponieważ A. R. wyjechał za granicę w celach zarobkowych, w porozumieniu z najbliższymi i – co ważne – z zamiarem powrotu, na co wskazywała sama skarżąca udzielając wyjaśnień w dniu [...]07.2007 roku. Następnie sytuacja rodzinna A. R. uległa zmianie, szczególnie w roku 2007, kiedy żona wystąpiła o rozwód. W świetle zebranego materiału dowodowego organ II instancji uznał jednak, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż A. R. trwale zrezygnował z powrotu do kraju i do przedmiotowego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego. Wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z oznaczonego lokalu jest fakt opuszczenia przez nią tego lokalu Legalność decyzji dokonującej wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zależy od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenie" dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego w rozumieniu w/w przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne ( vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy A. R. wyjeżdżając w lutym 2004 r. do USA opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła przesłanka trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Fakt wyjazdu przez A. R. nie jest bowiem równoznaczny z trwałym opuszczeniem przez niego miejsca swojego zameldowania. Świadczą o tym następujące okoliczności faktyczne, nie kwestionowane przez samą skarżącą: A. R. wyjechał w 2004 roku za granicę w celach zarobkowych i za zgodą żony, pozostawiając swoje rzeczy osobiste. Strony wówczas nie ustaliły okresu, na który A. R. wyjeżdża za granicą. Wstępnie bowiem skarżąca po uzyskaniu wizy miała do niego przyjechać. Ostatecznie jednak skarżąca nie otrzymała wizy. W trakcie pobytu za granicą A. R. cały czas kontaktował się z żoną i córką. Dodatkowo do początku 2007 roku łożył na utrzymanie swojej rodziny (w tym utrzymanie przedmiotowego lokalu), w sumie przesyłając od 2004 do 2007 roku około 40.000 dolarów. Dopiero na początku 2007 roku, kiedy to skarżąca podjęła decyzję o rozwodzie, przestał pomagać jej finansowo. Do chwili obecnej deklaruje jednak, iż chce wrócić do kraju i zamieszkać w lokalu przy ulicy Z. [...], do którego mimo rozwodu nie utracił uprawnienia (oświadczenie złożone w trakcie rozprawy w dniu [...]10.2008 roku – k. 66 akt sądowych). Ponadto uczestnik postępowania opłaca składki ubezpieczenia w C. U. Nie zachodzą zatem wobec niego podstawy do wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym niestwarzającym uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu. Podkreślić też trzeba, że pobyt A. R. pod określonym adresem w Stanach Zjednoczonych nie wyklucza możliwości zameldowania w kraju. Nie jest to bowiem przesłanka stanowiąca o zasadności wymeldowania z pobytu stałego na terenie Polski. O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zachowuje pełną aktualność teza wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2001r. (sygn. V SA 1496/00), iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w związku z art. 25 kodeksu cywilnego). W niniejszej sprawie A. R. konsekwentnie deklaruje zamiar stałego pobytu w przedmiotowym mieszkaniu i brak jest podstaw do uznania tych oświadczeń za niewiarygodne. Fakt długotrwałego przebywania poza granicami RP nie jest przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce. Na marginesie należy też zaznaczyć, iż w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nawet czasowe zameldowanie pod innym adresem niż miejsce stałego pobytu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem. Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy nie świadczą o tym, że uczestnik postępowania w sposób trwały i definitywny opuścił miejsce stałego pobytu w B. przy ul. Z. [...]. W ocenie Sądu przy podejmowaniu skarżonej decyzji nie naruszono również przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści art. 7, 77 i 80 kpa organy administracji publicznej podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego rzetelnej oceny. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kpa), a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie. Zawiera oba podstawowe jego elementy, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowaniowe w danej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Obecna odmowa wymeldowania nie zamyka dla skarżącej prawa ponownego wystąpienia z żądaniem wymeldowania byłego męża o ile okoliczności faktyczne w sprawie ulegną zmianie tj. opuszczenie spornego lokalu przez A. R. nabierze – poprzez całkowite zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu – cech trwałości w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).