II SA/Bk 361/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 stycznia 2025 r. nr 6/10/2025/KL w przedmiocie poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych osobie nieuprawnionej do świadczeń finansowanych ze środków publicznych uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. nr 6/10/2025/KL Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 50 ust. 16 pkt 2 oraz ust. 18 i 19 oraz art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 146, dalej: "u.ś.o.z."): pkt 1) uchylił w całości ostateczną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 167/10/2024/KL z 22 lipca 2024r. w przedmiocie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na rzecz W. S. (powoływanej dalej jako: "Skarżąca") w dniach: 1.10.2020 r., 13.10.2020 r., 21.10.2020 r., 13,08.2021 r., 10-16.03.2023 r. w łącznej kwocie 9.461,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w przypadku uchybienia terminowi płatności; pkt 2) stwierdził, że Skarżąca jest obowiązana do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jej rzecz w dniach: 10-16.03.2023 r. w łącznej kwocie 8 670,71 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w przypadku uchybienia terminowi płatności; pkt 3) umorzył postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych Skarżącej w części dotyczącej obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 1.10.2020r., 13.10.2020 r., 21.10.2020 r., 13.08.2021 r. w łącznej kwocie 790,49 zł. U podstaw tej decyzji legły następujące ustalenia faktyczne i prawne: Prezes NFZ pismem z dnia 8 maja 2024r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych Skarżącej w dniach: 01.10.2020r., 13.10.2020r., 21.10.2020r., 13.08.2021r., 10-16.03.2023r. w łącznej kwocie 9.461,20 zł. Organ ustalił, że z informacji zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (CWU) wynika, że Skarżąca była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny A. S. od 9.08.2019r. do 14.07.2020 r. tj. do dnia nabycia własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług. Z tytułu w/w umowy Skarżąca była zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego do 15.07.2020 r., następnie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług w okresach od 31.07.2020 r. do 01.08.2020r. oraz od 01.09.2021r. do 1.10.2021r. Po tym okresie, Skarżącą została ponownie zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny matki – A. S. od 01.04.2023 r. do nadal. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego Prezes NFZ decyzją z dnia 22 lipca 2024r. stwierdził obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych Skarżącej w łącznej kwocie 9.461,20 zł, wskazując, że w ww. dniach Skarżąca nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, bo nie była ubezpieczona. Powyższa decyzja, jak też zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zostało wysłane Skarżącej na adres zameldowania na pobyt stały: Ż. [...], [...] Z., a z uwagi na nie podjęcie ww. pism w terminie, uznane za skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. W dniu 28 sierpnia 2024 r. Skarżąca poinformowała NFZ, że pod adresem: Ż. [...], [...] Z., nikt nie mieszka dlatego nie odebrała kierowanej do niej korespondencji. W samym dniu przedłożona została jej decyzja Prezesa NFZ z dnia 22 lipca 2024 r. wraz z informacją, że stała się ostateczna z dniem wydania, a termin zapłaty należności liczy się od 6 sierpnia 2024 r. W dniu 2 września 2024 r. Skarżąca zwróciła się do NFZ o wydanie decyzji w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania przez nią umów zlecenia, podając że została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez zleceniodawców, pomimo posiadania statusu ucznia. Wskazała, że niesłusznie została zobowiązana do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej ponieważ od 9.08.2019 r. jest zgłoszona jako członek rodziny matki A. S. Do przedmiotowego wniosku Skarżąca dołączyła kopie: świadectwa ukończenia Technikum Budowlano-Geodezyjnego z 30.04.2021 r., świadectwo dojrzałości z 10.09.2021 r., a także zaświadczenia Policealnej Szkoły Detektywów i Pracowników Ochrony w Białymstoku stwierdzających, że była słuchaczem kolejno: I semestru w roku szkolnym 2022/2023, II semestru w roku szkolnym 2023/2024 oraz III semestru w roku szkolnym 2023/2024. Przedłożone zostały również kopie zawartych umów zlecenia. Prezes NFZ decyzją z dnia 11 października 2024 r., na podstawie art. 109 ust. 1, 3,4 I 6 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z. stwierdził, że Skarżąca: podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz L. Sp. z o.o. w okresie od 11.09.2021 r. do 30.09.2021r. oraz nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz Uniwersytetu Medycznego w Białystoku w dniach: 14.07.2020r. oraz 31.07.2020r., a także na rzecz L. Sp. z o.o. w okresie od 1.09.2021r. do 10.09.2021r. W ocenie organu przedłożone przez ubezpieczoną dokumenty w postaci świadectwa ukończenia szkoły oraz świadectwa maturalnego potwierdziły, że w okresie do 10.09.2021 r. posiadała status ucznia i w związku z tym nie spełniała przesłanek do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, a tym samym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umów zlecenia. Jednocześnie od następnego dnia, tj. 11.09.2021 r. Skarżąca zaczęła spełniać warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi z tytułu wykonywania umowy zlecenia, wobec czego winna podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia w okresie od 11.09.2021 r. do 30.09.2021 r. W następstwie wydanej decyzji, Prezes NFZ postanowieniem z 29 listopada 2024r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 147 i 149 § 1 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z 22 lipca 2024r. Następnie, po przeprowadzeniu na nowo postępowania wyjaśniającego, Prezes NFZ decyzją z dnia 16 stycznia 2025r. uchylił w całości swoją ostateczną decyzję z 22 lipca 2024r. w przedmiocie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na rzecz Skarżącej w dniach: 1.10.2020r., 13.10.2020r., 21.10.2020 r., 13,08.2021r., 10-16.03.2023r. w łącznej kwocie 9.461,20 zł (pkt 1), stwierdził, że Skarżąca jest obowiązana do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jej rzecz w dniach: 10-16.03.2023r. w łącznej kwocie 8.670,71 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w przypadku uchybienia terminowi płatności (pkt 2) oraz umorzył postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych Skarżącej w części dotyczącej obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 1.10.2020r., 13.10.2020r., 21.10.2020r., 13.08.2021 r. w łącznej kwocie 790,49 zł (pkt 3). W uzasadnieniu wydanej decyzji organ powołał się na art. 5 pkt. 3 lit. a u.ś.o.z. wyjaśniając, że za członka rodziny uważa się dziecko własne do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole lub odbywa kształcenie w uczelni lub szkole doktorskiej - do ukończenia 26 lat. Przy czym, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób, które ukończyły szkołę ponadpodstawową - wygasa po upływie 6 miesięcy od dnia zakończenia nauki albo skreślenia z listy uczniów (art. 67 ust. 5 pkt 1 ustawy). Powołując się zaś na art. 94 ustawy Prawo oświatowe organ wyjaśnił, dla celów ubezpieczeń społecznych uznaje się, że uczniem do 31 sierpnia każdego roku jest osoba, która: kontynuuje naukę w tej samej szkole, skończyła szkołę i rozpoczyna naukę w szkole, w której rok szkolny rozpoczyna się 1 września, ukończyła szkołę i nie kontynuuje nauki. Uczniowie szkół ponadpodstawowych, którzy zakończyli naukę, status ucznia zachowują do 31 sierpnia. Ponadto, za ucznia szkoły - do 30 września - uznaje się osobę, która przedstawi zaświadczenie o przyjęciu na studia wyższe. Po przytoczeniu ww. regulacji prawnych i dokonaniu ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie Prezes NFZ uznał, że w jego ocenie istnieją przesłanki do uchylenia decyzji z 22.07.2024 r. Na podstawie decyzji Prezesa NFZ z 11 października 2024 r. ustalono bowiem, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia w okresie od 11.09.2021 r. do 30.09.2021 r. oraz nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia w dniach: 14.07.2020 r. oraz 31.07.2020 r., a także w okresie od 1.09.2021 r. do 10.09.2021 r. Tym samym koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych Skarżącej w dniach: 1.10.2020 r., 13.10.2020 r., 21.10.2020 r., 13.08.2021r. w łącznej kwocie 790,49 zł nie podlegają zwrotowi. Jednocześnie organ wskazał, że ubiegając się o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w dniach: 10-16.03.2023r. Skarżąca złożyła oświadczenia o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń, na podstawie którego NFZ sfinansował świadczenia opieki zdrowotnej udzielone świadczeniobiorcy w w/w dniach w łącznej kwocie 8.670,71 zł. W trakcie udzielonych świadczeń była weryfikowana przez świadczeniodawcę w systemie e-WUŚ, gdzie uzyskała negatywny status ubezpieczenia, o czym musiała być poinformowana przez świadczeniodawcę. Przeprowadzone postępowanie wykazało też, że Skarżąca w tych dniach nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i była osobą nieubezpieczoną. Powyższe okoliczności, zdaniem organu, świadczą o tym, że w chwili złożenia oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej Skarżąca nie działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, o którym mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyła Skarżąca wskazując, że od dnia urodzin jest zgłoszona do ubezpieczenia swojej mamy A. S. jako członek rodziny i nadal jest objęta tym ubezpieczeniem, gdyż cały czas i wciąż ma status ucznia, co zgodnie z przepisami pozwala jej korzystać z tego prawa do 26-go roku życia. Wyjaśniła, że kilkakrotnie od czasu ukończenia 18-go roku życia i podczas podejmowania prac na umowy zlecenia, miała problemy z eWUŚ, gdyż pomimo stałego statusu ucznia, "znikała" chwilami z systemów ubezpieczeniowych, co nie jest winą ani jej, ani jej mamy, tylko jakichś problemów technicznych z systemem w ZUS i tym samym nie może być za te usterki obciążana. Podkreśliła, że we wskazanym w decyzji czasie hospitalizacji w dniach 10-16.03.2023r była zatrudniona na umowę zlecenie w Hurtowni Motoryzacyjnej G. w Białymstoku i była uczniem w Policealnej Szkole Detektywów i Pracowników Ochrony w Białymstoku od 2022 do czerwca 2024r., co potwierdziła zaświadczeniem załączonym do skargi, zatem nie było podstaw do "wypięcia" jej z ubezpieczenia zdrowotnego, do którego jest zgłoszona przez mamę. Do skargi dołączyła ponadto aktualny wydruk z konta ZUS PUE swojej Mamy, gdzie wyraźnie jest wskazane zgłoszenie jej jako członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego. Mając na uwadze powyższe wniosła o anulowanie wskazanych w zaskarżonej decyzji kosztów leczenia w szpitalu w marcu 2023 roku uznając je za bezzasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji i wskazując, że Skarżąca nie wykazała, aby była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny A. S. przed udzieleniem jej świadczeń w dniach 10-16.03.2023r. W ocenie organu Skarżąca nie skorzystała też z możliwości "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Rozważania dotyczące zasadności wniesionej w rozpoznawanej sprawie skargi należy poprzedzić wyjaśnieniem, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ została wydana we wznowionym postępowaniu w przedmiocie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na rzecz Skarżącej - określonych decyzją z 22 lipca 2024r., którą to decyzję Prezes NFZ w pkt 1 - uchylił, w pkt 2 stwierdził, że Skarżąca jest obowiązana do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jej rzecz w dniach: 10-16.03.2023r. w łącznej kwocie 8 670,71 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w przypadku uchybienia terminowi płatności, a w pkt 3 - umorzył postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych Skarżącej w części dotyczącej obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 1.10.2020r., 13.10.2020 r., 21.10.2020 r., 13.08.2021 r. w łącznej kwocie 790,49 zł. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, że wydana przez Prezesa NFZ w dniu 11 października 2024r. - decyzja nr 183/10/2024/Ub, stanowi nową okoliczność, o której mowa ww. przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniającą wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezesa NFZ z 22 lipca 2024r. W tym miejscu należy jednak przypomnieć, że celem wznowienia postępowania jest stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych m.in. w art. 145 § 1 k.p.a. przesłanek stanowiących podstawę wznowienia postępowania. W wyniku przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego mogą zapaść różne rozstrzygnięcia, w tym decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., która musi być połączona z rozstrzygnięciem o istocie sprawy – i z taką właśnie decyzją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Kontrolowana aktualnie decyzja Prezesa NFZ z 16 stycznia 2025r. wydana została, tak jak poprzednia decyzja, na podstawie art. 50 ust. 16 pkt 2, ust. 18 i 19 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (w skrócie: "u.ś.o.z."). Jak stanowi art. 50 ust. 16 pkt 2 tej ustawy, w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6, osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1. W myśl jednak art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Z art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. wynika z kolei, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma również regulacja art. 50 ust. 18a ww. ustawy, wedle której przepisów ust. 16 i 18 nie stosuje się w przypadku dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3, w terminie 30 dni od dnia udzielenia świadczenia albo 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz o wszczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 18, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu. Przywołanie opisanych wyżej regulacji prawnych jest o tyle istotne, iż daje jasne wskazówki co do okoliczności faktycznych wymagających ustalenia przez NFZ w przypadku wydawania decyzji w oparciu o www. art. 50 ust. 18 w zw. z art. 50 ust. 16 ustawy. Oceniając zatem prawidłowość postępowania Prezesa NFZ w zakresie ustalenia podstawowej okoliczności dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a mianowicie czy Skarżąca była objęta w okresie udzielania jej świadczeń ubezpieczeniem zdrowotnym, z pola widzenia nie może umknąć ani powołany wyżej art. 50 ust.17, ani art. 50 ust. 18a tejże ustawy. Mając na uwadze treść obu ww. regulacji w rozpoznawanej sprawie ocenie organu NFZ powinien podlegać nie tylko zatem fakt, czy Skarżąca była zgłoszenia w spornym przedziale czasowym do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny, lecz także okoliczności towarzyszące składaniu przez Skarżącą oświadczenia o objęciu jej ubezpieczeniem w momencie udzielenia przedmiotowych świadczeń opieki zdrowotnej, jak również, czy Skarżąca została prawidłowo pouczona o możliwości "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i czy skorzystała z tej możliwości. W niniejszej sprawie, po wznowieniu postępowaniu, Prezes NFZ zobowiązał Skarżącą do zwrotu poniesionych kosztów udzielonych jej świadczeń opieki zdrowotnej w dniach: 10-16.03.2023r. w łącznej kwocie 8.670,71 zł uznając, że w dacie udzielenia tych świadczeń była ona osobą nieubezpieczoną, ponieważ nie wykazała, że została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny A. S.. Ponadto nie skorzystała z możliwości "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego za ten okres, a z uwagi na zweryfikowanie przez świadczeniodawcę w systemie e-WUŚ (gdzie uzyskała negatywny status ubezpieczenia), brak było podstaw do uznania, że w chwili złożenia oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej Skarżąca działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, o którym mowa w art. 50 ust. 17 ustawy. W przekonaniu Sądu ustalenia Prezesa NFZ o braku przysługiwania Skarżącej prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w dacie udzielania jej tychże świadczeń, nie zostały poczynione w sposób należyty i niebudzący wątpliwości, a wydane na ich podstawie rozstrzygnięcie podlegało wyeliminowaniu z uwagi na naruszenie omówionych wyżej przepisów art. 50 ust. 17 i ust. 18a ustawy oraz podstawowych zasad procedury administracyjnej. Z akt administracyjnych wynika bezspornie, że Prezes NFZ doręczając stronie postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 22 lipca 2024r. nie poinformował Skarżącej o wynikającej z art. 50 ust. 18a u.ś.o.z. możliwości złożenia tzw. zgłoszenia wstecznego, jak też przedłożenia odpowiednich dokumentów uzasadniających podleganie ubezpieczeniu. Tymczasem skoro we wznowionym postępowaniu, jak zaakcentowano już wyżej, organ zobligowany jest na nowo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, to obowiązkiem Prezesa NFZ było wraz z wydanym postanowieniem o wznowieniu postępowania zakończonego wydaną poprzednio - decyzją poinformować Skarżącą o "dobrodziejstwie" przewidzianym w przepisie art. 50 ust. 18a ustawy - zgłoszenia wstecznego, jak też możliwości złożenia dodatkowych dokumentów. Takich informacji w kierunku Skarżącej bezsprzecznie zabrakło, co potwierdził też pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 8 maja 2025r. Wprawdzie adnotacja o możliwości zgłoszenia wstecznego pojawiała się w zawiadomieniu z dnia 8 maja 2024r. o wszczęciu postępowania, w ramach którego wydana została decyzja z 22 lipca 2024r., tym niemniej skoro powyższa decyzja została uchylona po wznowieniu tego postępowania, a ponadto zawiadomienie to zostało doręczone Skarżącej w trybie "fikcji doręczenia" (jak wynika z akt sprawy Strona pisma tego nie otrzymała) to nie było podstaw ażeby uznać zawarte w nim pouczenie za skuteczne. Skoro zaś Skarżąca nie miała świadomości o możliwości złożenia "zgłoszenia wstecznego", to po wznowieniu postępowania organ powinien jeszcze raz skierować do Strony stosowne zawiadomienie wraz z informacją w tym zakresie i wezwać ponownie stronę do przesłania stosownych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień. Tak się jednak nie stało i organ obowiązkom tym nie sprostał. Powyższe zaniechanie organ NFZ zobowiązany będzie "naprawić" w ponownie prowadzonym postępowaniu. W ocenie Sądu również ustalenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o braku przysługiwania Skarżącej prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w dacie udzielania jej tychże świadczeń, nie zostały poczynione w sposób należyty i niebudzący wątpliwości. Organ nie dopełnił też w sposób prawidłowy obowiązku zbadania, czy w przypadku Skarżącej nie ziściła się przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, który przewiduje możliwość odstąpienia od obowiązku poniesienia przez świadczeniobiorcę opłat za udzielone mu świadczenia opieki zdrowotnej. Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy organ powinien z urzędu ustalić w sposób wyczerpujący, czy Skarżąca obiektywnie mogła pozostawać w przekonaniu o objęciu jej ubezpieczeniem zdrowotnym jako członka rodziny, a jeżeli nie, to które to konkretnie okoliczności stały na przeszkodzie uznaniu, że działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jako członek rodziny swojej matki. Tym bardziej, że z dołączonego do akt sprawy pisma Skarżącej złożonego do NFZ w dniu 2 września 2024r. wynikają okoliczności, które powinny być należycie rozpatrzone przez organ przy badaniu nie tylko "tytułu ubezpieczenia Skarżącej" ale i przesłanki działania przez Skarżącą w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada ona prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. We wskazanym piśmie Skarżąca wprost oświadczyła, że została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez zleceniodawców, pomimo posiadania statusu ucznia. Również w skardze, Skarżąca podtrzymała stanowisko, że jest zgłoszona do ubezpieczenia swojej mamy A. S. od dnia urodzin jako członek rodziny i nadal jest objęta tym ubezpieczeniem, gdyż cały czas ma status ucznia, co pozwala jej na korzystanie z tego prawa do 26 roku życia. Pomimo, że Skarżąca do pisma z 2 września 2024r. dołączyła odpowiednie dokumenty w postaci: świadectwa ukończenia Technikum Budowlano-Geodezyjnego z 30.04.2021r., świadectwa dojrzałości z 10.09.2021 r., a także zaświadczenia Policealnej Szkoły Detektywów i Pracowników Ochrony w Białymstoku stwierdzających, że była słuchaczem kolejno: I semestru w roku szkolnym 2022/2023, II semestru w roku szkolnym 2023/2024 oraz III semestru w roku szkolnym 2023/2024, to organ nie przeanalizował ww. dokumentów w sposób należyty. Nie ustalił też w sposób jednoznaczny z jakiego tytułu zgodnie ze złożonym w zakładzie leczniczym oświadczeniem Skarżąca powinna być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. Tymczasem, jak zasygnalizowano już wyżej, Skarżąca w okresie udzielania jej świadczeń zdrowotnych miała status ucznia, co potwierdzają przedłożone zaświadczenia, z tego też względu dodatkowo wykonywana praca na umowę zlecenia tego statusu nie mogła jej "pozbawiać", a w konsekwencji nie było co do zasady podstaw do utraty przez Skarżącą prawa do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. W ocenie Sądu należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy, otóż w dacie składania oświadczeń o przysługującym prawie do świadczeń zdrowotnych Skarżąca mogła nie mieć – z racji młodego wieku i braku doświadczenia w tego typu sprawach - rozeznania co do faktu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Mogła mieć przekonanie, że podlega takiemu ubezpieczeniu gdyż w tym okresie (tj. od 10 do 16 marca 2023 r.) była cały czas słuchaczką Policealnej Szkoły Detektywów i Pracowników Ochrony w Białymstoku kolejno: I semestru w roku szkolnym 2022/2023, II semestru w roku szkolnym 2023/2024 oraz III semestru w roku szkolnym 2023/2024. Mając status ucznia początkowo szkoły ponadpodstawowej, następnie słuchacza szkoły policealnej i podlegając – co do zasady - cały czas ubezpieczaniu zdrowotnemu jako członek rodziny swojej matki, mogła być przekonana, że podejmując dodatkowe zatrudnienie z tytułu umów zlecenia nadal jest ubezpieczona jako członek rodziny swojej mamy. Zgodnie z art. 67 ust. 2 u.ś.o.z. osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. W myśl zaś art. 67 ust. 3 ustawy osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osoby wskazanej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. ba, ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ppkt a u.ś.o.z. członek rodziny - to: dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole lub odbywa kształcenie w uczelni lub szkole doktorskiej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku. Zgodnie zaś z definicją ucznia zawartą w art. 3 pkt 11 ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750 ze zm.) za uczniów należy uważać także słuchaczy i wychowanków. Z kolei za szkoły policealne uważa się szkoły, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59 ze zm.), zgodnie z którym szkołą policealną jest szkoła dla osób posiadających wykształcenie średnie lub średnie branżowe, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku. W kontekście przywołanych regulacji należy stwierdzić, że osoba, która ma status słuchacza szkoły policealnej w rozumieniu Prawa oświatowego, a jednocześnie nie ukończyła 26 lat, ma prawo korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej jako członek rodziny nawet wówczas, gdy wykonuje umowy zlecenia. Powyższe przepisy przesądzają o zakresie ustaleń faktycznych, które organ zobowiązany będzie podjąć ponownie rozpoznając sprawę, bowiem są niezbędne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wynika z nich mianowicie, że w postępowaniu tym konieczne jest ustalenie, czy Skarżąca w spornym okresie była słuchaczem szkoły policealnej i nie posiadała innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. W przypadku natomiast ustalenia na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, że nie zachodzą warunki do uznania, że Skarżąca podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny w dacie udzielenia jej świadczeń medycznych, organ powinien należycie rozważyć ewentualną możliwość odstąpienia od obciążenia Skarżącej kosztami leczenia w oparciu o przepis art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie dokonał szczegółowej, prawidłowej i adekwatnej do okoliczności faktycznych sprawy oceny argumentów podnoszonych przez stronę (m.in. w piśmie z dnia 2 września 2024r.) pod kątem przyczyn niedopełnienia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w danym okresie w świetle przesłanki określonej w art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów ziszczenia lub nieziszczenia się przesłanki określonej w art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. ewidentnie zabrakło. Za niedostateczne należy uznać z kolei ograniczenie się w tym zakresie do stwierdzenia, że to na Skarżącej ciążyła powinność zapoznania się z obowiązkami prawnymi dotyczącymi ubezpieczenia zdrowotnego, a w razie wątpliwości co do treści zasad prawnych dotyczących prawa do świadczeń opieki zdrowotnej istniała możliwość zwrócenia się w tym zakresie z zapytaniem do odpowiednich jednostek terytorialnych NFZ oraz, że Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego, że pozostawała osobą ubezpieczoną jako członek rodziny swojej Matki. W tym miejscu należy podkreślić, że przy ocenie zastosowania art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. organ nie powinien też abstrahować od takich okoliczności, jak np. wiek osoby, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej pomimo braku przez nią prawa do tych świadczeń czy też sytuacji związanej ze stanem edukacji takiej (młodej) osoby. Tym bardziej, że w niniejszej sprawie, po wznowieniu postępowania, organ ani razu nie wystąpił do Skarżącej o przedłożenie informacji lub dokumentów wskazujących na kontynuację przez nią nauki w datach obejmujących leczenie szpitalne na Oddziale Kardiologii SP ZOZ w Białymstoku, zaniechując wyjaśnienia w sposób jednoznaczny czy Skarżąca (ówcześnie 22-latka) nie była objęta w tym okresie prawem do świadczeń z opieki zdrowotnej jako członek rodziny A. S.. Końcowo wymaga też zaakcentowania, że skoro do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, natomiast od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego, to organ administracji prowadzący przedmiotowe postępowanie zobowiązany jest uwzględniać i stosować wszystkie te regulacje k.p.a., które zobowiązują organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Zwrócić przy tym należy szczególną uwagę, że od wydanej w analizowanym przedmiocie decyzji Prezesa NFZ nie służy odwołanie, lecz przysługuje skarga do sądu administracyjnego, co dodatkowo nakłada na prowadzący postępowanie organ administracji publicznej obowiązek wyjątkowej dbałości o to, aby starannie ustalić wszystkie istotne dla sprawy fakty. Z uwagi bowiem na jednoinstancyjny charakter tego postępowania, ewentualnie popełnione wady we wskazanym zakresie, nie będą mogły zostać naprawione przez organ odwoławczy. Jeżeli bowiem przed organem w postępowaniu jednoinstancyjnym nie zostanie prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, to wówczas okoliczności, w ocenie strony istotne dla jej rozstrzygnięcia, strona może podnieść dopiero na etapie skargi do sądu. Wszechstronne zatem ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych pozostaje również - co ważne podkreślenia - istotne z punktu widzenia konieczności należytej troski organu o zapewnienie stronie postępowania ochrony jej praw, określonych przepisami procedury administracyjnej (tak m.in. WSA: w Krakowie w wyroku z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 11/22 oraz WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III SA/Po 342/23, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Reasumując Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, co czyni wydaną decyzję wadliwą, gdyż narusza ona przepisy procedury administracyjnej tj. art. 7, art. 7a, art. 9, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy oraz przepisy prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 18 w zw. z ust. 17 i ust. 18a ustawy o świadczeniach, w stopniu który miał wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.