II SA/Bk 363/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki B. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Zarządzania z dnia [...] grudnia 2006 roku Nr [...]. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Bk 363/07 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...].01.2007 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] z dnia [...].12.2006 r., nr [...] odmawiającą przyznania pomocy materialnej studentce – M. Z. M. Z. złożyła wniosek o przyznanie pomocy materialnej w dniu 9 sierpnia 2006r., który następnie uzupełniła w dniu 28 sierpnia 2006 r. W związku z naruszeniem wymogów formalnych, tj. niezachowaniem, wyznaczonego przez dziekana, terminu złożenia wniosku, który minął w dniu 7 lipca 2006 r., wraz z kompletem dokumentów koniecznych do obliczenia dochodu na osobę w rodzinie studenta, Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Zarządzania [...] decyzją z dnia [...].12.2006r. nr [...] odmówiła przyznana stypendium. Pismem z dnia 18.12.2006 r. M. Z. złożyła odwołanie od ww. decyzji. W odwołaniu wskazała, iż nie wiedziała o terminie składania wniosków. Przez ostatnie dwa lata termin ten upływał około 10 sierpnia. Skarżąca wskazała również, że nie została poinformowana pisemnie o terminie składania wniosków. Uczelniana Odwoławcza Komisja Socjalna decyzją z dnia [...].01.2007 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej o nieprzyznaniu świadczeń pomocy materialnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż podstawą do takiego orzeczenia było niezachowanie wymogów formalnych, tj. niezachowanie terminu złożenia wymaganych dokumentów, o którym mowa w § 1 pkt 20 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów [...] (Zarządzenie nr 51 Rektora [...] z dnia 18.10.2006 r. z późn. zm.). M. Z. złożyła skargę na ww. decyzję organu odwoławczego. W skardze wskazała, iż była pewna, że wymagane dokumenty złożyła w terminie, gdyż przez ostatnie dwa lata obowiązywał termin wrześniowy. Ponadto wskazała, że przez ostatnie dwa lata była pisemnie informowana o terminie składania podań. W odpowiedzi na skargę wskazano, iż jest ona niezasadna. Pomoc materialna dla studentów Politechniki B. jest przyznawana na podstawie obowiązującego regulaminu. Zgodnie z § 1 pkt 20 regulaminu, terminy składania wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej określa dziekan. Niezłożenie wniosku w wyznaczonym terminie pozbawia studenta prawa do otrzymania stypendium w danym roku akademickim. W roku akademickim 2006/2007 termin złożenia wniosków przez studentów już studiujących minął w dniu 7 lipca 2006 r. Informacja o wyznaczonym terminie była podana w gablotach informacyjnych dziekanatu (7 sztuk na kolorowym papierze), a także dostępna na stronie internetowej Wydziału Zarządzania już od dnia 4 maja 2006 r. Skarżąca jest studentką drugiego roku studiów magisterskich niestacjonarnych. Informację o możliwości złożenia wniosku o przyznanie pomocy materialnej otrzymują listownie wyłącznie studenci nowoprzyjęci na pierwszy rok studiów. Studenci wyższych lat, zainteresowani otrzymaniem pomocy materialnej, powinni indywidualnie dowiadywać się o terminach i warunkach jej przyznawania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, przy czym z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był § 1 pkt 20 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Politechniki B.(Zarządzenie nr 51 Rektora Politechniki B. z dnia 18.10.2006 r. z późn. zm.), zgodnie z którym terminy składania wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej określa dziekan. Niezłożenie wniosku w wyznaczonych terminach pozbawia studenta prawa do otrzymania stypendium w danym roku akademickim, za wyjątkiem sytuacji losowych. W takich przypadkach uprawnienie do stypendium student nabywa od pierwszego dnia miesiąca po dacie dopełnienia formalności i podjęcia decyzji przez Wydziałową Komisję Stypendialną, bez prawa do wyrównania. Delegację dla Rektora do wydania ww. regulaminu zawiera art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwana dalej ustawą. Zgodnie z tym przepisem szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Zakres spraw powierzonych przez ustawodawcę do stanowienia w drodze regulaminu został więc sprecyzowany i ograniczony wyłącznie do określenia: - wysokości świadczeń; - sposobu przyznawania i wypłacania świadczeń, w tym: - ustalenia szczegółowych kryteriów, - trybu udzielania świadczeń; - wzoru wniosku o przyznanie stypendium, - sposobu dokumentowania sytuacji materialnej. W myśl art. 179 ust. 1 ustawy stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 179 ust. 2 ustawy rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe. Z kolei w ustępie 4 art. 179 określono zasady ustalania wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe. Z przedstawionych uregulowań wynika, iż w powierzonej delegacji, określonej w art. 186 ust. 1 ustawy, przeważają sprawy o charakterze proceduralnym, chociaż ustawa przekazała do regulaminowego ustanowienia zarówno ustalenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy, jak i wysokości świadczeń, a więc elementów o charakterze materialnoprawnym. Jest to uzasadnione zarówno pozycją prawnoustrojową uczelni jako samodzielnego podmiotu, którego działalność określają przepisy ustawy, jak i pozycją rektora, będącego organem kierującym uczelnią i podejmującym istotne decyzje dotyczące funkcjonowania uczelni. Ustalając szczegółowe kryteria przyznawania stypendium socjalnego, Regulamin w przepisie § 1 pkt 20 zakreślił, iż terminy składania wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej określa dziekan, stwierdzając równocześnie, że niezłożenie wniosku w wyznaczonych terminach pozbawia studenta prawa do otrzymania stypendium w danym roku akademickim, za wyjątkiem sytuacji losowych. Z brzmienia ww. przepisu wynika, iż w regulaminie wprowadzono zawity termin prawa materialnego, ustalany przez dziekana, z upływem którego student traci prawo do uzyskania świadczenia, chociażby spełnił pozostałe kryteria określone w ustawie, a sprecyzowane w regulaminie. Nie negując potrzeby wprowadzenia pewnej dyscypliny w celu sprawnego przeprowadzenia postępowania i określenia terminu składania wniosków nie można przyjąć, że ustawodawca dopuścił w akcie regulaminowym wprowadzenie materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia, nawet gdyby ubiegający się spełniał wymagane kryteria. Mając na uwadze powyższe rozważania należy dojść do wniosku, iż zaskarżona decyzja narusza art. 179 oraz 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. W tym miejscu należy podkreślić, iż zbliżone merytorycznie stanowisko na gruncie art. 152h ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385, z późn. zm.) wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5.12. 2006 r., sygn. akt I OSK 646/06. Niezależnie od przedstawionych powyżej nieprawidłowości należy wskazać, iż jako podstawę do odmowy przyznania stypendium socjalnego organy obu instancji podały § 1 pkt 20 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Politechniki B., który to regulamin wprowadzono w życie Zarządzeniem nr 51 Rektora Politechniki B. z dnia 18.10.2006 r. Zarządzenie to weszło w życie z dniem podpisania (§ 5 zarządzenia), czyli z dniem 18.10.2006 r. Z treści §4 Zarządzenia nr 51 Rektora Politechniki B. z dnia 18.10.2006 r. wynika, iż traci moc Zarządzenie nr 36 Rektora Politechniki B. z dnia 29 września 2005 r. Jak natomiast wynika z odpowiedzi organu drugiej instancji na skargę, termin złożenia wniosków przez studentów - ustalony przez dziekana - minął w dniu 7 lipca 2006 r., a więc w okresie obowiązywania Zarządzenia nr 36 Rektora Politechniki B. z dnia 29 września 2005 r. Nie obowiązywał wówczas jeszcze regulamin wprowadzony w życie Zarządzeniem nr 51 Rektora Politechniki B. z dnia 18.10.2006 r. W aktach sprawy nie ma Zarządzenia nr 36 Rektora Politechniki B. z dnia 29 września 2005 r., stąd też Sąd nie zna treści tego aktu. W sprawie znaczenie ma ustalenie, czy i w jaki sposób został ustalony termin do składania wniosków o stypendium socjalne w okresie do 18.10.2006 r., tj. przed datą wejścia w życie Zarządzenia z dnia 18.10.2006 r., a także czy przekroczenie tego terminu powodowało wówczas konsekwencje w postaci pozbawienia studenta prawa do pomocy materialnej. W przypadku, gdyby regulamin obowiązujący w dacie złożenia wniosku przez skarżącą nie przewidywał - w związku z uchybieniem terminowi składnia wniosków - sankcji w postaci utraty prawa do pomocy materialnej, rozstrzygnięcie na podstawie regulaminu obowiązującego od 18.10.2006 r. stanowiłoby naruszenie praw nabytych strony postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie na skutek niniejszego wyroku organ administracyjny wydając ponownie decyzję w sprawie, winien zastosować przepisy prawa, uwzględniając stanowisko Sądu, zgodnie z którym upływ materialnoprawnego terminu zawitego do składania wniosków o pomoc materialną, wynikający z regulaminu, nie może udaremniać przyznania świadczenia. Przedstawione powyżej uchybienia zaistniały zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej jak i drugiej instancji. Dlatego też z przedstawionych powyżej motywów Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji, naruszyły art. 179 oraz 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym – na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 w/w ustawy.