II SA/Bk 364/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie dodatku energetycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] lutego 2018 roku numer [...] w części odmawiającej przyznania dodatku energetycznego na okres od [...] maja 2018 roku do [...] lipca 2018 roku.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] z upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. po rozpatrzeniu wniosku skarżącej B. O. z dnia [...] stycznia 2018 r. o przyznanie dodatku energetycznego orzeczono o przyznaniu skarżącej dodatku energetycznego w kwocie 11,22 zł za okres od 1 lutego 2018r. do 30 kwietnia 2018 r., odmawiając jego przyznania za okres od 1 maja 2018r. do 31 lipca 2018r. W podstawie prawnej decyzji organ powołał przepisy art. 3 pkt 13 "c", art. 5 "c" do 5 "f" ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2017 r. poz. 220 ze zm.), obwieszczenie Ministra Energii z dnia 20 kwietnia 2017 r. w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązującej od 1 maja 2017r. do dnia 30 kwietnia 2018r. (M.P. z dnia [...] kwietnia 2017 r., poz. 394) oraz Uchwałę Nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z dnia 12 grudnia 2013 r., poz. 4432). Odmowę przyznania dodatku na wskazany okres organ I instancji uzasadnił tym, że dopiero w kwietniu 2018 r. będzie ogłoszona wysokość dodatku energetycznego obowiązująca w okresie od 1 maja 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. B. O. odwołała się od tej decyzji w części odmawiającej przyznania dodatku energetycznego za okres od maja do lipca 2018r. twierdząc, że z uwagi na to, iż jest "odbiorcą wrażliwym" dodatek powinien być przyznany jej za cały okres, w którym była uprawniona do dodatku mieszkaniowego, ponieważ przysługuje on "automatycznie", z mocy prawa w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego. Decyzję organu I instancji skarżąca oceniła jako niesłuszną, bezprawną, niezasadną i notoryczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy powołując się na treść art. 5 "c" – "e" oraz art.3 pkt 13 "c" ustawy Prawo energetyczne wyjaśnił, że dodatek energetyczny przysługuje odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej, którym jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, będąca stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkująca w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Z art. 5 "d" ustawy Prawo energetyczne wynika, ze dodatek mieszkaniowy przyznaje się na wniosek odbiorcy wrażliwego. Skarżąca o dodatek energetyczny wystąpiła wnioskiem z [...] stycznia 2018r. podnosząc, że jest osobą która jest uprawniona do dodatku mieszkaniowego przyznanego na okres od 1 lutego 2018r. do 31 lipca 2018r. wykazując przy tym, że jest odbiorcą energii elektrycznej dostarczanej na podstawie umowy oraz zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Kolegium podkreśliło, że dodatku energetycznego nie przyznaje się automatycznie, z urzędu i równocześnie z dodatkiem mieszkaniowym, ale jego otrzymanie wymaga złożenia wniosku tj. inicjatywy odbiorcy wrażliwego. Stąd data złożenia wniosku decyduje o dacie przyznania dodatku energetycznego. Pierwszym okresem przyznania winien być miesiąc złożenia wniosku, gdyż jego miesięczna wysokość nie podlega podziałowi i stanowi 1/12 kwoty rocznej dodatku mieszkaniowego (art. 5 "e" ust. 2 ustawy Prawo energetyczne). Z tego względu dodatku nie przyznaje się od daty złożenia wniosku ale od początku miesiąca, w którym wniosek został złożony. Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do prawnych do tak ścisłego powiązania dodatku energetycznego z uprawnieniem do dodatku mieszkaniowego, jakiego upatruje strona skarżąca. Otrzymywanie dodatku mieszkaniowego jest tylko jednym z warunków uznania osoby za odbiorcę wrażliwego energii elektrycznej. Nie występuje automatyzm w przyznawaniu obydwu dodatków. Otrzymywanie każdego z nich wymaga oddzielnych wniosków i innych kryteriów ustawowych określonych w dwóch różnych ustawach. Dodatek energetyczny nie jest dodatkiem do dodatku mieszkaniowego. Dodatkowo Kolegium podniosło, że Minister ogłasza wysokość dodatku na kolejne 12 m-cy w terminie do dnia 30 kwietnia każdego roku, biorąc pod uwagę środki przewidziane na ten cel w ustawie budżetowej (art. 5 "c" ust. 4 ustawy Prawo energetyczne). Aktualne obwieszczenie w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązuje do dnia 30 kwietnia 2018 r. Oznacza to, że dodatek energetyczny może być przyznany jedynie za okres obowiązywania przepisów określających wysokość dodatku energetycznego, gdyż obowiązkiem organu przyznającego dodatek jest rozstrzygnięcie zarówno o terminie jak i wysokości objętego wnioskiem świadczenia. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję B. O. podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu. Jej zdaniem dodatek energetyczny należny jest za cały okres uprawniający do otrzymywania dodatku mieszkaniowego, a organ nie przyznając dodatku energetycznego za cały okres uprawnienia do dodatku mieszkaniowego naruszył słuszne, zasadne i należne interesy prawne skarżącej i jej rodziny. Ponadto w ocenie skarżącej, Kolegium dopuściło się opieszałości, opóźnień proceduralnych i pozostawało w zwłoce w podjęciu decyzji w przedmiotowej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 j.t.) wykazała bowiem, iż zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji, zapadły z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Przedmiotem zaskarżenia i oceny Sądu stała się decyzja orzekająca o przyznaniu B. O. dodatku energetycznego w kwocie 11,22 zł za okres od 1 lutego 2018r. do 30 kwietnia 2018 r. oraz odmawiająca jego przyznania za okres od 1 maja 2018r. do 31 lipca 2018r. Zasady przyznawania dodatku energetycznego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2017 r. poz. 220 ze zm.), a dokładnie od art. 5 "c" do art. 5 "f" w zw. z art. 3 pkt 13 "c" określające przesłanki nabycia prawa do zryczałtowanego dodatku energetycznego. Z wyżej wymienionych przepisów wprost wynika, że dodatek energetyczny przysługuje tzw. odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej (zdefiniowanemu, w art. 3 punktu 13 "c" słownika pojęć ustawy) i jest przyznawany w drodze decyzji wydawanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 180), która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej, zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Dodatek energetyczny jest wypłacany w okresach miesięcznych, do dnia 10 każdego miesiąca z góry, z wyjątkiem miesiąca stycznia, w którym dodatek energetyczny wypłaca się do dnia 30 stycznia danego roku i miesięcznie stanowi on 1/12 kwoty rocznej dodatku energetycznego ogłaszanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, na podstawie art. 5 "c" ust. 4 ustawy Prawo energetyczne. Analiza przepisów ustawy Prawo energetyczne dotyczących przyznawania dodatku energetycznego, prowadzi do wniosku, że przyznanie dodatku energetycznego wymaga inicjatywy strony, bez której nie może być wszczęte postępowanie w sprawie przyznania w/w dodatku. Należy mieć również na uwadze, że dodatek energetyczny jest świadczeniem wypłacanym obok dodatku mieszkaniowego osobie, która wystąpi o jego przyznanie odrębnym wnioskiem, inicjując w ten sposób osobne postępowanie w sprawie przyznania dodatku energetycznego. Otrzymanie powyższych dodatków wymaga oddzielnych wniosków i spełnienia różnych kryteriów ustawowych określonych w dwóch różnych ustawach. Nie istnieje zatem automatyzm w przyznawaniu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego, jak to podnosi w swojej skardze skarżąca. Dodatek energetyczny jest przyznawany począwszy od miesiąca złożenia wniosku, po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków jego przyznania wskazanych w ustawie, w tym zwłaszcza po wykazaniu, że wnioskodawca ma status odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, czyli ma przyznany dodatek mieszkaniowy. Przyznanie dodatku mieszkaniowego na rzecz odbiorcy energii elektrycznej uprawnia go do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego, natomiast brak przyznanego dodatku mieszkaniowego uniemożliwia przyznanie dodatku energetycznego. W celu przyznania dodatku energetycznego organ zobligowany jest ustalić czy: wnioskodawcy przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wnioskodawca jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym oraz zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej (por. m.in. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 19 lutego 2015r., II SA/Bk 1130/14, WSA w Opolu z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Op 626/16 oraz z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Op 197/17 - opublikowane na stronach internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOIS). W rozpoznawanej sprawie skarżącej przyznany został dodatek energetyczny, ponieważ posiadała on statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca otrzymała dodatek mieszkaniowy na okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 lipca 2018 r. (decyzja z dnia [...] lutego 2018 r.), jest stroną umowy kompleksowej zawartej w dniu [...] stycznia 2016 r. i polegającej na sprzedaży energii elektrycznej, zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej i złożyła stosowny wniosek w dniu [...] stycznia 2018 r. o przyznanie w/w dodatku. W świetle powyższego, nie budzą żadnych wątpliwości ustalenia organów, że skarżąca spełnia przesłanki do otrzymana dodatku energetycznego. Jedyną kwestią sporną pojawia się natomiast wysokość tego dodatku, określana zgodnie z art. 5 "c" ust. 4 Prawa energetycznego, w drodze obwieszczenia, która w ocenie organów obu instancji powoduje brak możliwości przyznania skarżącej dodatku energetycznego za okres od 1 maja 2018 r. do 31 lipca 2018 r. mimo spełnienia przesłanek do jego przyznania. W ocenie Sądu w tym zakresie stanowisko organów obu instancji jest nieprawidłowe. Należy bowiem wskazać, iż obwieszczenia Ministra Energii w zakresie wysokości dodatków energetycznych oraz okresów ich obowiązywania nie mogą stanowić podstawy do wydania odmownego rozstrzygnięcia, z uwagi na upływ okresu w nim wskazanych, a brakiem nowego obwieszczenia w tej kwestii, przy jednoczesnym spełnieniu wszystkich kryteriów przyznania dodatku energetycznego wynikających z ustawy Prawo energetyczne. Jak wskazał w wyroku z dnia 30 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie sygn. akt II SA/Sz 50/16 "obwieszczenie to podanie do publicznej wiadomości przez organ państwowy faktu dokonania określonej czynności lub ogłoszenia aktu prawnego (np. tekstu jednolitego); obwieszczenie to inaczej informacja pełniąca rolę zawiadomienia, komunikatu, pouczenia, powiadomienia o czymś określonej liczby osób. Nie jest to informacja stanowiąca odpowiedź na konkretne pytanie, lecz informacja o podjęciu decyzji w sprawach dotyczących danej grupy adresatów decyzji. Może ona wskazywać na zarówno prawa, jak i obowiązki (czy też jedno i drugie zarazem) tej grupy, jednak samo w sobie obwieszczenie nie jest elementem systemu źródeł prawa" (opublikowane CBOIS). Uzależnianie zatem przez organy obu instancji przyznania uprawnienia skarżącej do dodatku energetycznego za okres od maja do lipca 2018 r. dopiero po wydaniu kolejnego obwieszczenia Ministra Energii (w tym wypadku z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązującego od dnia 1 maja 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r.) było nieuzasadnione. Mimo bowiem spełnienia przesłanek skarżąca takiego uprawnienia nie uzyskała, choć decyzja organu w tym zakresie nie była uznaniowa. W ocenie Sądu organ I instancji powinien natomiast przyznać skarżącej dodatek energetyczny za cały uprawiony okres, z jednoczesnym poinformowaniem skarżącej, że po dacie ogłoszenia nowego obwieszczenia będzie on zobowiązany zmienić decyzję w tym zakresie w oparciu o art. 155 (za zgodą strony) czy też art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.). Za takim stanowiskiem przemawia również to, że w sytuacji złożenia wniosku o przyznanie dodatku energetycznego za sporny okres (od maja do lipca 2018 r.) już po dacie orzekania przez sąd, skarżąca de facto byłaby pozbawiona tego świadczenia. Z żadnego przepisu ustawy Prawo energetyczne nie wynika bowiem uprawnienie do przyznania dodatku energetycznego za okres poprzedzający wystąpienie z wnioskiem o jego przyznanie (podobnie WSA w Białymstoku wyroku z dnia 19.02.2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1130/14, opublikowane CBOIS). Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy będą zobowiązane uwzględnić powyższe wskazania Sądu. Jednocześnie należy podkreślić, iż przy wydaniu decyzji w niniejszej sprawie organ I instancji powinien mieć na uwadze swoją decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącej dodatku energetycznego za okres od 1 lipca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2019 r. tak aby przyznanie dodatku energetycznego za okres lipca 2018 r. nie zostało powielone w drugiej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 t.j.) orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.