II SA/Bk 365/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi M. W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Wnioskiem z dnia 1 marca 2010 r. M. W. S. (dalej powoływany jako Skarżący) wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przyznanie pomocy finansowej ze środków opieki społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie opłat mieszkaniowych. Wskazał, iż przebywa w zakładzie karnym i nie jest w stanie uregulować powstałych zaległości. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] -umorz. organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego wnioskodawca złożył oświadczenie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o rezygnacji z ubiegania się o pomoc w postaci zasiłku celowego. Od decyzji tej Skarżący wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legły braki w ustaleniu w toku postępowania wyjaśniającego, rzeczywistych oczekiwań strony. Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 594/11 oddalił skargę. Rozpoznając po raz kolejny sprawę, organ l instancji decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] ponownie odmówił przyznania zasiłku celowego przeznaczonego na pokrycie opłat mieszkaniowych. Organ stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako u.p.s.) osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym w K. od dnia 23 maja 2008 r. Przewidywany koniec kary przypada na dzień 23 maja 2015 r. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, powołując się na swoją sytuację życiową i materialną, kwestionując jednocześnie argumenty, które zdaniem organu miały wpływ na odmowę przyznania pomocy. Uważa, że decyzja jest krzywdząca i wnosi o ponowne jej rozpatrzenie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Skarżący wprawdzie spełnia warunek - kryterium dochodowego - do ubiegania się o pomoc bezzwrotną ze środków społecznych, to jednakże z uwagi na jego pobyt w zakładzie karnym, pomoc ta nie może być przyznana. Stosownie bowiem do treści art. 13 ust. 1 u.p.s. brak jest podstaw prawnych do przyznania mu pomocy ze środków społecznych bez względu na jej przeznaczenie. Końcowo organ podkreślił, iż przedmiotem postępowania odwoławczego była odmowa udzielenia zasiłku celowego a nie przyznania dodatku mieszkaniowego, a zatem podnoszone w odwołaniu argumenty w tym zakresie nie mogły być wzięte pod uwagę. Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, opisując podobnie jak w postępowaniu odwoławczym swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną. Zaznaczył, że brak pomocy społecznej spowoduje, iż będzie osobą bezdomną. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jej wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą kontrolowanej decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) – zwanej u.p.s., zaś tryb rozpatrywania tych spraw - Kodeks postępowania administracyjnego z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według zaś art. 3 - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślić jednakże należy, iż w art. 13 ust. 1 u.p.s. ustawodawca wyłączył z kręgu osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej osoby odbywające karę pozbawienia wolności. Powyższy przepis ma charakter obligatoryjny, niezależny od stanu zdrowia osadzonego ani od jego szczególnej sytuacji życiowej, dlatego organ nie może na zasadzie uznania administracyjnego przyznać osadzonemu pomocy społecznej. Uzasadnieniem takiej regulacji jest fakt pozostawania osób pozbawionych wolności na utrzymaniu państwa i zapewnienia im niezbędnych do życia warunków, w związku z czym osoby te nie muszą zaspokajać własnym staraniem potrzeb bytowych. Nie ma zatem przesłanek udzielania im dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej. (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC a Wolters Kluwer business, 2007, s. 80). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż ustawodawca w sposób kategoryczny określił warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych i w tym zakresie nie dopuścił żadnych odstępstw. W konsekwencji uznać należy, iż decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa. Jak wynika z akt sprawy Skarżący od dnia 23 maja 2008 r. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K. (przewidziany koniec kary przypada na dzień 23 maja 2015 r.). Słusznie zatem przyjęły organy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącemu pomocy ze środków społecznych. Nadto, jak już wyżej wskazano, w świetle art. 13 ust. 1 u.p.s. bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji mają podnoszone w skardze okoliczności, dotyczące stanu zadłużenia mieszkania jak i stan zdrowia Skarżącego odbywającego karę pozbawienia wolności. Natomiast fakt odbywania przez Skarżącego kary pozbawienia wolności nie stał na przeszkodzie ubieganiu się przez Skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który służyłoby częściowemu pokryciu bieżących opłat za mieszkanie. Jednakże jak wynika z akt sprawy Skarżący ostatecznie takiego wniosku nie sformułował. Przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego z dnia 1 marca 2010 r. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie należności i zaległych opłat za mieszkanie. Powyższy wniosek został następnie podtrzymany podczas sporządzania przez organ I instancji (w ponownie prowadzonym postępowaniu) aktualizacji wywiadu środowiskowego. Skarżący wyraźnie oświadczył, iż oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, co potwierdził własnoręcznym podpisem, opatrzonym datą 10 lutego 2011 r. (k. 44 i 43 akt administracyjnych). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.