II SA/Bk 365/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. A. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jego sytuacja materialna oraz brak doświadczenia w występowaniu przed sądami nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką niepełnoletnich dzieci. Źródło utrzymania skarżącego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego tj. produkcji mleka w łącznej kwocie 15.000 zł. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 50.000 zł) oraz nieruchomość rolna tj. grunty rolne o powierzchni [...] ha oraz las o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżący posiada dwie obory, stodołę, garaż oraz [...] sztuk inwentarza żywego (w tym [...] krów dojnych), a także [...] ciągniki rolnicze, prasę belującą, owijarkę do bel i kosiarkę do traw. Miesięczne wydatki swojej rodziny skarżący przedstawił następująco: kredyt suszowy – 1.900 zł, kredyt na zakup ziemi – 400 zł, kredyt na zakup nawozów – 1.250 zł (rocznie 15.000 zł), paliwo, benzyna – 1.333 zł (16.000 zł rocznie), pasze dla krów – 4.000 zł, woda, gaz, prąd, telefon – 800 zł, żywność, w tym koszty leczenia – 3.000 zł, leczenie zwierząt – 250 zł (3.000 zł rocznie), inseminacja krów – 250 zł (3.000 zł rocznie), zakup folii i sznurka – 250 zł (3.000 zł rocznie) (k.16-20). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką niepełnoletnich dzieci Wysokość miesięcznego dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi około 15.000 zł (sprzedaż mleka). Ponoszone przez skarżącego miesięczne wydatki związane z utrzymanie rodziny i gospodarstwa rolnego zamykają się kwotą około 13.500 zł (w tym raty 3 kredytów wynoszą miesięcznie około 3.500 zł). Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości 50.000 zł) oraz nieruchomość rolną tj. grunty rolne o powierzchni [...] ha oraz las o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżący posiada dwie obory, stodołę, garaż oraz [...] sztuk inwentarza żywego (w tym [...] krów dojnych), a także [...] ciągniki rolnicze, prasę belującą, owijarkę do bel i kosiarkę do traw. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącego stałych źródeł dochodu w wysokości 15.000 zł miesięcznie przy wydatkach rzędu 13.500 zł oraz nieruchomości w postaci domu, działek rolnych i inwentarza żywego, a także maszyn rolniczych pozwalają na uznanie, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe w sprawie niniejszej. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu oraz majątku, w tym areału ziemi pozwala na uznanie, iż jest on w stanie pokryć wszystkie koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności, tym bardziej, iż przedmiotowa sprawa dotyczy zamierzenia inwestycyjnego skarżącego, z którego realizacją wiąże się posiadanie środków finansowych. Podsumowując należy zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika przyczyniła się okoliczność, iż skarżący dysponuje znacznym majątkiem oraz dochodem, który jest wyższy niż ponoszone wydatki. Posiadany areał użytków rolnych oraz inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy, a planowana inwestycja wskazuje, iż wnioskodawca zamierza rozwijać swoje gospodarstwo rolne. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.