II SA/Bk 368/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi J. W. na niewykonanie wyroku przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w sprawie II SA/Bk 75/10 ze skargi na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.517,50 zł oraz 1.475,34 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za kwiecień 2011 r. łącznie 2.695,52 zł, w szczególności: czynsz – 553,77 zł; telefon – 207,87 zł; telewizja – 126 zł; składki ubezpieczenia - 113,97 zł; życie, środki czystości, fryzjer – 830 zł; lekarstwa – 317,94 zł; kserokopie – 113,16 zł; znaczki pocztowe – 92,55 zł; materiały piśmiennicze – 14,48 zł; odsetki i prowizje bankowe – 12,78 zł; trzy wpisy sądowe – 300 zł; podróż do H. – 13 zł. J. W. jest zadłużona w banku z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę 592,72 zł (na k[...] m², sześćdziesięciotrzyletni drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi (druga grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. W. wskazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej z uwagi na wielość spraw zawisłych przed WSA w Warszawie (siedem spraw) i w Białymstoku (siedem spraw, cztery dodatkowe mają wpłynąć). Wnioskodawczyni oświadczyła, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przepisów prawnych, komentarzy koszty dojazdów na rozprawy (w maju br. skarżąca trzy razy była w Warszawie na rozprawach). Konieczności opłacenia trzech wpisów w sprawach zawisłych przed tut. Sądem skutkowała, tym, iż wnioskodawczyni nie mogła uiścić w maju br. czynszu w kwocie 553,97 zł oraz zobowiązania z tytułu kredytu w wysokości 100 zł. Ostatnio J. W. skorzystała też z płatnej pomocy prawnej (k. 18 – 19). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 08 czerwca 2011 r. (k. 20) wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy rachunki i faktury za: czynsz, telefon, ubezpieczenie, telewizję kablową, lekarstwa, ksero, znaczki pocztowe, materiały biurowe, bilety PKS do H.(k. 23 – 30 i k. 32 - 33); wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] kwietnia 2011 r. (k. 31); decyzję ZUS z dnia [...] marca 2011 r. ustalającą wysokość zwaloryzowanej emerytury własnej (k. 34) i przekaz pocztowy – potwierdzenie wpłaty/odbioru EPE emerytury E. W. (k. 35). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 200 zł – wpis od skargi (k. 2). Na dzień 27 czerwca 2011 r. w tut. Sądzie jest zawisłych jeszcze sześć spraw skarżącej sygn. akt II SAB/Bk 30/11 (wpis 100 zł); II SA/Bk 374/11 (wpis 200 zł); II SAB/Bk 38/11 (wpis 100 zł); II SO/Bk 14/11 (wpis 100 zł); II SO/Bk 15/11 (wpis 100 zł); II SAB/Bk 28/11 (wpis 100 zł), w których wymagane jest uiszczanie kosztów sądowych. W sprawach sygn. akt II SA/Bk 368/11, II SA/Bk 374/11 i II SAB/Bk 28/11 J. W. złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy (k. 35). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.997,84 zł netto (k. 18-19). Wykazane wydatki za miesiąc kwiecień 2011 r. wynoszą 2.695,52 zł (czynsz, telefon, telewizja, składki ubezpieczenia, życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer, lekarstwa, kserokopie, znaczki pocztowe, materiały piśmiennicze, odsetki i prowizje bankowe, trzy wpisy sądowe, podróż do H.). W tym miejscy należy wskazać, iż skarżąca błędnie zsumowała wykazane wydatki otrzymując kwotę 3.095 zł (k. 19 rubryka nr 11 formularza wniosku ppf). J. W. posiada zadłużenie w banku (kredyt dopuszczalny) w wysokości 592,72 zł (stan na koniec kwietnia 2011 r. – k. 26). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięciodwuletni drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. W tym miejscu należy zatem wskazać, iż dochód rodziny skarżącej przekracza wykazane wydatki o kwotę około 300 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni dysponuje też kredytem dopuszczalnym (odnawialnym) w wysokości 3.000 zł w Banku [...] (k. 31). Kwota zadłużenia z tytułu tego kredytu wynosiła na koniec kwietnia br. 592,72 zł. J. W. na bieżąco pokrywa opłaty związane z kosztami bieżącego utrzymania tj. telefon, telewizja, składki ubezpieczenia, życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer, lekarstwa, odsetki i prowizje bankowe i inne związane z prowadzonymi sporami sądowymi, w tym kserokopie, znaczki pocztowe, materiały piśmiennicze. Jednym zasygnalizowanym problemem skarżącej w tym zakresie było opłacenie z opóźnieniem czynszu za maj br. (k. 33). Wnioskodawczyni z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki w łącznej kwocie około 600 zł tj. na pokrycie wydatków okazjonalnych, w kwietniu br. roku do tych wydatków należały koszty wpisów sądowych w łącznej kwocie 300 zł czy koszty wyjazdu do H. – 18 zł, a także zaoszczędzić około 300 zł (różnica między wykazanymi wydatkami a dochodem małż. W.). Dodatkowo J. W. ostatnio korzystała też z odpłatnej pomocy prawnej. W sprawach zawisłych przed WSA w Warszawie skarżąca została częściowo zwolniona z kosztów sądowych – zwolnienie od wpisu sądowego (postanowienia z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 115/11 i VII SA/Wa 116/11). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez J. W. i pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka E. W. miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków (stałych i okazjonalnych), a także pozwalającego na zaoszczędzenie kwoty około 300 zł. Jak wykazano wyżej małż. W. są w stanie wygospodarować z osiąganego dochodu łącznie około 600 zł miesięcznie, kwota ta powinna być przynajmniej w części przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Przy ustaleniu zakresu zwolnienia wzięto pod uwagę wysokość kosztów sądowych w innych sprawach skarżącej zawisłych w tut. Sądzie oraz zakres częściowego zwolnienia od kosztów sądowych przyznanego przez WSA w Warszawie. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącą całości kosztów sądowych w sprawie niniejszej (oraz w pozostałych sprawach) pogorszyłoby sytuację finansową rodziny. Jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Przyznane wnioskodawczyni prawo pomocy umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-