II SA/Bk 37/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie niestwierdzenia nieważności postanowienia o uzgodnieniu warunków realizacji przedsięwzięcia 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu T. M od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. Starosta Powiatu w B., postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], działając na podstawie art. 106 § 5 Kpa w związku z art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. nr 129, poz. 902 ze zm.), postanowił: Uzgodnić, przedstawione we wniosku Burmistrza Z., warunki realizacji przedsięwzięcia polegające na rozbudowie drogi krajowej Nr [...] granica państwa – K. – B. – R. wraz z infrastrukturą techniczną, na odcinku przejścia przez m. Z. od km 74 + 480 do km 75 + 800, przewidzianej do realizacji na działkach o numerach: [...] położonych w obrębie miasta Z., w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu postanowienia Starosta stwierdził, że nie widzi przeszkód, aby Burmistrz Z. wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla inwestora – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. – po spełnieniu przez inwestora warunków realizacji przedsięwzięcia (załączonych do wniosku). Stwierdził też, że złożone dokumenty spełniają wymagania dotyczące ochrony środowiska i wymagania formalnoprawne wynikające z ustaw: Prawo wodne, Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach i ochronie przyrody. Starosta Powiatowy w B. dokonał zawiadomienia o fakcie wydania postanowienia z dnia [...] maja 2007 r., w formie obwieszczenia, pouczając o możliwości złożenia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w terminie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia (opublikowano dnia 24.05.2007 r.). W dniu 15 czerwca 2007 r. Stowarzyszenie F. Z. w B., złożyło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniosek o uznanie niezgodności z prawem postanowienia, ponieważ to postanowienie nie uwzględnia budowy drogi rowerowej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty B. z dnia [...].05.2007r. i dopuściło Stowarzyszenie F. Z. do udziału w postępowaniu na prawach strony. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, powołując jako podstawę prawną art. 6, 7, 77 § 1, 126 w związku z art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 i art. 156 § 1 kpa, a także art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, który stwierdził, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów o ochronie środowiska jest nieważna (przepis ten został uchylony 15 listopada 2008 r.). W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło, że po zbadaniu sprawy, nie dopatrzyło się żadnej z przesłanek wymienionych w art. 156 kpa, która by obligowała organ do stwierdzenia nieważności postępowania zakończonego postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Zgodnie z art. 48 § 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska Starosta B., jako organ ochrony środowiska, miał obowiązek wydać postanowienie uwzględniające, co też uczynił zgodnie z prawem, dokonując analizy sprawy pod kątem wymagań z zakresu przepisów o ochronie środowiska. Przepisy prawa nie nakładały obowiązku budowy drogi rowerowej przy realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi krajowej. Stowarzyszenie F. Z. złożyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, domagając się nadal "wykonania drogi rowerowej przy planowanej rozbudowie drogi". Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podkreślając: ogólnikowość, wielowątkowość i brak związku treści odwołania z meritum sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że postępowanie toczyło się w trybie nadzwyczajnym – o stwierdzenie nieważności. Przepis art. 156 § 1 kpa jak i art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie dały podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty B. Żaden przepis prawa nie nakładał obowiązku do ujmowania ścieżek rowerowych w planach budowy dróg, w tym drogi krajowej. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Stowarzyszenie F. Z. w B. domagało się wykonania drogi rowerowej w ramach inwestycji. Jako uzasadnienie swego stanowiska, powtórzyło wcześniejsze wnioski z odwołania tj.: brak drogi rowerowej stwarza utrudnienia i niebezpieczeństwo wypadków (podano szerokość dróg rowerowych), naraża na dodatkowe koszty (bo w przyszłości będą wykonywane zamiast wykorzystać okoliczność przebudowy drogi). Takie zaniechanie budowy może być sprzeczne z przepisami ochrony środowiska, prawa budowlanego, planowania przestrzennego, prawa miejscowego, prawa unijnego i Konstytucji RP. Droga rowerowa powinna być wykonana przy każdej budowie, modernizacji i przebudowie każdej drogi. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Postępowanie sądowe zostało zawieszone w niniejszej sprawie na okres kilku miesięcy z uwagi na nie wskazanie przez skarżącego prawidłowych adresów lub spadkobierców wielu uczestników postępowania. Sąd działając z urzędu podczas zawieszenia postępowania ogromnym nakładem pracy ustalił personalia, adresy, spadkobierców (na ile to było możliwe), zaś dla nieznanych z miejsca pobytu ustanowił kuratora procesowego. Uczestnikami postępowania były osoby (wg ostatniego wykazu stanowiący liczbę ponad 390), których nieruchomości sąsiadują z drogą krajową nr [...] na odcinku przejścia przez Miasto Z. W ocenie Sądu żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zwalniał Sądu z obowiązku ustalenia uczestników postępowania pomimo, iż postępowanie dotyczyło postanowienia tzw. wpadkowego, a żadna z osób (uczestników) nie wyraziła zainteresowania jego przebiegiem i co więcej – zawiadomienia sądowe wzbudzały u uczestników dezorientację i niepokój o własność sąsiadujących z drogą nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sprawy (co należy podkreślić i wyjaśnić Prezesowi Stowarzyszenia) było stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Powiatowego w B. z dnia [...].05.2007 r. uzgadniającego realizację drogi krajowej nr [...] na odcinku Miasta Z. Postępowanie to toczyło się z urzędu w trybie nadzwyczajnym – w oparciu o treść art. 156 kpa. Skuteczne podważenie tego postanowienia wymagało udowodnienia przez stronę, że wystąpiła jedna z przesłanek nieważności wymieniona w art. 156 § 1 ust. 1-7 kpa. Żadna z przesłanek nie została dowiedziona przez Stowarzyszenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zainspirowane odwołaniem Stowarzyszenia wszczęło z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności (art. 157 § 2 kpa), dopuszczając do udziału Skarżącą w charakterze strony. SKO nie stwierdziło jednakże wadliwości wydanego przez Starostę B. postanowienia w szczególności w zakresie braku podstawy prawnej bądź rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Takim naruszeniem nie mógł być zarzut Skarżącej braku drogi rowerowej przy realizacji drogi krajowej nr [...] biegnącej przez Miasto Z. (do tego zaś sprowadza się meritum skargi). Nie istnieje przepis prawa nakazujący budowę ścieżki rowerowej przy drodze krajowej, a już z pewnością taki zarzut jest chybiony w postępowaniu uzgadniającym środowiskowe uwarunkowania zgody (art. 106 kpa). Stowarzyszenie przepisu nie wskazało, zaś na rozprawie sądowej w dniu 31.03.2011r. Prezes Stowarzyszenia – R. K. przyznał, że nie zna normy prawnej nakazującej budowę ścieżek rowerowych przy drogach krajowych (k. 1708). Postanowienie Starosty z dnia [...].05.2007 r. zostało wydane po dokonaniu analizy przedstawionych przez Burmistrza Z. materiałów dotyczących m.in. rozwiązań chroniących środowisko. Do kompetencji Starosty nie należało (wbrew stanowisku Stowarzyszenia) narzucanie inwestorowi budowy ścieżki rowerowej. Z art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. nr 129, poz. 902 ze zm.), który to przepis obowiązywał w dacie wydania postanowienia, wynikał obowiązek Burmistrza Z. dokonania uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z organem ochrony środowiska, tj. ze Starostą B. Zadaniem organu ochrony środowiska w postępowaniu uzgadniającym w trybie art. 48 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy było dokonanie analizy z punktu widzenia wymagań ochrony środowiska. To postępowanie nie było właściwym miejscem do formułowania przez strony innego sposobu realizacji inwestycji (vide: wyrok WSA z dnia 3.04.2003 r. IV SA/Wa 117/07). Skarga złożona do Sądu oraz wszelkie inne pisma Stowarzyszenia są nieprecyzyjne, chaotyczne, skonstruowane na zasadzie "niech organ lub sąd wybierze pasująca wersję". Ze skargi da się nadto wyczytać, że Stowarzyszenie wyraża zarzut, iż nie było poinformowane o toczącym się postępowaniu zwykłym przed Starostą B. Ta przesłanka nie mogła być rozpatrywana w postępowaniu nieważnościowym, mogła natomiast stanowić podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), o ile byłyby spełnione warunki z art. 53 i art. 33 ustawy Prawo ochrony środowiska, które to przepisy utraciły moc z dniem 15.11.2008 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227). Na marginesie należy zaznaczyć, że budowa drogi krajowej nr [...] na odcinku Miasta Z. została już dawno zrealizowana. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa koszt iw pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).