II SA/Bk 376/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 07 września 2004 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie zmiany pozwolenia wodnoprawnego - oddala skargę.- Decyzją Wojewody S. z [...] IV 1997 r. udzielono A. O. i W. B. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody w rzece Sz. w miejscowości R. T. i jej pobór dla potrzeb młyna wodnego i elektrowni wodnej na warunkach szczegółowo określonych w tej decyzji. W sierpniu 1997 r. E. K. i P. K. stali się, w następstwie dokonanej na ich rzecz darowizny, właścicielami sąsiadujących z powstałym na Sz. zalewem działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...]. W dniu 27 X 2003 r. wystąpili oni do Starosty Powiatowego w S. o ustalenie dla spółki "M. U. s.c. W. B., A. O." poziomu wody na śluzie rzecznej przy budynku młyna w takiej wysokości, by nie powodowało to zalewania należących do nich działek. E. K. i P. K. podali, że na skutek spiętrzenia wody ich działki są obecnie w całości zalewane i nie nadają się do rolniczego wykorzystania. W związku z tym zastrzegli także dochodzenia w przyszłości odszkodowania za zaistniałą szkodę. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta S., decyzją z dnia [...] XII 2003 r., odmówił zmiany pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] IV 1997 r. udzielonego spółce A. O. i W. B. na piętrzenie i pobór wody w R. T. na rzece Sz. Organ ustalił, że poprzedni właściciel działek nr [...] i [...] wyraził zgodę na piętrzenie wody do poziomu określonego w decyzji z 1997 r. Nowi nabywcy tych nieruchomości nabyli ją w takim stanie, w jakim się one obecnie znajdują, to jest częściowo zalane wodą. Dlatego też nie mogą obecnie podnosić, iż są naruszone ich interesy, skoro zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne nie zmienił warunków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Urządzenia piętrzące i młyn wodny zostały wybudowane w okresie międzywojennym, a piętrzenie wody od kilkudziesięciu lat utrzymywane jest na obecnym poziomie. Jako prawną podstawę decyzji organ podał przepisy art. 133 ustawy z dnia 18 lipca 2003 r. – Prawo wodne (Dz.Ust.Nr. 115, poz. 1229) oraz art 163 k.p.a. Od wymienionej decyzji E. K. i P. K. wnieśli odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i zmianę udzielonego pozwolenia wodnoprawnego przez ograniczenie piętrzenia wody do takiej wysokości żeby nie były zalewane działki nr [...] i [...] lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący się zarzucili naruszenie przepisu art. 133 ustawy – Prawo wodne przez uznanie, iż nie mogą oni żądać zmiany udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, mimo że piętrzenie wody powoduje zalewanie ich nieruchomości, które mogłyby być wykorzystane na cele rekreacyjne. Decyzją z dnia [...] I 2004 r. wydaną z upoważnienia Wojewody P. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności stanu faktycznego i nie rozpatrzono wszystkich aspektów powstałego zagadnienia. Zgodnie bowiem z art. 133 prawa wodnego skoro piętrzenie wody powoduje naruszenie praw osób trzecich, to organ wodnoprawny może to pozwolenie zmienić. Należało więc wyjaśnić, czy obecny stan prawny narusza, i w jaki sposób, interes osób trzecich. W przypadku stwierdzenia naruszenia interesu prawnego skarżących organ winien był wyjaśnić nie tylko istniejący stan faktyczny ale i rozważy możliwość wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i potrzebę ustalenia odszkodowania. Na decyzję z [...] I 2004 r. A. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł, iż organ odwoławczy uchylił się od zajęciu merytorycznego stanowiska w sprawie a przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania tylko zbędnie przedłuży postępowanie. W postępowaniu przed organem II instancji były podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy, przy ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego na mocy art. 136 k.p.a. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i oddalenie odwołania oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna. Okoliczność, iż poprzedni właściciel działek nr [...] i [...] zgadzał się na ich częściowe podtapianie przez spiętrzanie wody rzeki Sz., w następstwie działania młyna i elektrowni skarżącego, nie pozbawia obecnych właścicieli roszczeń służących ochronie ich praw właścicielskich. W szczególności mogą oni zgodnie z art. 133 Prawa wodnego z 18 VII 2001 r. (Dz.Ust. Nr 115, poz 1229 ze zm.) żądać podjęcia takich działań, które powodowałoby zmniejszenie lub likwidację ponoszonych przez nich – w następstwie prowadzonej przez skarżącego działalności – szkód. Wymieniony przepis stanowi, iż w przypadku naruszenia interesów osób trzecich, zmiany sposobu użytkowania wód w regionie wodnym lub zmiany uprawnień innego zakładu, mających wpływ na wykonywanie pozwolenia wodnoprawnego, organ wydający pozwolenie wodnoprawne może je odpowiednio zmienić, nakładając na zakład obowiązki wymienione w tym przepisie lub w art. 128 ust. 2 tej ustawy. Rozstrzygnięcie o zasadności tych żądań powinno być jednak poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, co dotychczas nie nastąpiło. Organ odwoławczy może wprawdzie rozstrzygać sprawę merytorycznie prowadząc postępowanie dowodowe wyjaśniające istotne okoliczności sprawy, lecz w sytuacji gdy wymaga to ponowienia postępowania w całości lub znacznej części jest uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 k.p.a.). Wobec niewyjaśnienia sprawy wymaga ona ponowienia postępowania dowodowego w znacznej części. Przeprowadzenie tego postępowania przed organem II instancji naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Taki sam skutek nastąpiłby, gdyby organ odwoławczy zalecił przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji w trybie art. 136 k.p.a. i gdyby orzekł na podstawie tak zgromadzonych dowodów. Zaskarżona decyzja została więc wydana zgodnie z prawem, co uzasadnia oddalenie skargi (art. 151 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U.Nr 153, poz. 1270).