II SA/Bk 378/16
WyrokWSA w Białymstoku2016-09-13
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Anna Sobolewska-Nazarczyk, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samowolnie postawiony pawilon handlowy typu kontenerowego, nietrwale związany z gruntem i użytkowany dłużej niż 120 dni, wymaga pozwolenia na budowę, a w przypadku jego braku, czy organ ma obowiązek wydać decyzję o nakazie rozbiórki, jeśli jego lokalizacja jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Samowolnie postawiony pawilon handlowy typu kontenerowego, nietrwale związany z gruntem i użytkowany dłużej niż 120 dni, wymaga pozwolenia na budowę. Jeśli jego lokalizacja jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zakazuje lokalizacji obiektów tymczasowych na danym terenie, legalizacja takiego obiektu jest niemożliwa, a organ administracji ma obowiązek wydać decyzję o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie ustawionego pawilonu handlowego typu kontenerowego na działce w Białymstoku. Organ I instancji nakazał rozbiórkę obiektu, uznając go za wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wadliwe uzasadnienie decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie ustawionego kontenera oddala skargę
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2015r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie ustawionego pawilonu handlowego typu kontener na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w B. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, iż przedmiotowy pawilon ma wymiary 2,10 x 3.20 m i wysokość 2,90 m, postawiony na płytkach chodnikowych (betonowych) i służy jako sklep odzieżowy. Organ ustalił również, iż działka o nr geod. [...] stanowi własność B. Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w W., a inwestorem obiektu jest najemca terenu – E. K. (powoływana w dalszej części uzasadnienia jako: "Skarżąca"). Inwestor nie okazał jednak w trakcie postępowania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia zamiaru budowy w/w kontenera. Zgodnie zaś obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] w B. (w rejonie ulic: [...]) zatwierdzonym uchwałą nr XLV/523/05 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 25.07.2005r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego nr 191, poz. 2176, teren działki o nr geod. [...] przy ul. Jurowieckiej w Białymstoku przeznaczony jest pod zabudowę usługową z zakresu użyteczności publicznej wraz z urządzeniami towarzyszącymi, parkingami i zielenią. Na terenie tym, jak stwierdził organ, obowiązuje zakaz realizacji obiektów tymczasowych.
Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane – nakazał E. K. rozbiórkę pawilonu handlowego typu kontenerowego o wymiarach w rzucie 2,10 x 3,20 m (sprzedaż odzieży), ustawionego samowolnie na działce o nr geod. [...] przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu przywołanej decyzji organ I instancji stwierdził, iż przedmiotowy obiekt powstał samowolnie, jest obiektem tymczasowym, nietrwale związanym z gruntem, a jego legalizacja jest niemożliwa z uwagi na ustalenia planu miejscowego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Skarżąca zarzucając jej naruszenie:
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez posłużenie się przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia nieostrym pojęciem "przedmiotowy obiekt można zdefiniować";
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie w decyzji w sposób właściwy co do charakteru obiektu;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że "(...) zgodnie z § 15.2 pkt 10 w/w planu na terenie oznaczonym symbolem 3.3U w granicach którego znajduje się działka nr geod [...] nie ma możliwości sytuowania tego typu obiektów";
- art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez skierowanie (doręczenie) decyzji do osoby, która nie ma przymiotu strony, a mianowicie Wspólnocie L.;
- art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak ustalenia faktycznej daty rozpoczęcia "budowy" obiektu oraz faktu czy posadowienie obiektu budowlanego zostało poprzedzone zgłoszeniem w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest pawilon handlowy typu kontenerowego, posadowiony na płytkach betonowych, nie związany trwale z gruntem, stanowiący obiekt tymczasowy w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Dalej organ wyjaśnił, że realizacja obiektu tymczasowego, niepołączonego trwale z gruntem i przewidzianego do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce wymaga zgłoszenia, jeżeli obiekt ma pozostawać na nieruchomości do 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy - art. 29 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Natomiast wykonanie na działce obiektu tymczasowego, który jest użytkowany jako pawilon handlowy, na czas dłuższy niż 120 dni wymaga uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy organ stwierdził, że pawilon handlowy Skarżącej pozostaje na nieruchomości należącej do B. Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w W. już ponad sześć miesięcy, a więc dłużej niż w/w okres ustawowy 120 dni. Potwierdza to treść umowy najmu, zawartej na czas nieokreślony. Zatem, jak stwierdził organ, ustawienie pawilonu handlowego typu kontenerowego o wymiarach w rzucie 2,10 x 3,20 m (sprzedaż odzieży), posadowionego na płytkach betonowych, wymagało pozwolenia na budowę, którym inwestor nie legitymuje się. Reasumując organ II instancji zgodził się z organem I instancji, że w stosunku do powyższego obiektu zastosowanie powinien mieć przepis art. 48 ustawy nakazujący rozbiórkę ww. obiektu. PWINB w B. podzielił jednocześnie stanowisko PINB PG w B., iż legalizacja pawilonu handlowego typu kontenerowego o wymiarach w rzucie 6,10 x 4,90 m (akcesoria dla zwierząt), posadowionego na płytkach betonowych, niezwiązanego trwale z gruntem, ustawionego samowolnie na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w B., nie jest możliwa, albowiem podstawowym warunkiem legalizacji jest, aby samowola budowlana była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Tymczasem zgodnie z § 15 ust. 1 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] w B., działka o geod. [...] przy ul. [...] w B. znajduje się na terenie 3.3U - przeznaczonym pod zabudowę usługową z zakresu użyteczności publicznej wraz z urządzeniami towarzyszącymi, parkingami i zielenią. Zgodnie jednak z § 15 ust. 10 w/w planu na tym terenie obowiązuje - wpisany wprost - zakaz lokalizacji obiektów tymczasowych. Obiektem takim, nietrwale związanym z gruntem, co wskazano powyżej, jest pawilon handlowy typu kontenerowego, posadowiony na płytkach betonowych, zrealizowany przez Skarżącego. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w odwołaniu organ stwierdził, że są one nieuzasadnione. Kontrowana decyzja wskazuje wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i w sposób wystarczający odnosi się do ustalonego stanu faktycznego i prawnego. Za bezpodstawny uznano też zarzut, iż stroną postępowania uczyniono przypadkowy podmiot, wskazując, że budynek Wspólnoty sąsiaduje bowiem bezpośrednio z nieruchomością, na której stwierdzono samowolę budowlaną.
Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiodła Skarżąca zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mają istotny na wynik sprawy:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego śnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w tym rzetelnego ustalenia i opisania braku trwałego związania obiektu skarżącego z gruntem;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie i doręczenie stronie decyzji zawierającej istotne braki uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności co do charakteru obiektu, tym lakoniczne odniesienie się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji;
- art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art.28 k.p.a. poprzez skierowanie (doręczenie) decyzji do osoby, która nie ma przymiotu strony, a mianowicie Wspólnocie L. nieuzasadnienie w decyzji w sposób właściwy co do charakteru obiektu;
- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji -w sytuacji gdy organ odwoławczy winien uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, decyzja ta została bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Powołując się na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego w oparciu o art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: (1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, (2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany przez organy administracji jest bezsporny. Na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w B. zlokalizowany jest pawilon handlowy typu kontenerowego o wymiarach 2,10 x 3,20 m i wysokość 2,90 m, który postawiony jest na płytkach chodnikowych (betonowych) i służy jako sklep odzieżowy. Z jednoznacznych ustaleń organów administracji wynika również, że działka o nr geod. [...] stanowi własność spółki B. Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w W., a inwestorem obiektu jest najemca terenu – Skarżąca. Kontrolowany pawilon znajduje się na działce o nr [...] od ponad sześć miesięcy.
Jak stanowi art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. W ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że przedmiotowy obiekt nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych w art. 29 – 31 ustawy Prawo budowlane, które zwalniałyby z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w szczególności nie spełnia on wymogów z art. 29 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 12 ustawy Prawo budowlane. Stosownie do powołanego przepisu, pozwolenia na budowę nie wymaga, budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy. Do robót budowlanych można przystąpić jeżeli organ w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w formie decyzji.
W ocenie Sądu charakter przedmiotowego obiektu budowlanego oceniony łącznie z długotrwałym okresem jego użytkowania (ponad sześć miesięcy), co potwierdza treść umowy najmu, zawartej na czas nieokreślony pomiędzy Skarżącą i spółką B. Sp. z o.o. spółka komandytowa, świadczy o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę tegoż obiektu przed jego posadowieniem. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżąca nie legitymuje się ani ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę dla wskazanego wyżej obiektu, ani nawet zgłoszeniem zamiaru budowy w/w kontenera.
Realizacja przedmiotowego obiektu nastąpiła więc ewidentnie w warunkach samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Sądu, nie wystąpiły łącznie przesłanki umożliwiające Skarżącej legalizację ww. obiektu budowlanego. Wprawdzie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane przewiduje możliwość legalizacji takich obiektów, o jakich mowa w sprawie, ale jedynie w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Tymczasem zgodnie z § 15 ust. 1 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] w B., działka o geod. [...] przy ul. [...] w B. znajduje się na terenie 3.3U - przeznaczonym pod zabudowę usługową z zakresu użyteczności publicznej wraz z urządzeniami towarzyszącymi, parkingami i zielenią. Kontener, w którym odbywa się działalność handlowa, jest wprawdzie związany ze sferą użyteczności publicznej, co wynika z przepisu § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2015r. poz. 1422), i co zostało dopuszczone w § 3 ust. 1 pkt. 12 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] w B., tym niemiej jak wynika z § 15 ust. 10 w/w planu na tym terenie obowiązuje - wpisany wprost - zakaz lokalizacji obiektów tymczasowych. Obiektem takim, nietrwale związanym z gruntem, co wskazano powyżej, jest pawilon handlowy typu kontenerowego, posadowiony na płytkach betonowych, zrealizowany przez Skarżącą. Z powyższego jasno zatem wynika, że na działce nr [...] obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje lokalizowania obiektów tymczasowych. Posadowienie więc na tej działce tego typu obiektu było sprzeczne z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Konkludując, skoro bezsporne było wybudowanie bez zezwolenia przedmiotowego obiektu budowlanego, a jego legalizacja w trybie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane nie była możliwa, to organ zobowiązany był do podjęcia decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Sądu organy administracji rozstrzygając sprawę dokonały zatem prawidłowych ustaleń stanu faktycznego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy Prawo budowlane.
W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Za bezpodstawny należy też uznać zarzut naruszenia art. 109 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu, który nie ma przymiotu strony, tj. do Wspólnoty L. Wbrew bowiem wywodom Skarżącej budynek Wspólnoty sąsiaduje bezpośrednio z nieruchomością, na której stwierdzono samowolę budowlaną, stąd też organy zasadnie przyznały przymiot strony – tejże Wspólnocie.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło