II SA/Bk 384/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2007r. Nr [...] uchylono w całości decyzję kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] marca 2007r. nr [...] i przyznano G. Dz. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości 116,10 zł miesięcznie na okres od marca 2007r. do lipca 2007r. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] marca 2007r. G. Dz. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z prośbą o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż jej ośmioosobowa rodzina utrzymuje się z alimentów otrzymywanych na syna G., zasiłku rodzinnego, wynagrodzenia z pracy J. i gospodarstwa rolnego. Ponadto wskazała, iż ponosi wydatki w postaci opłat za światło, wodę, gaz, bilet miesięczny syna G., opłata KRUS, telefon, dojazdy do pracy J. Osiągane dochody nie wystarczają na utrzymanie rodziny. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] marca 2006r. przyznał wnioskodawczyni świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości 54,20 zł miesięcznie na okres od marca 2007r. do lipca 2007 r. Od tej decyzji G. Dz. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., podnosząc, iż do dochodu jej rodziny wliczono między innymi stypendium, którego w miesiącu lutym nie otrzymała. Nadto podkreśliła, iż ma na utrzymaniu sześcioro dzieci, w tym pięcioro uczących się w szkole. Dochody są niskie i dlatego też wnosi o przyznanie zasiłku w wyższej kwocie. W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. uchyliło w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznało G. Dz. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości 116,10 zł miesięcznie na okres od marca 2007r. do lipca 2007r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 2) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej, a mianowicie: sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Tymczasem jak wynika z akt sprawy odwołująca ma na utrzymaniu sześcioro dzieci, w tym pięcioro w wieku szkolnym. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi i konkubentem J. S. Jedno z dzieci posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Źródłem utrzymania ośmioosobowej rodziny są: alimenty w wysokości 230 zł, dochody z gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 2,3625 x 207 zł = 489,04 zł, wynagrodzenie za pracę w wysokości 653,59 zł, zasiłki rodzinne z dodatkami na łączną kwotę 971 zł. Stąd łączny miesięczny dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi 2343,63 zł. W świetle zaś art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w 2006r. i 2007r. minimalna wysokość zasiłku okresowego w przypadku rodziny wynosi 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. W konkretnej sprawie kryterium dochodowe 8-osobowej rodziny to 2808 zł, a zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi 292,95 zł. Różnica między kryterium a dochodem wynosi 464,37 zł, a 25 % tej kwoty daje 116,10 zł i stanowi wysokość należnego zasiłku okresowego. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji błędnie ustalił miesięczny dochód rodziny, a co za tym idzie również wysokość należnego G. Dz. zasiłku okresowego i dlatego też uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującej zasiłek okresowy we wskazanej kwocie. W konkluzji stwierdzono, iż zarzut o bezpodstawnym wliczeniu do dochodu rodziny stypendium uznać należy za słuszny. Nie godząc się z przedstawionym powyżej rozstrzygnięciem G. Dz. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o przyznanie jej większego zasiłku. Skarżąca podniosła, iż organ II instancji wziął pod uwagę tylko część jej odwołania, a mianowicie zarzuty odnoszące się do stypendium, nie uwzględnił natomiast (wiedząc, że ma na utrzymaniu pięcioro uczących się dzieci) wydatków, jakie ponosi ona na opłaty: KRUS, telefon, światło, woda, gaz, bilet miesięczny syna G., dojazdy do pracy J. Tymczasem dochód jej rodziny po odliczeniu wyżej wymienionych opłat jest bardzo niski. Na poparcie przedstawionych twierdzeń przy kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2007r. skarżąca dołączyła kserokopie rachunków oraz faktów dotyczących ponoszonych przez nią opłat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. potrzymało dotychczasową argumentacją wyrażoną w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zarzuty skargi nie są zasadne. Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze podnieść należy, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. jak w omawianej sprawie przyznania zasiłku okresowego), ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Sąd nie ma również kompetencji do badania słuszności oraz celowości podejmowanych decyzji. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Przeciwnie w ocenie Sądu kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W szczególności uznać należy, iż organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosował i zinterpretował przepisy prawa obowiązujące w chwili orzekania. Podstawą materiaalnoprawną wydanej decyzji stanowił przepis art. 8 ustawy z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), wedle, którego rodziny i osoby ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej powinny jednocześnie spełniać dwa kryteria, a mianowicie kryterium dochodowe określone w przepisie oraz kryterium dysfunkcji opisane w art. 7 pkt 2 – 15. Dochód, o którym mowa w art. 8 ustawy, to minimum socjalne, określone jako zestaw dóbr i usług potrzebnych do zaspokojenia potrzeb gospodarstw domowych na poziomie społecznym niezbędnym, obliczonym dla każdego typu gospodarstwa w zależności od jego składu jako suma minimalnych dochodów osób w gospodarstwie. Okoliczności zaś z powodu, których udziela się świadczeń wymienione zostały w art. 7 pkt 2-15, przy czym wystarczy wystąpienie, co najmniej jednej z nich (tak: Ł. Borkowski, R. Krajeński, S. Szamański, Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej, Wyd. "Leges", Kutno 2005, s. 30). W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca spełnia oba wyżej wymienione warunki. W konkretnej sprawie kryterium dochodowe 8-osobowej rodziny wynosi 2808 zł, a zatem dochód na osobę w rodzinie stanowi kwotę 292,95 zł. Ponadto jak ustalił organ odwoławczy G. Dz. ma na utrzymaniu sześcioro dzieci, w tym pięcioro w wieku szkolnym. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi i konkubentem J. S. Jedno z dzieci posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Skarżąca nie kwestionuje powyższych ustaleń, jednakże w jej ocenie dochód przyjęty na potrzeby określenia wysokości świadczenia został obliczony błędnie, albowiem nie uwzględnia on wydatków ponoszonych przez nią w związku z utrzymaniem licznej rodziny, tj. opłat wnoszonych do KRUS, opłat za telefon, gaz, wodę i itp. Z powyższym poglądem w ocenie Sądu nie sposób się jednak zgodzić. Podkreślić bowiem należy, iż sposób obliczenia spornego dochodu uzależniony został z woli ustawodawcy od rodzaju aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o pomoc. Pierwszą grupę osób stanowią osoby uzyskujące przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (art. 8 ust. 3), przy czym ich dochód to przychód pomniejszony o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W taki sposób obliczono wynagrodzenie za pracę J. S. Drugą grupę osób stanowią osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, przy czym sposób ustalania ich dochodu uzależniony jest od formy rozliczania się z "fiskusem" (art. 8 ust. 5 i 6). Wysokość tego dochodu ustala się na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego i dowodu opłacania składek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (art. 8 ust. 7 i 8). Kolejna grupa osób to prowadzący działalność rolniczą (art. 8 ust. 9). Dla ustalenia dochodu takich osób istotna jest wartość 1 hektara przeliczeniowego. Warto przy tym wskazać, iż wartość z hektara jest jednostką umowną, odzwierciedlającą możliwość osiągania dochodu z gospodarstwa rolnego, przy czym przeliczenie rzeczywistego areału gospodarstwa rolnego na hektary przeliczeniowe dokonywane jest przy zastosowaniu określonego systemu przeliczników, których wysokość zależy od rodzaju użytków rolnych, klasy użytków oraz położenia gospodarstwa w jednym z czterech okręgów podatkowych. Omawiany przepis ponad wszelką wątpliwość nie daje podstaw do odliczenia od dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności rolniczej składki KRUS, jak to czynią inne przepisy określające sposób obliczania dochodu. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozwalają również na odliczenie od dochodu innych kwot, w tym tak jak by chciała skarżąca wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem rodziny. W tym stanie prawnym uznać należy, iż organ odwoławczy prawidłowo ustalił, iż źródłem utrzymania ośmioosobowej rodziny są: alimenty w wysokości 230 zł, dochody z gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 2,3625 x 207 zł = 489,04 zł, wynagrodzenie za pracę w wysokości 653,59 zł, zasiłki rodzinne z dodatkami na łączną kwotę 971 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 2343,63 zł. Zasadnie też nie wliczono do dochodu skarżącej stypendium, skoro takiego w miesiącu lutym nie otrzymała. W konkretnej sprawie kryterium dochodowe 8-osobowej rodziny wynosi 2808 zł, a zatem dochód na osobę w rodzinie to 292,95 zł. Różnica między kryterium a dochodem wynosi 464,37 zł, a 25 % tej kwoty daje 116,10 zł i stanowi wysokość należnego zasiłku okresowego. Zgodnie bowiem z art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w 2006r. i 2007r. minimalna wysokość zasiłku okresowego w przypadku rodziny wynosi 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy prawidło ustalił miesięczny dochód rodziny, a co za tym idzie również wysokość należnego G. Dz.F zasiłku okresowego. Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił ocenę prawną sprawy dokonaną przez organ II instancji, a skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z dn. 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).-