II SA/Bk 385/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Po rozpatrzeniu wniosku L. Z. z dnia 3 stycznia 2012 r. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, Kierownik Działu Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] przyznał wnioskowaną pomoc w wysokości 50,00 zł. Od decyzji tej L. Z. złożył odwołanie kwestionując wysokość przyznanego zasiłku. Z treści odwołania wynika, że odwołujący nie zgadza się z argumentami podanymi przez organ na uzasadnienie wysokości udzielonej pomocy. Uważa że zatajana jest jego sytuacja życiowa, albowiem w różnych decyzjach z tego samego miesiąca podawany jest inny dochód. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 39 ust. 1-2 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 ze zm.), utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podano, że z uwagi na to iż wniosek o przyznanie zasiłku celowego złożony został 3 stycznia 2012 r. to w celu ustalenia czy strona spełnia kryterium dochodowe należało uwzględnić przychody z miesiąca grudnia 2011 r. Wówczas odwołujący posiadał zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł. Ten dochód podano w zaskarżonej decyzji i bez wątpienia świadczy on o trudnej sytuacji materialnej odwołującego. Nie można więc, zdaniem organu odwoławczego, zarzucić organowi I instancji zatajanie jakichkolwiek faktów świadczących o trudnej sytuacji życiowej odwołującego. Sytuacja ta została przez organ oceniona i wzięta pod uwagę przy orzekaniu. Następnie organ odwoławczy wywiódł, że zadaniem pomocy społecznej jest świadczenie pomocy osobom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, życiowej, losowej, są chore, niepełnosprawne, bezdomne. Jest to pomoc w codziennych podstawowych sprawach bytowych, żywieniowych, zdrowotnych, mieszkaniowych, czy edukacyjnych. Celem pomocy społecznej nie jest natomiast zapewnienie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej. Nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być realizowane. Organy przyznające świadczenia w ramach pomocy społecznej biorą pod uwagę ustawowe przesłanki do uzyskania pomocy, ale mają także prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków przeznaczonych na dany rodzaj świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego, te uwarunkowania wzięte zostały pod uwagę przez organ I instancji, będący dyspozytorem środków finansowych z pomocy społecznej. Wskazano, że uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, iż ustalając wysokość przyznawanych zasiłków wziął pod uwagę ilość składanych do Ośrodka wniosków o przyznanie zasiłków celowych (przeciętnie ok. 1800 miesięcznie) oraz miesięczny budżetu w kwocie ok. 350000 zł pozostający w 2012 r. w dyspozycji Ośrodka na ten cel. Wynika z tego, że średnia wysokość zasiłku waha się w granicach 200 zł. Niemniej jednak, organ ustalając wysokość zasiłku bierze pod uwagę indywidualną sytuację każdego z wnioskodawców. W sprawie niniejszej odwołujący gospodaruje sam, nie jest obciążony obowiązkiem utrzymania rodziny i dzieci, a więc jego potrzeby są inne niż rodzin. Ponadto podkreślono, że w lutym 2012 r., oprócz tego zasiłku, odwołujący otrzymał wyrównanie zasiłku stałego w łącznej kwocie 1.365 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 139,25 zł. Dlatego też w ocenie Kolegium odwołujący miał zabezpieczone środki na zaspokojenie wnioskowanej potrzeby. Nie było więc uzasadnione przyznawanie wyższej kwoty zasiłku, pozbawiając środków inne osoby i rodziny będące w potrzebie. Z decyzją tą nie zgodził się L. Z. i złożył skargę do sądu administracyjnego. Zarzucił, że organy obu instancji pozbawiły go środków do życia od maja 2011 r. do końca listopada 2011, co świadczy w sposób dobitny, że było to celowe działanie przeciwko jego życiu i stale pogarszającemu się zdrowiu. Działania te są w dalszym ciągu kontynuowane o czym świadczy wysokość przyznanego na żywność zasiłku celowego. Zdaniem skarżącego organy nie podały okoliczności które zostały wzięte pod uwagę przy ustalaniu wysokości tego zasiłku. Nie wzięto pod uwagę jego sytuacji zdrowotnej i konieczności stosowania diet, pomimo posiadanej wiedzy w tym temacie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPR w B., mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości i zakresie określonym w zaskarżonej decyzji, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, ale co mieści się w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu w sposób przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko. Z jednej strony przedstawił własne możliwości finansowe, tj. podał przeciętną liczbę wniosków miesięcznie (ok. 1800 miesięcznie) oraz miesięczny budżetu w kwocie ok. 350000 zł pozostający w 2012 r. w dyspozycji Ośrodka na ten cel. Wynika z tego, że średnia wysokość zasiłku waha się w granicach 200 zł. Z drugiej strony ocenił rozmiar potrzeb wnioskodawcy, który gospodaruje sam, nie jest obciążony obowiązkiem utrzymania rodziny i dzieci. Nadto w lutym 2012 r., oprócz przedmiotowego zasiłku, skarżący otrzymał wyrównanie zasiłku stałego w łącznej kwocie 1.365 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 139,25 zł. Miał on zatem zabezpieczone środki na zaspokojenie wnioskowanej potrzeby. W świetle powyższego stwierdzić należy, że przyznana kwota 50 zł mieści się w granicach uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że skarżący bez wątpienia ma mniejsze potrzeby niż rodziny z dziećmi a nadto w lutym 2012 r. korzystał z innych form pomocy społecznej w wysokości wystarczającej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym za bezzasadny należy uznać zarzut dotyczący tego, że organy nie podały okoliczności które zostały wzięte pod uwagę przy ustalaniu wysokości tego zasiłku. Nadmienić przy tym należy, że z ustawowych zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, iż osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Z woli art. 4 ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Tymczasem odbiera się wrażenie, że skarżący cały ciężar swego utrzymania przerzucił na ośrodek pomocy społecznej, przyjmując bierną postawę roszczeniową. Wobec niepotwierdzenia się zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.