II SA/Bk 387/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi B. B. J. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. II SA/Bk 387/12 UZASADNIENIE Decyzją z [...].01.2012 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 w związku z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 07.07.1994 r. nakazał B. B. J. rozebranie samowolnie wybudowanego domku letniskowego na działce nr [...] położonej w miejscowości K. gm. N. oraz nakazał uporządkowanie terenu. Organ ustalił, że posadowiony na bloczkach betonowych na wskazanej wyżej działce domek letniskowy: konstrukcji drewnianej, z dwuspadowym dachem, kryty wiórem, o wymiarach 5,80 m x 4, 00 m, został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej. We wszczętym z urzędu postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym spornego obiektu organ postanowieniem z [...].08.2011 r. nakazał inwestorce przedłożenie dokumentów umożliwiających zalegalizowanie domku, w tym zaświadczenia właściwego wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tymże postanowieniu wskazano inwestorowi termin wykonania obowiązków zastrzegając, że jego niedopełnienie spowoduje orzeczenie nakazu rozbiórki. Wobec niezastosowania się inwestora do obowiązków – organ orzekł nakaz rozbiórki. W odwołaniu od powyższej decyzji B. J. zarzuciła błędne ustalenie charakteru spornego obiektu jako domku letniskowego, a nie jak powinno być - budynku gospodarczego. Wskazała, że został on wybudowany jako gospodarczy, nie posiada żadnych stałych połączeń instalacyjnych oraz nie jest posadowiony na fundamentach. Jej zdaniem wskazuje to, że obiekt wymagał przed wybudowaniem zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę i powinien mieć do niego zastosowanie tryb legalizacji z art. 49 prawa budowlanego. Wywiodła, że w jej ocenie o przeznaczeniu obiektu decyduje właściciel. Domek letniskowy zamierza dopiero wybudować, dlatego w 2011 r. wystąpiła do Wójta o uwzględnienie jej działki jako rekreacyjnej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy. Decyzją z [...].03.2012 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał zakwestionowaną decyzję w mocy. Organ odwoławczy identycznie jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ustalił stan faktyczny oraz ocenił, że w sprawie powinna mieć zastosowanie podstawa legalizacji z art. 48 prawa budowlanego, na której oparł rozstrzygnięcie organ I instancji. Zdaniem Inspektora Wojewódzkiego przedmiotowy obiekt nie został zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 1 prawa budowlanego i nie zmienia tego ustalenia fakt nieposiadania przez obiekt fundamentów. Ustalenia dokonane w trakcie oględzin w dniu 17.06.2011 r. oraz sporządzona w ich trakcie dokumentacja fotograficzna potwierdzają, że obiekt jest faktycznie wykorzystywany jako letniskowy, a nie gospodarczy. Wskazuje na to umeblowanie oraz wyposażenie w wewnętrzną instalację elektryczną. Organ wywiódł, że kwalifikacji obiektu dokonuje się w oparciu o obowiązujący stan prawny, a nie głównie oświadczenie właściciela. Przedmiotowa kwalifikacja nie jest procesem opartym na zasadzie uznaniowości. Wskazał również, że każde przeniesienie obiektu w inne miejsce, tak jak to miało miejsce w sprawie, jest równoznaczne z jego budową, a błędne pouczenie strony na ten temat w Urzędzie Gminy nie ma znaczenia dla oceny prawnej organów nadzoru budowlanego, które nie mogą zwolnić strony z obowiązku przestrzegania przepisów prawa. Inspektor Wojewódzki wskazał, że umożliwiono inwestorowi zalegalizowanie obiektu, jednak nie zdecydował się na to. Stąd obowiązkiem organu było zastosowanie art. 48 prawa budowlanego. Skargę na powyższą decyzję złożyła do sądu administracyjnego B. J. zarzucając: naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące zebranie dowodów oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez nieuzasadnione zastosowanie art. 48 ust. 1 i 4 w zw. z art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego oraz niezastosowanie art. 49 "b" tej ustawy mimo istnienia ku temu przesłanek. Zdaniem skarżącej mimo istotnych rozbieżności pomiędzy jej stanowiskiem a stanowiskiem organu nie poczyniono żadnych kroków celem wyeliminowania niejasności, w tym nie ustalono rzeczywistego sposobu wykorzystywania obiektu np. na podstawie dokładnego ustalenia co do znajdujących się w nim przedmiotów. Nie była również miarodajna wizja lokalna. Nie uwzględniono, że obiekt nie posiada żadnych przyłączy i pełni funkcje wyłącznie gospodarcze. Nie zastosowano również mniej rygorystycznej kwalifikacji obiektu budowlanego. Wskazała, że w 2003 r. toczyło się wobec spornego obiektu postępowanie legalizacyjne z udziałem poprzednich jego właścicieli, w którym organ nadzoru budowlanego wprost przesądził, że to właściciel jest uprawniony do określenia sposobu wykorzystywania i użytkowania obiektu budowlanego. Wyjaśniła, że 29.03.2012 r. wystąpiła do Wójta Gminy N. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynku gospodarczego na działce nr [...]. Wynik tego postępowania będzie miał, w ocenie skarżącej, wpływ na sposób zakończenia sprawy niniejszej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wskazując, że zarzuty skargi nie zasługują, w jego ocenie, na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem sporu w sprawie jest legalizacja obiektu znajdującego się na działce skarżącej, na którego wzniesienie nie posiada ona żadnej dokumentacji, a który jej zdaniem wymagał zgłoszenia, a zdaniem organu pozwolenia na budowę. Skład orzekający ocenił, że to organy nadzoru budowlanego dokonały jego trafnej kwalifikacji stosując tryb legalizacji obiektu z art. 48 ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.). Podstawową zasadą procesu budowlanego jest konieczność uzyskania przed jego rozpoczęciem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, chyba że roboty budowlane są z tego obowiązku zwolnione lub też że wymagają wyłącznie zgłoszenia. Kategorie wyjątków zostały wymienione w art. 29 – 31 prawa budowlanego. Zdaniem sądu sporny w sprawie niniejszej obiekt nie kwalifikuje się ani do zwolnienia od uzyskania pozwolenia budowlanego, ani do zgłoszenia, co prowadzi do wniosku o konieczności uzyskania przed jego posadowieniem pozwolenia na budowę. Przede wszystkim dlatego, że – wbrew twierdzeniom skarżącej – nie może zostać zaliczony do kategorii obiektów gospodarczych, które nie wymagają pozwolenia budowlanego, a wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego (związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową), pkt 2 (wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan), pkt 4 (altan i obiektów gospodarczych w rodzinnych ogrodach działkowych) pkt 6 (budynków gospodarczych stanowiących zaplecze linii kolejowych). Zgodnie bowiem z § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) budynkiem gospodarczym jest obiekt przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Zaliczając zatem określony obiekt do obiektów gospodarczych wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 6 prawa budowlanego i zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę należy mieć na uwadze definicję obiektu gospodarczego ze wskazanego rozporządzenia. Tymczasem zdaniem składu orzekającego sporny obiekt nie posiada cech umożliwiających taką kwalifikację i zgodzić się należy z organem, że pełni on rolę obiektu letniskowego. Świadczy o tym jego wygląd zewnętrzny i wewnętrzny oraz wyposażenie. Ze sporządzonych w trakcie oględzin zdjęć (k. 19 – 21 akt administracyjnych) wynika, że posiada kształt domku mieszkalnego z dwuspadowym dachem i niewielkim tarasem, wewnątrz znajdują się miejsca do spania, podłoga przykryta jest dywanami, w oknach zawieszono firanki. Budynek jest wyposażony w wewnętrzną instalację elektryczną. Trafnie organ ocenił, że powyższe cechy uniemożliwiają zaliczenie go do obiektów gospodarczych przeznaczonych głównie do wykonywania niezawodowych prac warsztatowych i przechowywania narzędzi i płodów rolnych. Fakt przechowywania w obiekcie kosiarek (widocznych na zdjęciach) nie świadczy o gospodarczym jego charakterze, skoro brak w nim innych narzędzi czy płodów rolnych, a wyposażenie umożliwia rekreację. Jednocześnie zauważyć należy, że o sposobie wykorzystywania obiektu decydują, zdaniem sądu, przede wszystkim okoliczności obiektywne, takie przykładowo jak wyposażenie stwierdzone podczas oględzin, charakter śladów użytkowania, czy możliwość podłączenia do mediów. Oświadczenie inwestora jest istotne o ile nie zaprzecza mu stwierdzony podczas oględzin stan rzeczywisty obiektu. W sprawie niniejszej miała miejsce niezgodność pomiędzy oświadczeniem inwestora co do sposobu jego wykorzystywania a stanem stwierdzonym w rzeczywistości, zatem należało dokonać ustaleń na podstawie okoliczności obiektywnych i organ uczynił to w sposób prawidłowy przyjmując, że ma do czynienia z domkiem letniskowym, a nie budynkiem gospodarczym. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że budynek gospodarczy, o którym mowa w § 3 pkt 8 rozporządzenia, to budynek według definicji z art. pkt 2 prawa budowlanego – posiadający fundamenty, której to cechy nie ma sporny obiekt. Zdaniem sądu brak fundamentów sprzeciwia się kwalifikacji obiektu jako budynku, ale jednocześnie powoduje, że obiekt – właśnie ze względu na tę cechę - można zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany. Nie jest on jednak takim tymczasowym obiektem, o którym mowa w art. 29 – 30 prawa budowlanego, a więc podlegającym zgłoszeniu lub podlegającym zwolnieniu od pozwolenia na budowę. Nie wynika bowiem z oświadczeń inwestorki, aby był przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu – art. 29 ust. 1 pkt 12 prawa budowlanego. Jak oświadczyła skarżąca w trakcie oględzin obiekt posadowiono na działce nr [...] w maju 2011 r., a więc nie został rozebrany ani przeniesiony w terminie wskazanym w przepisie art. 29 ust. 1 pkt 12, a tylko wówczas wymagałby zgłoszenia. Również nie jest położony na terenie budowy i nie służy realizacji robót budowlanych, jak też nie stanowi eksponatu wystawowego (art. 29 ust. 1 pkt 24 i 25 prawa budowlanego). Wówczas byłby zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro więc spornego obiektu nie można zaliczyć do kategorii obiektów zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub wymagających wyłącznie zgłoszenia, przyjąć należy zgodnie z art. 28 ust. 1 prawa budowlanego, że roboty budowlane prowadzące do jego powstania (przeniesienia w miejsce aktualnego położenia) wymagały pozwolenia, co prawidłowo ustaliły organy obydwu instancji. W takiej sytuacji trafnie zastosowano tryb legalizacji z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Nawet jeśli sporny obiekt nie został wzniesiony od podstaw w miejscu jego aktualnej lokalizacji, ale został w to miejsce przeniesiony (co wynika z protokołu oględzin), to również zdaniem sądu należy uznać, że mamy do czynienia z robotami budowlanymi wymagającymi pozwolenia na budowę. Użyte w przepisie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego pojęcie "budowy" obejmuje, zgodnie z art. 3 pkt 6 tej ustawy, wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu. Zatem ustawienie gotowego domku letniskowego na działce bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną kwalifikowaną z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Sąd jako zgodny z prawem ocenił również sposób przeprowadzenia procedury legalizacji, w tym nałożenie na inwestorkę obowiązków dokumentacyjnych na podstawie art. 48 ust. 3 prawa budowlanego. Podkreślić należy, że w wymienionym postanowieniu znalazło się pouczenie o orzeczeniu nakazu rozbiórki w wypadku niewykonania tych obowiązków, co stanowiło warunek wydania decyzji rozbiórkowej. Sąd nie dostrzega również jakichkolwiek braków postępowania wyjaśniającego, zarzuconych przez skarżącą, w szczególności dotyczących niedokładnego ustalenia rodzaju przedmiotów przechowywanych w obiekcie, co mogłoby świadczyć – jej zdaniem - o letniskowym charakterze obiektu. Należy zauważyć, że okoliczność ta została wyjaśniona w trakcie oględzin, a charakter obiektu i jego wyposażenie w sposób jednoznaczny wynikają ze sporządzonej w trakcie oględzin dokumentacji fotograficznej. Reasumując stwierdzić należy brak podstaw do przyjęcia w rozpoznawanej sprawie, że procedura legalizacyjna powinna była się toczyć na innej podstawie niż art. 48 prawa budowlanego, w szczególności jak dla zgłoszenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.