II SA/Bk 388/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwójką pełnoletnich synów (k. 51). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jego rodzina uzyskuje dochody z tytułu z wynagrodzeń za pracę w wysokości 7.850 zł tj. jego wynagrodzenia kwotę 6.400 zł oraz wynagrodzenia żony kwotę 1.450 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m2, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, las o powierzchni [...] ha, samochód osobowy [...], rok produkcji [...], a także oszczędności w kwocie 20.000 zł przeznaczone na remont domu. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego przedstawiają się następująco: wyżywienie – 2.000 zł, energia elektryczna – 300 zł, zakup opału – 500 zł, woda i kanalizacja – 300 zł, środki czystości – 200 zł, kosmetyki – 100 zł, odzież – 300 zł, podatek od nieruchomości i podatek rolny – 100 zł, abonament RTV, lekarstwa i leczenie – 100 zł, wydatki na młodszego syna – 1.000 zł, utrzymanie rodziców – 300 zł, abonament telefoniczny i Internet – 150 zł, wydatki inwestycyjne na gospodarstwo rolne (remont budynków) – 450 zł, działalność społeczna – 500 zł, wydatki na kulturę – 100 zł. Dodatkowo wnioskodawca ponosi wydatki na dojazdy do pracy, ale nie określił ich wysokości. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, iż nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, a charakter sprawy jest skomplikowany. Ponadto na jego utrzymaniu pozostają dwaj synowie (jeden przyszły student, drugi bezrobotny) oraz pomaga rodzicom. Nadto w ostatnim okresie wnioskodawca poniósł stratę w gospodarstwie rolnym, gdyż poniósł wydatki inwestycyjne (remont budynków) (k. 51-52). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna A. P. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jest on w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu skarżący A. P. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żona oraz dwójką pełnoletnich synów. Źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód z wynagrodzeń za pracę w łącznej kwocie 7.850 zł (k. 52). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m2, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, las o powierzchni [...] ha, samochód osobowy [...], rok produkcji [...], a także oszczędności w kwocie 20.000 zł przeznaczone na remont domu. Przedstawione przez skarżącego miesięczne wydatki zamykają się kwotą 7.420 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałych źródeł dochodów w kwocie 7.850 zł (wynagrodzenia za pracę) oraz poczynione przez wnioskodawcę oszczędności w kwocie 20.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (domem, gospodarstwem rolnym, lasem) pozwalają na uznanie, iż A. P. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (20.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.