II SA/Bk 389/08

WyrokWSA w Białymstoku2009-08-20

Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Grażyna Gryglaszewska, Anna Sobolewska-Nazarczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wszczętej na podstawie uchylonych ustaw, ale nie zakończonej decyzją ostateczną, należy zastosować przepis art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, który stanowi, że dla ustalenia opłaty przyjmuje się wartość nieruchomości określoną dla celów aktualizacji opłaty rocznej, jeśli aktualizacja ta była dokonana nie wcześniej niż w okresie dwóch lat przed złożeniem wniosku?
Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przepis art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, wprowadzony nowelizacją z dnia 1 stycznia 2008 r., stanowi wyjątek od ogólnej zasady odpłatności i powinien być zastosowany w sprawie, mimo że postępowanie było długotrwałe i rozpoczęło się przed wejściem w życie tego przepisu. Brak ograniczeń czasowych w stosowaniu tego przepisu przez ustawodawcę oraz fakt, że sprawa nie była zakończona decyzją ostateczną, uzasadniają jego zastosowanie, co w tym konkretnym przypadku doprowadziło do nieodpłatnego nabycia nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki gruntu w prawo własności. Postępowanie administracyjne trwało ponad 10 lat, przechodząc przez różne stany prawne i liczne skargi na bezczynność organów. Organ I instancji wydał decyzję o przekształceniu i ustalił opłaty z bonifikatą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i orzekło o nieodpłatnym przekształceniu. Prokurator Okręgowy wniósł skargę do WSA, zarzucając SKO rażące naruszenie prawa materialnego poprzez orzeczenie o braku odpłatności. WSA oddalił skargę Prokuratora.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Prokuratora Okręgowego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Katarzyna Luto-Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności oddala skargę. Burmistrz Miasta Z. decyzją z dnia [...].03.2008 r. , działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1, 2, 9, 15, 16 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459 ze zm.) orzekł o przekształceniu na rzecz: 1) B. E. F., J. M. i K. M. po 1/3 części prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] o powierzchni 714 m2 położonej w Z. w prawo własności, 2) ustalił opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i zobowiązał do ich uiszczenia: B. E. F. w kwocie 4 985 zł., J. i K. M. (po zastosowaniu bonifikaty po 50%) w kwotach po 2 492 złotych od każdego z nich. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz Miasta Z. przedstawił przebieg postępowania podając, że przedmiotowa działka jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, a jej współwłaściciele (spadkobiercy po J. T.), na rzecz której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego aktem notarialnym w 1963 r.) wystąpili z wnioskami o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w dniach: 9 stycznia 1998 r. i 15 stycznia 1998 r. Wówczas obowiązywała ustawa z dnia 4.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. nr 120, poz. 1299 ze zm.). Wnioskodawcy nie dołączyli do wniosku żądanych przez organ dokumentów i z tego powodu postępowanie zostało zawieszone. To stało się przyczyną wszczęcia kilku spraw ze skarg J. i K. M. (m.in. na bezczynność Burmistrza Miasta Z.). Po wejściu w życie ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209 ze zm.) działka o nr [...] została umieszczona w wykazie nieruchomości, przeznaczonych do nabycia na podstawie przepisów tej ustawy. Dnia 13.06.2005 r. J. i K. M. zażądali od Burmistrza niezwłocznego wydania decyzji na mocy tej ustawy, składając następnie kolejną skargę na bezczynność organu. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175 poz. 1459) uchylone zostały ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności i z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, do obydwu prowadzonych postępowań w tej samej sprawie wszczętych na podstawie uchylonych ustaw, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy wskazanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem sygn. akt IISAB/Bk 42/05 z dnia 13 marca 2007 r. zobowiązał Burmistrza Miasta Z. do wydania w terminie dwóch miesięcy decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Z. oznaczonej nr geodezyjnym [...] w prawo własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta Z. Nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W tej sytuacji Burmistrz Miasta Z. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. podjął z urzędu postępowanie wszczęte z wniosków złożonych w dniach 9 stycznia i 15 stycznia 1998 r. przez Panią B. F., Pana J. M. i Pana K. M. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, zawieszone postanowieniem Burmistrza Miasta Z. Nr [...] z dnia [...] maja 2001 r. oraz postanowił prowadzić postępowanie wszczęte z urzędu w dniu 16 marca 2004 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Urząd Miasta Z. w dniu 20 sierpnia 2007 r. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu dokonanie szacunku przedmiotowej działki gruntu, określenie wartości prawa użytkowania wieczystego tej działki oraz wyliczenie należnej opłaty w celu podjęcia decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, stosownie do przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459), o czym zainteresowani zostali powiadomieni. Wskutek uniemożliwienia dokonania oględzin działki przez wnioskodawców rzeczoznawcy majątkowemu, a następnie wydanie decyzji odmownej (uchylonej przez organ II instancji), wreszcie sporu między organem, a wnioskodawcami w zakresie kwestii technicznych (udostępnienie operatu, opłat, żądanie informacji publicznej), postępowanie administracyjne uległo znacznemu przedłużeniu. Z dniem 1 stycznia 2008 r. została znowelizowana ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i Burmistrz Miasta Z. zawiadomieniem z dnia 31 stycznia 2008 r. poinformował zainteresowanych, że w wyniku wprowadzonych zmian w ustawie na wniosek stron mogą być udzielone bonifikaty w opłacie za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wynikające z art. 4 ust. 8 i ust. 9 cytowanej ustawy. Zostali poinformowani, że jeśli są zainteresowani otrzymaniem jednej z wymienionych bonifikat w opłacie z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości winni złożyć stosowny wniosek w terminie 7 dni licząc od daty otrzymania zawiadomienia. Natomiast w przypadku ubiegania się o zastosowanie bonifikaty w wysokości 90% opłaty do wniosku należy dołączyć zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów (brutto) przez wszystkich członków gospodarstwa domowego w okresie II półrocza 2007 r. Ponieważ wnioskodawcy nie udokumentowali uprawnień do bonifikaty 90%, organ ustalił bonifikatę w wysokości 50% w opłatach za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organ I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem J. M. twierdzącego, że do ustalenia opłaty należy przyjąć wartość nieruchomości na dzień złożenia wniosku tj. ze stycznia 1998 r. Organ przedstawił następująca argumentację: 1. Przepis zawarty w art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 4 ust. 2 tej ustawy, który wskazuje, że do ustalenia opłaty stosuje się art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 z późn. zmianami). Art. 69 nakazuje określenie ceny nieruchomości, jak i wartości prawa użytkowania wieczystego wg stanu na dzień sprzedaży (wydania decyzji o przekształceniu) i treść art. 4 ust. 13 nie może być stosowana rozszerzająco. 2. Przepis zawarty w art. 4 ust. 13 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2008 r. i daje możliwość ustalenia opłaty za przekształcenie wg wartości nieruchomości określonej dla celów aktualizacji, o ile aktualizacja opłaty rocznej była dokonana nie wcześniej, niż w okresie ostatnich dwóch lat od złożenia wniosku. 3. Podobny przepis funkcjonował już w ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1299 z późn. zmianami), art. 4 a ust. 2. Ustawa ta utraciła moc z dniem 13 października 2005 r. 4. W okresie od 13 października 2005 r. do 31 grudnia 2007 r. nie było możliwości ustalenia opłaty za przekształcenie w oparciu o wartość nieruchomości ustalonej do aktualizacji opłaty rocznej. 5. Ponowne wprowadzenie tego zapisu pozwala na ustalenie opłaty w oparciu o wartość z aktualizacji w przypadku, gdy aktualizacja opłaty rocznej nastąpiła po dniu 31 grudnia 2006 r. 6. Jakkolwiek literalne brzmienie art. 4 ust. 13 wskazuje na dopuszczalność ustalenia opłaty w oparciu o wartość nieruchomości ustalonej do aktualizacji z 1997 r., to jednak przyjęcie takiego sposobu stanowiłoby: - rażące naruszenie art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami, - złamanie konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego "działanie prawa wstecz", - nieuzasadnione i bezpodstawne uszczuplenie dochodów Miasta i wzbogacenie stron postępowania, - sankcjonowanie nierówności osób, które złożyły wnioski i otrzymały decyzje w okresie od 13 października 2005 r. do 31 grudnia 2007 r. Zatem stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości dla ustalenia opłaty przyjęto wartość działki nr [...] o pow. 714 m2 przy ulicy S. [...] w Z. w wysokości 38 442, 00 zł. zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym w dniu 22 listopada 2007 r. przez Rzeczoznawcę Majątkowego W. P. Po zaliczeniu na jej poczet wartości prawa użytkowania wieczystego w wysokości 23 488, 00 zł., opłata z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ustalona została w wysokości 14 954, 00 zł. Po zastosowaniu 50% bonifikaty stosownie do art. 4 ust. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na wniosek użytkowników wieczystych Panów J. i K. M., opłata z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ustalona została w takiej wysokości, jak wskazano w komparycji decyzji z dnia [...].03.2008 r. Od decyzji Burmistrza Miasta Z. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył J. M., który zarzucił przede wszystkim naruszenie art. 4 ust. 8 i 13 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości polegające na tym, że organ nie zastosował tych przepisów prawa w rozpatrywanej sprawie – nie zastosowano wartości nieruchomości z dnia przed złożeniem wniosku w sprawie przez strony. Zarzucił także naruszenie art. 9 i 10 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 p 1 pkt 2 kpa decyzją z dnia [...].04.2008 r. uchyliło decyzję organu I instancji, orzekło o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego działki w prawo własności ustalając, że wnioskodawcy nie ponoszą opłat z tytułu tego przekształcenia. Organ odwoławczy dokonał innej oceny prawnej sprawy w zakresie dotyczącym odpłatności za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wywodząc następująco: W okresie od złożenia wniosków zainteresowanych, czyli od stycznia 1998 r. do daty wydania zaskarżonej aktualnie decyzji z [...] marca 2008 r. zmienił się stan prawny w zakresie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. – art. 9 – o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459) straciły moc ustawy: - z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, - z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawo własności nieruchomości. Obydwie ustawy straciły moc z dniem 13 października 2005 r. Z kolei powołana wyżej ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. została zmieniona z dniem 1 stycznia 2008 r. ustawą z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. Nr 191, poz. 1371). Na podstawie art. 8 obowiązującej ustawy do spraw wszczętych na podstawie uchylonych ustaw, i nie zakończonych decyzja ostateczną, stosuje się przepisy tej ustawy. Art. 4 ust. 13 obowiązującej aktualnie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. stanowi: "Jeżeli nie wcześniej niż w okresie ostatnich dwóch lat przed złożeniem wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości była dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dla ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1 przyjmuje się wartość określoną dla celów aktualizacji". Przepis ten został pominięty w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] marca 2008 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że jest to przepis szczególny i "treść art. 4 ust. 13 nie może być stosowana rozszerzająco", wskazując na niespójność tego przepisu z powołanymi w art. 4 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy przepisami art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 262, poz. 2603 z późn. zmianami). W myśl w/w art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. "Na poczet ceny nieruchomości użytkownikowi wieczystemu zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, określoną według stanu na dzień sprzedaży". Przepis ten jednoznacznie dotyczy ustalenia wartości prawa użytkowania wieczystego na dzień sprzedaży. Odnosząc się do konkretnej sytuacji, również "szczególnej", gdyż sprawa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w prawo własności toczy się ponad 10 lat, nie jest zasadnym pominięcie cytowanego wyżej przepisu art. 4 ust. 13. Wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożone zostały przez zainteresowane strony w dniach 9 i 15 stycznia 1998 r. Z przedłożonych akt sprawy wynika, że w październiku 1997 r. Zarząd Miasta Z. dokonał aktualizacji opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania działki nr [...]. Wartość działki nr [...] została wówczas wyceniona przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 17 979 zł. Określona w listopadzie 2007 r. wartość prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] wynosi 23 488 zł. W zaistniałej sytuacji wartość nieruchomości jest niższa niż wartość prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości i dlatego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w prawo własności następuje nieodpłatnie. Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów art. 9 i 10 kpa Kolegium uznało w znacznym stopniu za uzasadnione. Uznało bowiem, że organ I instancji nieodpowiednio sprecyzował żądanie kierowane do wnioskodawców w zakresie udokumentowania wysokości dochodów, które miało znaczenie przy ubieganiu się o zastosowanie bonifikaty w wysokości 90% do ustalenia odpłatności za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Prokurator Okręgowy w Ł. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję SKO w Ł. z dnia [...].04.2008 r., zarzucając zaskarżonej decyzji: - rażące naruszenie prawa materialnego – art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności poprzez ustalenie, że strony nie ponoszą opłat z tytułu tego przekształcenia podczas, gdy zgodnie z tym przepisem strona jest zobowiązana do uiszczenia takich opłat; - rażące naruszenie art. 4 ust. 2 w/w ustawy poprzez niezastosowanie w zaskarżonej decyzji przepisów art. 67 ust. 1 oraz art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który normuje kwestie ponoszenia opłat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; - rażące naruszenie art. 67 ust. 1 oraz art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie błędnego sposobu ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a polegające na ustaleniu wartości prawa własności nieruchomości według stanu z października 1997 r., zaś wartość prawa użytkowania wieczystego według stanu z listopada 2007 r. podczas, gdy obie te wartości powinny być ustalone na dzień przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Prokurator twierdził, iż SKO orzekając o braku odpłatności z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, orzekło wbrew zasadzie odpłatności wynikającej z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29.07.2005 r. i wbrew przepisom o sposobie naliczania tej opłaty, unormowanego w art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niedopuszczalne było (wg w/w przepisów) ustalenie wartości prawa własności nieruchomości wg cen obowiązujących w 1997 r. – 17 979 zł, a prawa użytkowania wieczystego w/g stanu z 2007 r. na kwotę 23 488 zł., gdyż prowadziłoby to do wniosku, iż strony poniosły szkodę w wysokości 5 509 zł. Natomiast, zdaniem Prokuratora, przepis art. 4 ust. 13 ustawy nie mógł być zastosowany ponieważ jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 4 ust. 2 ustawy, wszedł w życie od 1 stycznia 2008 r. i ma zastosowanie do wniosków złożonych po tej dacie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wyraził stanowisko, iż ustawodawca w art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29.07.2005 r. dopuścił wyjątki od ogólnej zasady odpłatności wyrażonej w art. 4 ust. 2, polegające na tym, że do ustalenia opłaty za przekształcenie nakazuje przyjąć wartość nieruchomości określoną dla celów aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego pod warunkiem, że ta aktualizacja była dokonana nie wcześniej niż w okresie 2 lat przed złożeniem wniosku o przekształcenie. Organ nie zgodził się z zarzutem skargi, że przepis ten dotyczy wniosków złożonych po 1 stycznia 2008 r., gdyż ustawa nie przewiduje ograniczeń czasowych w tym przedmiocie. Organ wskazał też, że różnica w wartości prawa własności i użytkowania wieczystego (5 509 zł) nie jest ustalona "na korzyść" wnioskodawców, lecz wynosi "0". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sądowa Kontrola zaskarżonego orzeczenia, prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do wniosku, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę niniejszą, nie sposób nie dostrzec 10 – letniej historii prowadzonego postępowania administracyjnego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki o nr [...] położonej w Z. W tym czasie kilkakrotnie zmieniał się stan prawny, który kształtował w różny sposób (w bardziej i mniej korzystny dla wnioskodawców) przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. I tak: w dacie złożenia wniosków (9 i 15.01.1998 r.) obowiązywała ustawa z dnia 4.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. nr 120, poz. 1299 ze zm.), która przewidywała generalną zasadę odpłatności za nabycie nieruchomości. Ustawa z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209 ze zm.) przewidywała jej nabycie nieodpłatnie i z mocy samego prawa. Z kolei ustawa z dnia 29.07.2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459 ze zm.) powróciła do zasady odpłatnego nabycia nieruchomości i jednocześnie uchyliła w/w dwie dotychczas obowiązujące ustawy z dniem 13.10.2005 r. (art. 9). Wydając zaskarżoną decyzję, organy administracji słusznie przyjęły, iż podstawą do jej wydania stanowi ustawa z dnia 29.07.2005 r. (zwana dalej "ustawą"), gdyż do tego zobowiązywał przepis art. 8 tej ustawy. Kwestią sporną pozostawała odpłatność za nabycie własności działki nr [...] przez jej współużytkowników wieczystych – K. i J. M. oraz B. E. F., a także sposób liczenia tej odpłatności. Sąd podzielił stanowisko SKO, iż przepisy ustawy należy stosować ze wszystkimi jej konsekwencjami. Art. 4 ust. 1 i 2 ustawy ustanowił generalną zasadę odpłatności z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności według przepisów art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. poprzez określenie różnicy ceny nieruchomości jak i wartości prawa użytkowania wieczystego według stanu na dzień sprzedaży. Jednakże przyjęcie w/w zasady do naliczania odpłatności za sporną nieruchomość przez organ I instancji nie było prawidłowe. Jak słusznie zauważa SKO w uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji pominął zastosowanie art. 4 ust. 13 ustawy. który stanowi: "Jeśli nie wcześniej niż w okresie ostatnich 2 lat przed dniem złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości była dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dla ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, przyjmuje się wartość nieruchomości określoną dla celów tej aktualizacji". W ocenie Sądu cytowany przepis art. 4 ust. 13 stanowi wyjątek od sposobu naliczania opłaty, wskazanego w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy. Ustawodawca, wprowadzając przepis art. 4 ust. 13 nowelizacją z dnia 1 stycznia 2008 r. (ustawa z 7.09.2007 r. – Dz. U. nr 191, poz. 1377) nie ograniczył żadnych norm czasowych jego obowiązywania ani też nie wprowadził fakultatywności jego zastosowania (sformułowanie: "przyjmuje się") przez organ wydający decyzję. Jest to przepis korzystny dla niejednego wnioskodawcy, zaś wyjątkowo korzystny dla wnioskodawców, których dotyczy sprawa niniejsza. Nie jest bowiem sporna okoliczność, że w październiku 1997 r. dokonano aktualizacji opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania działki nr [...] na kwotę 17 979 zł. Wniosek o przekształcenie został złożony w styczniu 1998 r. Określona w listopadzie 2007 r. wartość prawa użytkowania wieczystego działki wyniosła 23 488 zł. Te wartości wskazały, iż wartość prawa użytkowania wieczystego przewyższyła wartość nieruchomości, co w konsekwencji prowadziło do nieodpłatnego nabycia nieruchomości przez wnioskodawców. Sąd nie podziela zarzutów skargi Prokuratora. Zastosowanie przepisu art. 4 ust. 13 (jak wymieniono powyżej) nie zostało ograniczone czasowo przez ustawodawcę, a wręcz przeciwnie zawarł on klauzulę w art. 4 ustawy z dnia 7.09.2007 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. nr 191, poz. 1371), z której wynika, że przepisy tej ustawy stosuje się do spraw nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy. Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, iż SKO rażąco naruszyło przepisy art. 4 ust. 1 i 2 ustawy, skoro jak trafnie wywiódł organ odwoławczy, należało zastosować w niniejszej sprawie przepis szczególny wobec wyżej wymienionych tj. art. 4 ust. 13, który (jako wyjątek od zasady) przewidywał inny sposób liczenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki. Jeżeli wartość prawa użytkowania wieczystego przewyższa wartość nieruchomości to opłata za przekształcenie wyniesie "0" złotych, zaś nie oznacza to (wbrew zarzutowi skargi), że urząd gminy będzie zobowiązany do jakiejkolwiek dopłaty na rzecz wnioskodawców (wynika to z brzmienia art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Reasumując, stwierdzić należy, iż nielogicznym ekonomicznie wydawać się może porównywanie dwóch wartości z dwóch różnych i to odległych okresów czasowych. Skoro jednak ustawodawca nie ograniczył stosowania przepisu art. 4 ust. 13 ustawy żadnymi normami czasowymi (być może nie przewidział, iż postępowanie może toczyć się 10 lat), to nieuprawnionym byłoby pominięcie tego przepisu, jak uczynił to organ I instancji. Nie jest rzeczą Sądu, w sprawie niniejszej, analizowanie stopnia zawinienia tak długo toczącego się postępowania, czy to wywodzącego się ze strony organu administracji czy też samych wnioskodawców. Nie mniej jednak, stan prawny, obowiązujący w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, musiał być uwzględniony przez organy orzekające. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło