II SA/Bk 389/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi O. H. Z. "[...]" Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w B. (zwanej dalej: organem) wystosował w dniu [...] lutego 2018 r. do H. Spółki z o.o. w K. informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za usługi wodne – za pobór wód podziemnych – w kwocie 710 zł za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. Jako podstawę prawną powołał art. 271 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne (Dz.U z 2017 r., poz. 1566 ze zm.), zwanej dalej P.w. Opłata dotyczyła pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę M. w dniu [...] stycznia 2015 r. Decyzja ta została wydana na wniosek Prezesa Zarządu H. Spółki z o.o. w K., a jej przedmiotem było zezwolenie na pobór wód podziemnych w celu pokrycia potrzeb socjalno – bytowych i gospodarczych Zakładu Rolnego w O. Reklamację na w/w informację roczną wniósł Ośrodek H. "[...]" Spółka z o.o. w G. Spółka zarzuciła organowi, że informację roczną ustalającą opłatę stałą za usługi wodne wystosował do podmiotu który nie istnieje, bowiem Ośrodek H. z o.o. przejęła H. Z. Spółkę z o. o. w K. i ta ostatnia została wykreślona w 2016 r. z Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka w G. przejęła wszystkie prawa i obowiązki Spółki w K. na zasadzie sukcesji uniwersalnej (art. 494 § 1 k.s.h.). Ośrodek H. Sp. z o.o. zakwestionował naliczenie opłaty stałej twierdząc, że zgodnie z art. 270 ust. 2 P.w. należy do podmiotów, które są zwolnione z opłaty stałej za pobór wód, gdyż Spółka czerpie wodę w celach rolniczych, do nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu zwierząt. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. organ określił H. Spółce z o.o. w K. opłatę stałą za pobór wód w kwocie 710 zł za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., powołując jako podstawę prawną przepisy art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w. W ocenie organu podstawą naliczania opłaty jest obowiązujące pozwolenie wodnoprawne, które zostało wydane na rzecz H. Spółce z o.o. w K. i nie zostało przeniesione, w drodze decyzji, na rzecz następcy prawnego jakim jest Ośrodek Hodowli Z. Spółka z o. o. w G. (zwana dalej: skarżącą). Przeniesienie praw i obowiązków nastąpiło na rzecz skarżącej w mocy prawa, ale art. 411 P.w. wymaga potwierdzenia tego faktu poprzez wydanie decyzji o co skarżąca się nie ubiegała. Organ stwierdził też, że zarzut zwolnienia z opłaty stałej za pobór wody z mocy art. 270 ust. 2 P.w. nie może być uwzględniony, ponieważ skarżąca nie dokonała zmiany decyzji wodnoprawnej, a obecnie obowiązująca z dnia 8 stycznia 2015 r. mówi o poborze wody na potrzebny bytowo – gospodarcze, a nie na cele rolnicze i hodowlane. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił sposób naliczania wysokości opłaty stałej za pobór wód. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Ośrodek H. Spóła z o.o. zarzucił zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2018 r. niesłuszne naliczenie opłaty stałej za pobór wód w kwocie 710 zł rocznie. Skarżąca wyjaśniła, że jest spółką prawa handlowego o znaczeniu strategicznym dla Skarbu Państwa, w której całość udziałów objęta została przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w W.(KOWR). Działalność Spółki polega na prowadzeniu gospodarstwa rolnego, uprawie pól i hodowlani zwierząt. Dlatego też nie powinna ponosić opłaty za pobór wód lecz korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 270 ust. 2 P.w. Skarżąca wskazała, że Zarząd Zlewnii w P., w takich samych okolicznościach, nie nalicza skarżącej opłaty stałej w innych punktach poboru wód, powołując art. 270 P.w. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd administracyjny, z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej: p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę, z urzędu, takie uchybienia zaskarżonej decyzji, które nie zostały podniesione w skardze a dyskwalifikują zaskarżoną decyzję z powodu innych uchybień prawnych. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Jedną z przesłanek nieważności wymienionej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. jest "skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną". Oznacza to określenie, w decyzji, praw i obowiązków wobec podmiotu, który nie jest i nie może być stroną postępowania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Organ skierował informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za usługi wodne z dnia [...] lutego 2018 r. do podmiotu, który od 2016 roku nie istnieje. Pomimo wyjaśnień złożonych przez skarżącą w treści reklamacji, decyzja z dnia [...] marca 2018 r. również została wydana wobec podmiotu nieistniejącego czyli wobec H. Spółka z o.o. Nieuprawnionym jest twierdzenie organu, że skoro pozwolenie wodnoprawne dotyczy w/w adresata i nie zostało zmienione, to podmiot ten musi figurować w decyzji określającej opłatę stałą za pobór wód. Organ nie wziął pod uwagę skutków następstwa materialnoprawnego, chociaż skarżąca wskazała w reklamacji okoliczność, ze przejęła wszystkie prawa i obowiązki Spółki przejmowanej w 2016 r., która została wykreślona z KRS. Potwierdzają to dokumenty na str. 4 – 6 akt administracyjnych. Art. 411 P.w. (na który powołuje się organ) wskazuje wyraźnie, ze następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Jest to więc przejęcie obowiązków z mocy samego prawa, co oznacza już w tym momencie zmianę podmiotu zobowiązanego bez względu na to, czy następca prawny wystąpił z wnioskiem o "przeniesienie" decyzji wodnoprawnej na jego rzecz. Organ właściwy do wydania pozwoleń wodnoprawnych tylko potwierdza przejęcie praw i obowiązków przez następcę prawnego, co oznacza deklaratywne, formalne stwierdzenie zaistniałych już faktów i taka decyzja nie jest niezbędna do uznania nowego podmiotu (w tym przypadku skarżącej) za stronę niniejszego postępowania. Organ, wydaje się, nie przewidział, w jaki sposób, miałaby wyglądać ewentualna egzekucja roszczeń wobec nieistniejącego podmiotu (!). Skierowanie decyzji do podmiotu nie istniejącego, nie będącego stroną postępowania, stanowi kwalifikowaną przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i tę wadę zaskarżonej decyzji, Sąd brał pod uwagę wydając wyrok eliminujący decyzję z obrotu prawnego. Sąd uznał, że w tych okolicznościach przedwczesnym byłoby rozstrzyganie głównego zarzutu skargi, a mianowicie braku zastosowania przez organ art. 270 ust. 2 P.w., skoro decyzja nie zawiera prawidłowo określonego podmiotu. Rozpoznając sprawę ponownie, organ przyjmie za stronę postępowania Ośrodek H. Spółka z o.o. w G., do którego będzie kierowała akty prawne oraz korespondencję. Nadto, organ rozważy, czy należy naliczać skarżącej opłatę stałą za pobór wody czy też zastosować art. 270 ust. 2 P.w. (a nie jak mylnie podaje organ – art. 470 ust. 2 P.w.). W ocenie Sądu, o tym co jest przedmiotem działalności skarżącej spółki stanowi jej statut czy odpis z KRS, co też organ powinien ocenić, jako materiał dowodowy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Określenie zawarte w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia 8 stycznia 2015 r. o treści: "na pokrycie potrzeb socjalno – bytowych i gospodarczych" jest zbyt ogólnikowe, ale nie wyklucza profilu podmiotu któremu mają owe potrzeby służyć. Ta okoliczność pozostaje jednakże do wyjaśnienia dla organu. Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. orzeczono, jak w sentencji.