II SA/Bk 392/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. Sz. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. E. Sz. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne [...] ha. Z powodu złej pogody (deszcze) w 2011 r. skarżący poniósł straty w plonach oszacowane na około 12.400 zł. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu został zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej, co oznaczało spadek dochodów. Konsekwencją powyższego jest również to, że zachodzi konieczność ciągłego wynajmowania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie, co zwiększa koszty tej działalności. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. Sz. nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 360 zł miesięcznie. Przeciwko wnioskodawcy toczą się cztery postępowania egzekucyjne, które skutkują zajęciem ruchomości. Obecnie skarżący zalega z zapłatą za energię, wodę, zakup nawozów mineralnych i usług. Brak jest środków na konieczne remonty (k. 14-15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2012 r. (k. 17) E. Sz. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz [...] ciągniki rolnicze, maszyny do uprawy ziemi i pielęgnacji i przyczepę rolniczą z 1973 r. W 2012 r. wnioskodawca nie otrzymał dopłat z Unii Europejskiej. Wykazane wydatki miesięczne skarżącego to około 1.050 zł, w tym: 650 zł – żywność; 160 zł – energia elektryczna; około 150 zł – telefon; 30 zł – woda; 36 - wywóz nieczystości. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w ostatnim okresie wyniosły około 9.000 zł (m.in. olej napędowy – 3.000 zł, nasiona – 600 zł, usługi – 900 zł). E. Sz. nie posiada samochodu osobowego, a dom w którym zamieszkuje wymaga natychmiastowego remontu. Wnioskodawca w okresie trzech ostatnich miesięcy nie sprzedawał żadnych płodów rolnych, w tym cielaków i mleka (k. 18-20). Do akt sprawy E. Sz. dołączył: decyzję KRUS z dnia [...] marca 2012 r. przyznającą rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy (k. 21); tytuły wykonawcze dot. egzekucji należności pieniężnych na łączną kwotę 1.252,54 (k. 22-23); decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. dot. zmiany wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i leśnym za 2012 r. (k. 24); wezwanie do zapłaty faktury za dostawę energii elektrycznej na kwotę 270,04 zł (k. 25); decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia 09 maja 2012 r. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (k. 26); postanowienie oraz nakaz zapłaty Sądu Rejonowego w W. M. z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz [...] lutego 2012 r. w sprawie zasądzenia łącznie kwoty 1.393,60 zł (k. 27-28); tytułu wykonawczy z tytułu nieopłaconej składki OC na łączną kwotę 418,80 zł (k. 29); faktury za nawozy z dnia 17 kwietnia 2012 r. i 12 czerwca 2012 r. na łączna kwotę 8.922,50 (k. 30-31). Wnioskodawca nie uczynił zadość wzmiankowanemu wezwaniu z dnia 12 czerwca 2012 r.. w zakresie nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące (k. 17). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł (k. 9). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (aktualnie brak dochodu) oraz renta w wysokości 360,61 zł (k. 21). Skarżący otrzymał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 w wysokości 24.137,86 zł – decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ale decyzja ta została uchylona w dniu [...] maja 2012 r. (k. 26). Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 1.050 zł. Koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego zostały oszacowane na kwotę około 9.000 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (13,18 ha przeliczeniowych), [...] ha lasu, dom o powierzchni [...] m² (wymagający remontu), [...] sztuk bydła, [...] ciągniki oraz inne podstawowe maszyny rolnicze. Zadłużenie komornicze skarżącego zgodnie z dołączonymi dokumentami wynosi około 1.252,54 zł (k. 22-23). Ponadto skarżący ma zadłużenie z tytułu energii elektrycznej (k. 25), orzeczeń Sądu Rejonowego na łączną kwotę 1.393,60 zł (k. 27-28) oraz tytułu wykonawczy z tytułu nieopłaconej składki OC na łączną kwotę 418,80 zł (k. 29). W tym miejscu należy wskazać, że wnioskodawca nie nadesłał dokumentów potwierdzających pozostałe wskazywane zadłużenia ani wyciągów z rachunków bankowych. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego przyczyniła się okoliczność, iż E. Sz. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, las, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy oraz ewentualne ponowne przyznane płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za 2011 r. świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy, pozwalających zarówno na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącego, a także na wygospodarowanie środków na uiszczenie na obecnym etapie postępowania kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi oraz pokrycia innych ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej. Nadto uregulowanie gotówką w kwietniu i czerwcu tego roku faktur za zakup nawozów na łączna kwotę 8.922,50 zł wskazuje, iż skarżący na datę składania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (08 czerwca 2012 r.) dysponował środkami finansowymi znacznie przekraczającymi kwotę wymaganego wpisu. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.