II SA/Bk 397/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2006r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. na rzecz skarżącego R. S. kwotę 96 (dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...].05.2006r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...].05.2005r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u R. S. Organ stwierdził, w uzasadnieniu decyzji, że brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wynika z dwóch opinii lekarskich: Przychodni Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z dnia [...].01.2004r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].03.2004r. Opinie te stanowią, że R. S. pracując w latach 1987-2002 na stanowisku lekarza radiologa był narażony na promieniowanie jonizujące, ale nie w takim stopniu oddziaływania, który mógłby spowodować powstanie stwierdzonej u niego choroby: nowotworu układu krwiotwórczego – ostrej białaczki szpikowej. Warunkiem uznania choroby zawodowej, zgodnie z pkt 16 Wykazu Chorób Zawodowych jest prawdopodobieństwo indukcji przekraczające 10 %. Natomiast z wykazu dawek promieniowania otrzymanych przez R. S. w całym okresie pracy zawodowej wynika, że tylko 4 razy stwierdzono mierzalne dawki o sumarycznej wartości 0,6 m sv w pozostałym okresie odczyty były poniżej progu detekcji metody ( 0,1 m sv). Przyjmując maksymalne założenie, łączna dawka jaką otrzymał skarżący w okresie całej aktywności zawodowej, wyniosła ok. 9 m sv i jest znacznie niższa od dopuszczalnej dawki dla ekspozycji zawodowej, która wynosi 20 m sv. Taka wielkość ekspozycji jest zgodna z charakterem pracy i typowym stanem ochrony radiologicznej i należy je uznać za śladową. Dla nowotworu złośliwego, w tym i białaczki szpikowej prawdopodobieństwo związku przyczynowego z ekspozycją tej wielkości na promieniowanie jonizujące nie sięga 1%. Dlatego na podstawie obowiązujących przepisów, nie było podstaw do uznania ostrej białaczki szpikowej, występującej u p. R. S., jako choroby zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (podobnie jak organ I instancji) stwierdził, iż nie zostały spełnione przesłanki z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych ... (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), stąd nie można uznać zgłoszonej przez R. S. choroby za chorobę zawodową. Organ wskazał też, że wydaje decyzje na podstawie orzeczenia lekarskiego, którego treścią jest związany. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, R. S. zarzucił decyzji niezgodność z prawem polegającą na niewłaściwym przypisaniu jego jednostki chorobowej w Wykazie Chorób Zawodowych: zamiast pkt 17 wskazano pkt 16. Zarzucił organowi nie uwzględnienie wniosku o powołanie odpowiednich biegłych. Nie zgadzając się z opiniami lekarskimi, skarżący podał, że 4-krotne przekroczenie u niego normy napromieniowania mogło wywołać chorobę nowotworową. Zarzucił, iż lekarze orzekający nie badali jego osobistej wrażliwości na promieniowanie. Powołując się na literaturę fachową (opracowanie naukowe "Radiologia" pod red. Stanisława Leszczyńskiego, "Diagnostyka rentgenowska" pod. Red. Stanisława Januszewicza, "Radioterapia i diagnostyka radioizotopowa" pod red. Zbigniewa Totha) twierdził, iż "każdy kwant promieniowania rentgenowskiego może wywołać chorobę nowotworową szczególnie przy wieloletnim narażeniu zawodowym i podatności osobistej". Skarżący wnosił, aby Sąd orzekł o powstaniu u niego choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że zarzut skarżącego o niepowołaniu biegłych jest nieuzasadniony, gdyż zostały wydane orzeczenia lekarskie w toku postępowania które są w istocie opiniami biegłych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeśli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, a w jego następstwie także przepisów postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że u skarżącego rozpoznano chorobę o nazwie: nowotwór układu krwiotwórczego – ostra białaczka szpikowa. Tego rodzaju jednostka chorobowa (jak słusznie zauważył skarżący) o dosłownej nazwie: "nowotwór układu krwiotwórczego", zaliczona do nowotworów złośliwych powstałych w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy została wymieniona pod pozycją 17 pkt 3 załącznika "Wykaz Chorób Zawodowych" do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Nie jest sporna między stronami okoliczność, że R. S., pracując przez 15 lat, jako lekarz radiolog (w latach 1987-2002) był narażony na występujący czynnik rakotwórczy w zakładach pracy w postaci promieniowania jonizującego. W "karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" został zawarty wniosek: "15-letni okres narażenia zawodowego na promieniowanie jonizujące mógł z dużym prawdopodobieństwem przyczynić się do powstania choroby zawodowej". Tymczasem orzeczenia lekarskie P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] z dnia [...].01.2004r. jak też Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].03.2004r. nr [...] stwierdzają istnienie u skarżącego jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych pod nazwą: nowotwór układu krwiotwórczego (ostra białaczka szpikowa), lecz negują związek przyczynowy tej choroby z wykonywaną przez skarżącego pracą tylko z powodu braku indukcji promieniowania jonizującego jaka występowała w środowisku pracy przekraczającej 10 %. Poważne wątpliwości wzbudza, w ocenie Sądu kwalifikacja choroby skarżącego z punktu 16 ppk 6 Wykazu Chorób Zawodowych dokonana przez lekarskie organy orzecznicze obydwu instancji, a w następstwie także przez Państwowych Inspektorów Sanitarnych w decyzjach wydanych w pierwszej i drugiej instancji. Żaden z organów orzeczniczych nie brał pod uwagę kwalifikacji choroby skarżącego z pkt 17 ppk 3 Wykazu Chorób Zawodowych (załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu Chorób zawodowych...) gdzie została wyraźnie wymieniona jednostka chorobowa występująca u skarżącego: nowotwór układu krwiotwórczego tutaj nie obwarowana jakąkolwiek normą występowania w środowisku pracy promieniowania jonizującego. Przepis pkt 17 Wykazu Chorób Zawodowych jako załącznika do aktualnego rozporządzenia nie wyłącza promieniowania jonizującego jako czynnika występującego w środowisku pracy i uznanego za rakotwórczy, w przeciwieństwie do pkt 8 i 9 Wykazu Chorób Zawodowych, jaki był załącznikiem do uprzedniego, nie obowiązującego już Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294). Analiza przepisów prowadzi do wniosku, że w zakresie "działania czynników występujących w środowisku pracy", o jakich stanowi pkt 17 aktualnego Wykazu Chorób Zawodowych, mieści się również "promieniowanie jonizujące". Z § 8 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych ... (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) wynika, iż państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej (bądź jej braku) na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. W orzecznictwie sądowym został utrwalony pogląd, że organ jest związany treścią orzeczenia lekarskiego (m.in. wyrok NSA z dnia 09.07.1998r. w sprawie II SA/Bk 634/98 publ. Prawo Pracy 1998/12/38; wyrok z dnia 24.02.1998r. w sprawie I SA 1520/97 – publ. ONSA 1998/4/150). Jednakże, orzekając o chorobie zawodowej organ nie powinien zapominać, że opinia placówki naukowej co do rozpoznania choroby zawodowej jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 kpa w związku z art. 84 kpa, który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 kpa. Tymczasem organy orzekające w sprawie niniejszej, sugerują się zasadą, że są związane orzeczeniem lekarskim o istnieniu (bądź nieistnieniu) choroby zawodowej, nie oceniły przesłanek ewentualnego wystąpienia choroby zawodowej u skarżącego, określonych w § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia w aspekcie ich kwalifikacji do pkt 17 ppk 3 Wykazu Chorób Zawodowych. Takiej kwalifikacji nie przewidywały opinie lekarskie, co świadczy o tym, iż nie były wyczerpujące. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ rozważy, czy będzie celowe zasięgnięcie opinii innej palcówki naukowej zajmującej się chorobami nowotworowymi czy też skorzysta z możliwości uzupełnienia orzeczenia przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. (w myśl § 8 ust. 2 w/w rozporządzenia). Obowiązkiem placówki opiniującej będzie wydanie opinii opartej na aktualnej wiedzy medycznej. Kwintesencja opinii lekarskiej winna sprowadzać się do odpowiedzi na pytanie, czy działanie promieniowania jonizującego występującego w środowisku pracy skarżącego przez długotrwały okres jego zatrudnienia, mogło wywołać powstanie nowotworu układu krwiotwórczego (ostrej białaczki szpikowej) pomimo, iż prawdopodobieństwo indukcji było mniejsze niż 10%. Należy przy tym uwzględnić dawki promieniowania ( i ich przekroczenie) w okresie zatrudnienia skarżącego w odniesieniu do jego osobniczej wrażliwości. Pożądana byłaby też odpowiedź na pytanie czy możliwe jest, by czynnik rakotwórczy występujący w środowisku pracy R. S., mógł spowodować takie osłabienie funkcji ochronnych organizmu które przyczyniło się do wyzwolenia utajonego wcześniej procesu choroby nowotworowej? Nadto, opinia lekarska powinna uzasadniać przypisanie choroby zawodowej do konkretnego punktu Wykazu Chorób Zawodowych zwłaszcza, że w tym przypadku istnieje podobieństwo w kwalifikacji chorób nowotworowych w punktach 16 i 17, zaś skutki nieprawidłowej kwalifikacji mogą być niewątpliwie dotkliwe dla osoby skarżącego. Odnosząc się do treści skargi R. S., stwierdzić należy, iż jest ona w istocie polemiką medyczną dotyczącą wydanych opinii lekarskich. Skarżący przywołuje literaturę fachową nie będąc laikiem, lecz lekarzem – radiologiem, mającym wiedzę i świadomość następstw narażenia organizmu ludzkiego na promieniowanie jonizujące. Organ orzekający winien mieć na względzie uwagi skarżącego przy ponownym zlecaniu opinii (bądź jej uzupełnienia) odpowiedniej placówce medycznej. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) c) oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.