II SA/Bk 40/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2007 roku nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., odmówiono przyznania na rzecz skarżącej J. R.: – zasiłków rodzinnych na dzieci tj. N. A. R., M. R. i E. R., – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez N. A. R., – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na E. R., – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na M. R. oraz – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na M. R., z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła pani J. R. Decyzję z dnia [...] listopada 2007 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujących zasady przyznawania zasiłku rodzinnego oraz sposób obliczania dochodu na potrzeby ustalenia prawa do tego zasiłku i stwierdziło, że w myśl art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku, nr 139, poz. 992 z późn. zm.), dochód rodziny oznacza przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okresem zasiłkowym, jak wskazuje treść art. 3 ust. 10 tej ustawy, jest okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Na tej podstawie Kolegium uznało, iż do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. przyjmuje się dochody członków rodziny z roku kalendarzowego 2006, przy czym dochód oznacza między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Ponadto Kolegium zaakcentowało, iż postępowanie w sprawach o świadczenia rodzinne prowadzone jest na wniosek. To zatem wnioskodawca ma obowiązek przedłożyć organowi między innymi dowody, na podstawie których można ustalić dochód rodziny w wymaganym prawem okresie. Mając na uwadze przedłożone do wniosku dokumenty Kolegium ustaliło, iż rodzina odwołującej w 2006 roku uzyskała dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych /dowód: zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B./ i dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego /dowód: oświadczenie odwołującej z dnia [...] lipca 2007 r./. Organ I instancji miał więc obowiązek wliczenia również dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa do dochodu rodziny. Stosownie zaś do art. 5 ust. 9 ustawy, w przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się, co też uczynił organ I instancji. Mając jednak na uwadze przedłożony wraz z odwołaniem akt notarialny zawierającym umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego, Kolegium uwzględniło fakt, iż gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione, a źródłem utrzymania rodziny pozostały jedynie dochody pozarolnicze. Nie zmieniło to zdaniem Kolegium faktu, iż kryterium dochodowe rodziny nadal jest przekroczone. Z zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2007 r. wynika bowiem, że rodzina odwołującej uzyskała w 2006 r. dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych wynoszący, po odliczeniu podanych wyżej składników [...] zł. /[...] zł –[...] zł/. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł więc 889,94 zł. Końcowo organ II instancji podniósł również, iż dochody uzyskane w bieżącym roku kalendarzowym mogą być uwzględnione jedynie w przyszłym okresie zasiłkowym, a nie w bieżącym, jak żąda odwołująca. W tej sytuacji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż (nawet po odliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego) skarżąca nie spełnia kryteriów wynikających z cytowanych wyżej przepisów, uprawniających do przyznania jej prawa do zasiłku rodzinnego, a tym samym również do wnioskowanych dodatków. W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pani J. R. podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu wskazując, iż zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń ustala się do ostatniego dnia miesiąca w którym upłynął termin ważności orzeczenia. W jej przypadku zatem okres ten upłynął 30 czerwca 2007 roku, stąd w lipcu i sierpniu nie należało brać pod uwagę dochodów za 2006. Prawo takie skarżąca wywodzi ponadto z innych wydanych decyzji, w których okres korzystania z dodatków lub zasiłków został określony w inny sposób oraz z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazało, iż sprawa niniejsza dotyczy ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, zgodnie z wnioskiem strony z dnia 30 lipca 2007 r., a więc świadczeń rodzinnych, które nie są uzależnione od niepełnosprawności osoby. Powoływanie się zatem na art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) jest nietrafne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Organy rozpatrujące sprawę prawidłowo bowiem ustaliły stan faktyczny i wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym dotyczących ustalenia dochodu rodziny skarżącej dla potrzeb związanych z przyznaniem żądanego przez stronę zasiłku rodzinnego na trójkę dzieci i dodatków przysługujących do tego zasiłku. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku, nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy (w tym przypadku skarżącej – jako matce), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Stosownie zaś do art. 3 pkt 2 tej ustawy za dochód rodziny, uważa się przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowych co oznacza, że w niniejszej sprawie uwzględnieniu podlegał dochód rodziny za 2006 rok albowiem wniosek został złożony w lipcu 2007 roku. Przy ustaleniu wysokości dochodu, którego podstawę stanowiły przychody podlegające opodatkowaniu, organy przyznające świadczenia rodzinne opierały się na treści zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny strony ubiegającej się o świadczenia. Powyższe wynika z § 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r., nr 105, poz. 881 z późn. zm). Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem organy za dochód pięcioosobowej rodziny skarżącej w 2006 roku przyjęły (po odliczeniu kosztów uzyskania dochodu i składek ubezpieczeniowych) kwotę [...] zł /[...] zł –[...] zł/. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł więc 889,94 zł. Stosując się zaś do dyspozycji art. 5 ust. 9 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych organ II instancji trafnie (odmiennie niż organ I instancji) nie brał pod uwagę dochodów skarżącej z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, gdyż gospodarstwo to zostało wydzierżawione (akt notarialny załączony do akt administracyjnych). Zawarte bowiem w art. 5 ust. 8 tej ustawy pojęcie "utrzymuje się z gospodarstwa rolnego" nie można utożsamiać wyłącznie z faktem posiadania gospodarstwa rolnego (decyzja SKO w Krakowie z dnia 8.11.2005, Kol. Odw. 1555/05/R OwSS 2006/3/69). Niemniej jednak nawet w sytuacji nie osiągania dochodów z działalności rolniczej dochód rodziny skarżącej, w przeliczeniu na jednego członka wyniósł 889,94 zł, a zatem również i w tym przypadku kryterium dochodowe wynoszące w sprawie 583 zł zostało przekroczone. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze podkreślić należy, iż art. 24 ust. 3 cytowanej ustawy wskazuje, iż w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. W regulacji tej ponownie zatem nawiązuje się do pojęcia "okres zasiłkowy" który to zostało wyjaśnione w art. 3 ust. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za okres zasiłkowy stosownie do tego artykułu uznaje się okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Mając przy tym na uwadze treść art. 23 ust. 4 wskazać zatem należy, iż prawo do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności osoby przysługuje na okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, chyba że czas niepełnosprawności został określony krócej. Wtedy okres zasiłkowy będzie krótszy. Z literalnego brzmienia przepisu art. 23 ust. 4 ostatniego zdania wynika, iż w każdym wypadku prawo do świadczeń rodzinnych nie może być jednak dłuższe od okresu zasiłkowego. Również decyzje przedłożone przez skarżącą oraz wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (choć nie mają żadnego znaczenia na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie) nie zawierają w tej mierze odmiennych ustaleń i są zgodne z w/w regulacją. Dodatek bowiem do zasiłku rodzinnego przyznany na M. R. w decyzji nr [...] został przyznany w okresie od 1 grudnia do 30 czerwca, mieścił się zatem w okresie zasiłkowym. Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania w zakresie prawidłowości stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczących ustalania kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania określonych świadczeń z tej ustawy podkreślić należy, iż ustawodawca zarówno w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku, nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r., nr 105, poz. 881 z późn. zm) precyzyjnie określił zasady i tryb przyznawania zasiłków rodzinnych. Przyznanie zasiłku rodzinnego nie zależy od uznania organu administracji a uzależnione jest jedynie od spełnienia określonych przepisami warunków (decyzja determinowana przepisami prawa). Niespełnienie tych warunków – jak to miało miejsce w tej sprawie – skutkuje natomiast odmową przyznania zasiłków rodzinnych na wskazane we wniosku dzieci, a co za tym idzie skutkuje również odmową przyznania dodatków do tych zasiłków, których prawo jest zależne od przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Skarżąca natomiast dokonuje w skardze własnych ustaleń faktycznych i subsumcji przepisów prawa do tak ustalonego stanu faktycznego, bez zachowania zasad wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenia wykonawczego. Toku rozumowania przedstawionego przez skarżącą - jako stojącego w sprzeczności z ustawą o świadczeniach rodzinnych – nie sposób zatem zaakceptować. Stąd skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.).