II SA/Bk 408/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego K. D. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2006r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2006r. nr [...] na podstawie której w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane nałożono na E. i Sz. K. obowiązek wykonania w terminie do 30 czerwca 2006r. następujących czynności: I. zamurowania otworu okiennego w szczycie budynku gospodarczego od strony działki nr 490 celem wykonania ściany pełnej; II. wykonania zaleceń zawartych w opinii technicznej obecnego stanu technicznego budynku gospodarczego o wymiarach 20,90 x 8,00m znajdującego się na działce nr [...] w S.: 1. Usztywnienie budynku w kierunku poprzecznym belkami o przekroju 16x24 zgodnie z załącznikiem do opinii technicznej. 2. Wykonanie zabezpieczeń krokwi opierających się na wieńcu. 3. Zabezpieczenie konstrukcji drewnianej przed wilgocią. 4. Zabezpieczenie szczytów budynków przed wywrotem. Odizolowanie elementów drewnianych od murowanych i betonowych; III. Po wykonaniu pkt. l - II- sporządzenie i przedstawienie w terminie do 30 grudnia 2006r. następujących dokumentów, celem uzyskania pozwolenia na wznowienie robót: - 4 egz. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, (wykonanego przez osobę posiadającą stosowne kwalifikacje zawodowe w budownictwie) zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego ( Dz. U. NR 120, póz. 1133) oraz obowiązującymi warunkami technicznymi zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 z15 czerwca 2002r., póz. 690)- U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: W dniu 4 października 2005r. wpłynął do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wniosek czterech osób, w tym skarżącego K. D., o skontrolowanie działań budowlanych prowadzonych przy obiekcie znajdującym się na działce E. i Sz. K. o numerze geodezyjnym [...] w S. przy ul. D. We wniosku podano, że wokół opisanej wyżej działki położone są domki jednorodzinne, a prowadzone przy obiekcie prace zmierzają do dostosowania go do celów warsztatu napraw samochodowych. Organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu oględzin w dniu 20 października 2005r. stwierdził, że na przedmiotowej działce E. i Sz. K. dokonują przebudowy istniejącego od lat 80-tych budynku gospodarczego o wymiarach 20,90 x 8,00m, wys. ok. 7,00 m z dachem dwuspadowym, będącego ich własnością, bez wymaganego do zakresu wykonywanych robót, pozwolenia na budowę. W ramach realizowanej przebudowy inwestorzy rozebrali poszycie i konstrukcję zawalającego się dachu. Na starych ścianach zewnętrznych wykonano wieniec żelbetowy i nową konstrukcję drewnianą więźby dachowej. Ponadto wymieniono drewniany szczyt na murowany od strony działki nr [...] należącej do K. D. oraz taki sam po przeciwległej stronie od działki nr [...] należącej do P. Dz., z tą jednak różnicą że pozostawiono w nim miejsce na otwór okienny. Budynek powyższy zlokalizowany jest w narożniku działki, w odległości 0,65m od działki nr geod. [...] (własność K. D.), 0,90m od działki nr [...] (własność M. Z.), oraz 0,15m od przebiegającego ogrodzenia z działką nr geod. [...] (własność P. Dz.). Organ, w oparciu o treść zapisu w rejestrze pozwoleń na budowę wydanych w latach 1983-86 przez Wydział Architektury Urzędu Miejskiego w S., stwierdził, że istniejący budynek gospodarczy nie powstał w warunkach samowoli budowlanej i, w stosunku do prowadzonych samowolnie robót budowlanych przy jego przebudowie, wszczął procedurę legalizacyjną wynikającą z treści art. 50 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] organ nadzoru budowlanego wstrzymał prowadzenie wykonywanych robót oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w ciągu 30 dni, oceny stanu technicznego istniejących elementów i wykonanych robót budowlanych z wnioskami i ewentualnymi zaleceniami wykonanej przez osobę posiadającą stosowne kwalifikacje zawodowe w budownictwie. Następnie po przedłożeniu przez inwestorów oceny technicznej istniejących elementów wykonanych robót Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] zobowiązał ich (w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane) do wykonania zabezpieczeń wykonanych robót budowlanych przed wpływem niekorzystnych warunków atmosferycznych, oraz do sporządzenia i przedstawienia do dnia 30 grudnia 2006r. 4 egzemplarzy projektu budowlanego, zamiennego, uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyli do organu II instancji K. D.. M. Z. i A. G. podnosząc, że brak było podstaw do przyjęcia, że istniejący budynek gospodarczy nie powstał w warunkach samowoli budowlanej. Organ odwoławczy zważył co następuje: Z dotychczas zebranego materiału dowodowego przez organy nadzoru budowlanego wynika, że budynek gospodarczy (do przebudowy którego przystąpiono obecnie) powstał w sposób legalny. Ze skorowidzu wydawanych pozwoleń na budowę w latach 1983 - 1986r Wydziału Architektury Urzędu Miejskiego w S. wynika, że P. Cz. syn A. (były właściciel działki nr geod. [...] przy ul. D.) otrzymał pozwolenie na budowę budynku na w/w działce. Potwierdzeniem legalności istniejącej zabudowy jest dostarczona przez strony skarżące przy piśmie z dnia 12 marca 2006r. - kopia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] maja 1984r znak: [...] Naczelnika Miasta i Gminy S. z której wynika, że poprzedni właściciel działki otrzymał pozwolenie na budowę budynku jednorodzinnego o pow. 128m2 i budynku gospodarczego murowanego o pow. zabudowy 90.70m2. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego jednoznacznie można stwierdzić, że przedmiotowy obiekt nie powstał w warunkach samowoli budowlanej. i dlatego też organ I instancji zasadnie rozpoczął procedurę legalizacyjną samowoli przebudowy tego budynku. Organ wskazał, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1, właściwy organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: -bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub - w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub - na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust 1, lub - w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Następnym etapem postępowania naprawczego jest wydanie przez organy nadzoru budowlanego decyzji (w ciągu dwóch miesięcy) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1-3 lub 50a pkt 2 ustawy - Prawo budowlane. Powyżej przedstawiony tryb postępowania został zastosowany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., który to prawidłowo w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] wstrzymał E. i Sz. K. prowadzenie robót budowlanych na przedmiotowym budynku gospodarczym, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 zobowiązał E. i Sz. K. do wykonania niezbędnych prac zabezpieczających oraz przedłożenia zamiennego projektu budowlanego. Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wywiódł K. D. podtrzymując zarzut błędnego przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego, że przedmiotowy budynek gospodarczy powstał na podstawie pozwolenia budowlanego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że o tym iż nie było wydane pozwolenie na budowę świadczą następujące okoliczności: - usytuowanie budynku gospodarczego tuż przy granicy trzech działek sąsiednich, bez zgody ich właścicieli, - oparcie rozstrzygnięcia na zapisie wynikającym ze skorowidza pozwoleń na budowę wydawanych w latach 1983-1986 jest wielkim nieporozumieniem dlatego, że wymiary istniejącego budynku dwukrotnie przewyższają wymiary podane w zezwoleniu a nadto istniejący budynek powstał w latach 1981-1982 podczas, gdy zezwolenie zostało wydane w 1984r i dotyczyło budynku mieszkalnego i gospodarczego, które to obiekty nigdy nie były zrealizowane, - inwestor nie mógł uzyskać zezwolenia na wybudowanie istniejącego budynku gospodarczego gdyż pomimo usytuowania go na granicy działek sąsiednich budynek nie spełniał warunków technicznych wynikających z §13 ust. 1 obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r., - treść decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] maja 1997r.,z której wynika nakaz rozbiórki budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...]. Organ wniósł o oddalenie skargi generalnie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podał, że zapis w decyzji Burmistrza Miasta Gminy S. z dnia [...] kwietnia 1997r. dotyczący rozbiórki budynku został sprostowany postanowieniem z dnia 4 czerwca 1997r. w ten sposób, że słowo rozbiórka zostało zastąpione słowem przebudowa. Nadto zaznaczył, że zaskarżona decyzja ma na celu zalegalizowanie istniejącego obiektu i doprowadzenie go do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Obecne prawo daje możliwość legalizacji, nawet ewidentnej samowoli budowlanej. Przedmiotowy budynek powstał z istotnymi odstępstwami gabarytowymi w stosunku do zatwierdzonego pozwolenia na budowę, niemniej jednak legalnie, jedynie w ostatnim czasie samowolnie przebudowano więźbę dachową wraz ze szczytami budynku, stąd też inwestor nie może ponosić mniej korzystnych sankcji niż przy samowolnie wzniesionym obiekcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie – w ocenie Sądu – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie reguł postępowania dotyczy przepisów art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i polega na tym, iż organy administracji nie wyjaśniły w pełni stanu faktycznego sprawy, stąd też przedstawione ustalenie faktyczne, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, polegające na uznaniu, że budynek gospodarczy powstał na podstawie pozwolenia budowlanego, zostało – zdaniem Sądu – poczynione w sposób dowolny. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji znalazło się kategoryczne stwierdzenie: "poprzedni właściciel Pan Cz. P. wybudował budynek gospodarczy w oparciu o posiadane pozwolenie na budowę, stąd jednoznacznie można stwierdzić, że przedmiotowy obiekt nie powstał w warunkach samowoli budowlanej". Zebrany w sprawie materiał procesowy i dowodowy nie daje podstaw do takiego jednoznacznego stwierdzenia, stąd trzeba uznać, iż poczyniona przez organ ocena dowodów zgromadzonych w sprawie wykracza poza granicę swobodnej oceny dowodów, w rozumieniu art. 80 k.p.a. Wątpliwe jest przede wszystkim ustalenie, że budynek gospodarczy został wzniesiony przez p. Cz. P. na podstawie pozwolenia z 25.05.1984r. Uczestnicy postępowania administracyjnego, a w szczególności Skarżący, podnoszą, iż budynek będący przedmiotem sporu został zbudowany wcześniej, w latach 1981-82. Nawet przyjmując, iż budynek gospodarczy został wybudowany przez p. Cz. P., na podstawie w/w pozwolenia na budowę, można mieć wątpliwości, czy wybudowanie budynku o dwukrotnie większych gabarytach (wg pozwolenia na budowę budynek gospodarczy miał mieć pow. zabudowy 90,7m2, budynek wzniesiony ma wymiary 20,90 x 8,00m), bezpośrednio przy granicy trzech działek sąsiednich, bez wyraźnej zgody właścicieli tych działek, można jeszcze kwalifikować jako działanie "nie w warunkach samowoli budowlanej". Byłoby to równoznaczne ze zlekceważeniem ochrony praw osób trzecich w procesie inwestycyjnym. Przyjmując, iż pozwolenie na budowę wydane p. Cz. P. przemawiać mogłoby za stanowiskiem organu, przyznać trzeba, iż załączone do skargi decyzje Burmistrza S. z 1997r.: 1) ustalająca na wniosek p. B. K. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...] - decyzja z [...] .04.1997r. oraz 2) udzielająca pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na tej działce (decyzja z 15.05.997r.), przemawiają za stanowiskiem, iż w dacie wydania tych decyzji na działce zlokalizowany był budynek gospodarczy, wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej. W decyzji o warunkach zabudowy, części ustalającej warunki wynikające z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zamieszczono zapis: "w projektach budowlanych istniejący budynek gospodarczy przy granicy z działką nr [...] przewidzieć do rozbiórki". Podobnie, w decyzji o udzielenie pozwolenia na budowę zobowiązano inwestora do: (pkt. 8) " Po zakończeniu prac budowlanych przekazać do użytkowania poprzedzając rozbiórkę budynku gospodarczego" późniejsze sprostowanie w decyzji o pozwolenie na budowę oczywistej omyłki, na podstawie art. 113 § 1 Kpa poprzez zastąpienie słowa "rozbiórka", słowem "przebudowa" (postanowienie z 4.06.1997r.), stanowi rażące naruszenie prawa (art. 113 § 1 K.p.a.) i nie zmienia faktu, iż wydane wówczas decyzje stanowią dowód potwierdzający tezę odmienną, niż przyjęta przez organy administracji. Zachodzi zatem niewątpliwie potrzeba wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dlatego też Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).