II SA/Bk 415/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. G. M. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. "B. G. M." Spółka z o. o. w B. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 21-24). Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. W złożonym wniosku wykazała, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż przychody spółki w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy hazardowej zmalały znacznie w stosunku do roku 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier (POG) ze 180 Euro na 2.000 zł od każdego eksploatowanego przez spółkę automatu spowodowała, iż większość środków wpływających do spółki przeznaczana jest obecnie na regulowane zobowiązań publicznoprawnych i opłat związanych z toczącymi się postępowaniami. Wskazano ponadto, iż spółka obecnie eksploatuje około 75 % mniej automatów niż pod koniec 2009 r. Spółka wykazała jednocześnie, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.000.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych za ostatni rok wynosi 2.205.954,23 zł. Wysokość straty za rok 2010 wynosi 639.407,45 zł, a na rachunku bankowym spółka posiada środki w wysokości 94.788,49 zł. Postanowieniem z 28 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżąca spółka wniosła sprzeciw, wyjaśniając że wraz z wejściem w życie ustawy o grach hazardowych sytuacja spółki uległa znacznemu pogorszeniu. Przychody spółki w roku 2009 i 2010 znacznie zmalały, co było efektem znacznego podwyższenia podatku od gier oraz faktu, iż obecnie spółka eksploatuje jedynie 25% automatów, które były w eksploatacji w latach ubiegłych. Sytuacja finansowa spółki uległa znacznemu pogorszeniu, z zaistniałych wydarzeń spółka nie mogła przewidzieć i uwzględnić w planowanych wydatkach. Ponadto spółka była zobowiązana uiścić należności publicznoprawnych: 120.000 zł tytułem podatku od gier; ok. 70.000 zł tytułem czynszu najmu za lokale, ok. 90.000 zł tytułem pozostałych wydatków. Skarżąca wskazała również, że wartość posiadanych przez spółkę środków trwałych jest jedynie zapisem księgowo-bilansowym i nie powinna być brana pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej. Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2011 r. wezwano skarżącą, w trybie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do przedłożenia w terminie 7 dni, dokumentów księgowych poświadczających wysokość osiągniętego dochodu (przychodu) lub poniesionej straty w okresie ostatnich trzech miesięcy, oraz wykazu rachunków bankowych i wciągów z tych rachunków, dokumentujących wszystkie operacje przeprowadzone za ich pośrednictwem w okresie od 1 maja do 20 lipca (k.65). W odpowiedzi na powyższe skarżąca spółka przedłożyła wymagane dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 28 kwietnia 2011 r. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższej regulacji wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319). Powyższy wniosek znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że Spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku wynika, że "B. G. M." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.000.000,00 zł, a wartość środków trwałych (według bilansu za rok 2010) wynosi 2.205.954,23 zł. Z dokumentów księgowych dołączonych do sprzeciwu wynika, że spółka w okresie ostatnich trzech miesięcy odnotowała zysk w wysokości 23.955,91 zł (k. 69 akt sądowych), zaś na rachunku bankowym posiada środki w łącznej wysokości 52.794,95 zł (stan na 20 lipca 2011 r.). W ocenie Sądu decydujące znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy ma okoliczność, że skarżąca spółka posiada na rachunku bankowym środki wielokrotnie przekraczające wysokość ustalonego w sprawie wpisu od skargi, którymi może swobodnie dysponować. Poza tym bez żadnych ograniczeń prowadzi ona działalność gospodarczą, regulując bieżące zobowiązania. Wprawdzie, spółka była zobowiązana do uiszczenia podatku od gier, niemniej jednak zobowiązanie to nie może korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu wpisu sądowego, co oznacza, że obowiązek jego zapłaty nie stanowi o niemożności partycypowania w kosztach postępowania. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącą. Konkludując stwierdzić należy, iż "B. G. M." Sp. z o. o. w B. nie udowodniła, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.