II SA/Bk 417/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego S. O. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] odmawiającą umorzenia zaległych należności dłużnika alimentacyjnego S. O. (dalej: "Skarżący") z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz M. O.. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Wnioskiem z dnia 25 lipca 2014 r. Skarżący zwrócił się do Burmistrza Ł. o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego w wysokości 4.578,00 zł. Podał, że nie jest w stanie spłacić powstałego zadłużenia, z uwagi na trudną sytuacją materialną. Wskazał, że jest osobą długotrwale bezrobotną i nie posiada majątku. Korzysta z pomocy finansowej rodziny. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił ww. umorzenia kwoty 4.578,00 zaległych należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej. Organ ustalił, że Skarżący na mocy wyroku sądowego zobowiązany był do płacenia alimentów na rzecz córki M. O., od dnia 21 września 1998 r. po 100 zł miesięcznie, a od 15 października 2005 r. w kwocie 300 zł miesięcznie. Skarżący nie wywiązywał się z powyższego obowiązku, prowadzona zaś przez komornika egzekucja sądowa była bezskuteczna, w związku z czym od dnia 1 września 2005 r. Burmistrz Ł. wypłacał zaliczkę alimentacyjną. Skarżący jest więc dłużnikiem z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 4.578,00 zł, na poczet której nie zostały wyegzekwowane jakiekolwiek środki, również sam nie dokonał wpłat na poczet spłaty zaliczki alimentacyjnej. Dalej organ ustalił, że Skarżący dokonuje wpłat na zadłużenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.: w 2008r. dokonał trzech wpłat po 50 zł, w 2009 r. - jednej wpłaty 50 zł, w 2010 r. - dwóch wpłaty po 50 zł i sześć wpłat po 150 zł, od 2011 r. wpłaca po 150 zł miesięcznie. Żadna z dokonanych wpłat nie stanowi jednak kwoty zasądzonych ostatnio alimentów, tj. 300 zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy nie jest spełniony warunek regularnej i skutecznej egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego przez okres 3,5 lub 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Zdaniem organu oznacza to, że nie jest spełniony warunek do zastosowania umorzenia należności zaliczki alimentacyjnej o jakim mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia 12 maja 2015 r. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący zobowiązany był wyrokiem sądu do łożenia na córkę M. O. alimentów, jednak z obowiązku tego nie wywiązywał się w okresie, gdy alimenty zastępczo były wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie płacił również alimentów w okresie, w którym wyżej wymienioną ustawą przyznawanie zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja okazała się bezskuteczna, przynależała do właściwości rzeczowej organu właściwego wierzyciela (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej). W niniejszym przypadku organem uprawionym do przyznania i wypłaty zaliczki alimentacyjnej był Burmistrz Ł.. Żądanie Skarżącego dotyczy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej, więc podlega rozpatrzeniu w oparciu o przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2 - należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i pkt 4 tej ustawy w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z treści powołanego powyżej przepisu wynika zatem jednoznacznie, że jedną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Jak wynika zaś z akt sprawy Skarżący z racji posiadania zadłużenia z tytułu wypłaconych przez ZUS w jego zastępstwie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dokonywał wpłat po 150 zł miesięcznie od 8 lipca 2010 r. do 3 czerwca 2013 r. i dokonuje wpłat ratalnych w tej samej wysokości w ramach układu ratalnego, termin ostatniej raty przypada na dzień 16 listopada 2015 r. Powyższe wskazuje niewątpliwie, że dłużnik alimentacyjny spłaca należności likwidatora funduszu alimentacyjnego (ZUS), przez okres ponad 3 lat. Jednak dokonywane wpłaty są niższe od kwoty zasądzonych alimentów, wynoszących 300 zł miesięcznie i tym samym nie wypełniają warunku określonego w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. skuteczności egzekucji przez okres co najmniej 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Częściowa skuteczność egzekucji nie uprawnia bowiem do uwzględnienia wniosku o umorzenie jego zaległości z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Końcowo organ wskazał, że w sytuacji, gdy Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku płacenia alimentów i tym samym dziecko nie otrzymało od ojca należnego mu wsparcia w formie alimentacji, to Burmistrz Ł., po spełnieniu warunków ustawowych, uprawniony był do przyznania córce zaliczki alimentacyjnej, natomiast nie miał obowiązku przypominania ojcu dziecka o płaceniu alimentów. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 100 k.p.a. Wniósł o zmianę tej decyzji i o umorzenie należności 4.578 zł jako nienależnej, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organy nie ustaliły w sposób jasny i rzeczowy płatności alimentów. ZUS i opieka jednocześnie nie mogły wpłacać zaliczek alimentacyjnych na M. O. Stwierdził, że zaliczkę alimentacyjną wypłaconą przez ZUS spłaca, pozostały mu do spłacenia 4 raty. W spłatach pomaga mu matka. Podał, że utrzymuje się z opieki społecznej. Zdaniem Skarżącego organy nie wyjaśniły, w jakich latach i na czyj wniosek wypłacano alimenty. Z załączonej przez niego decyzji wynika, że M. O. otrzymywała świadczenia alimentacyjne po 400 zł rocznie, stąd z MOPS-było nienależne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem postępowania był wniosek skarżącego S. O. o umorzenie jego zaległości jako dłużnika alimentacyjnego powstałej z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych uprawnionej do alimentów córce M. O. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postepowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zadłużenie to wyniosło kwotę 4.578,00 złotych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 276). Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. i w przepisach przejściowych nie uregulowała wprost kwestii dotyczących umarzania należności dłużników alimentacyjnych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych osobom uprawnionym na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postepowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.). Regulację taką ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zamieściła w art. 30 ust. 1 poprzez określenie na jakich przesłankach może być oparte umorzenie należności między innymi z tytułu zaliczek alimentacyjnych, tj. świadczeń wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. W myśl art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, może umorzyć należności wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy (tj. z tytułu zaliczek alimentacyjnych) w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów. Treść powyższego przepisu nie pozwala stwierdzić, by umorzenie zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych było oparte na aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Umorzenie takiej zaległości jest powiązane wyłącznie ze skutecznością postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika w związku z egzekwowanymi przez uprawnioną alimentami. Dla umorzenia takiej zaległości dłużnika alimentacyjnego istotna jest wyłącznie informacja właściwego komornika, czy i w jakim zakresie egzekucja alimentów była skuteczna. Zarówno organy, jak i sąd administracyjny nie mogą weryfikować treści informacji organu egzekucyjnego o wysokości zaległości dłużnika alimentacyjnego i skuteczności egzekucji. Decyzja w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych uprawnionej do alimentów zaliczek alimentacyjnych jako oparta na informacji organu egzekucyjnego o wysokości zaległości i zakresie skuteczności postępowania egzekucyjnego przestaje mieć charakter uznaniowy, zależny cd oceny sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego. Z tych przyczyn zarzuty skargi skierowane wokół wykazywania sytuacji życiowej Skarżącego nie mogły skutecznie prowadzić do uchylenia decyzji. Trudna sytuacja dłużnika alimentacyjnego, który jest bezrobotnym i utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej, nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Jak już wyżej wskazano, z treści art. 30 ust. 1 ww. ustawy wynika, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Z akt sprawy niniejszej wynika, że Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku płacenia zasądzonych alimentów na rzecz córki, więc na wniosek matki dziecka zostały przyznane przez Burmistrza Ł. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej. Organ I instancji na wniosek Skarżącego doręczył mu przy piśmie z dnia 18 lutego 2015 r. szczegółową informację o wypłaconych kwotach zaliczki alimentacyjnej na rzecz M. O., które przedstawiają podstawę wypłaty zaliczki (decyzje), kwoty wypłaty, daty wypłaty i za jaki okres. Tak więc Skarżący ma wiedzę o podstawie i wysokości wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Kolegium ustaliło, że informacje te znajdują potwierdzenie w decyzjach ustalających prawo do zaliczki alimentacyjnej od dnia 1 września 2015 r. i dało temu wyraz w zaskarżonej decyzji. Natomiast zadłużenie z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez ZUS na rzecz uprawnionej M. O. powstało z wcześniejszego okresu, przy czym ostatnia wypłata jest z kwietnia 2004 r. Skarżący dokonuje wpłat do ZUS Oddział w O., w ratach po 150 zł miesięcznie, od 8 lipca 2010r. i nadal realizuje układ ratalny. Jednak wpłaty są w wysokości niższej niż wysokość ostatnio podwyższonych alimentów wyrokiem Sądu Rejonowego w B. Wydział V Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] listopada 2005r., sygn. akt [...]. Powyższe pokazuje, że nie została spełniona przesłanka skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego (skarżącego) w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą zastrzeżeń Sądu. Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 kpa). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 kpa w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. Mając powyższe na względzie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).