II SA/Bk 419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. P. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmawiającego przyznania J. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P., K. Ż. i P. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.- J. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania stanowi dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.819,14 zł brutto - 1.957,08 zł netto. Majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 43 m², współwłasność 1/3 działki (wspólnie z rodzeństwem) w miejscowości Z. oraz oszczędności w wysokości 5.000 zł, a także środki finansowe znajdujące się na funduszu emerytalnym w wysokości 10.000 zł. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem przedstawiają się następująco: wspólnota mieszkaniowa (czynsz za mieszkanie i fundusz remontowy) – 362,10 zł, fundusz emerytalny – 330 zł, energia elektryczna – 105,15 zł, gaz – 23,51 zł, telefon komórkowy – 70 zł, obowiązkowe składki OIL (Okręgowa Izba Lekarska i KID (Krajowa Izba Diagnostów) – 65 zł, wykształcenie N. K. zamieszkałej w Kenii – 45 zł, ubezpieczenie medyczne rodziców – 85 zł, leki – 150 -200 zł, pozostałe utrzymanie (żywność, odzież, obuwie i oszczędności) -720 zł. Wnioskodawczyni wskazała, że oszczędności gromadzone są na przewidywany remont mieszkania. Końcowo podniosła, że nie posiada samochodu osobowego. W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podano, że negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi fakt posiadania przez wnioskodawczynię stałego źródła dochodu z którego po rozliczeniu bieżących wydatków pozostaje kwota wolnych środków finansowych, które przeznaczane są na oszczędności. Od powyższego postanowienia wnioskodawczyni złożyła sprzeciw i podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a tym bardziej wynajęcia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wprawdzie posiada stałe źródło utrzymania w postaci wynagrodzenia za pracę, ale po uiszczeniu stałych należnych opłat na życie i osobiste wydatki pozostaje 700 zł. Z tej kwoty musi się wyżywić, ubrać i starać się oszczędzać na przewidywane i na nieprzewidziane wydatki. Jest to kwota stawiająca skarżącą na granicy ubóstwa. Podała, że sprawa jest skomplikowana i trwa już 5 rok. W tym czasie toczyła się już raz przed sądem administracyjnym w 2010 r. i wówczas wnioskodawczyni pomoc prawną otrzymała mimo, że zarobki były nieco wyższe 2. 087 zł. a koszty utrzymania mniejsze. Obecne zarobki obniżono o 3% z powodu kryzysu, a wzrosły koszty energii elektrycznej, czynszu, żywności, leków. Zdaniem skarżącej oszczędności w wysokości 5. 000 zł przeznaczone na remont mieszkania nie mogą być użyte na koszty sądowe, albowiem każdy kto mieszka w budynku wielorodzinnym ma ustawowy obowiązek utrzymywania mieszkania w stanie właściwym oraz partycypowania w kosztach związanych z prowadzonymi przez wspólnotę pracami remontowymi budynku. Końcowo zaznaczono, że wnioskodawczyni jest osobą chorą, skazaną na samotność i z tego tytułu musi myśleć o zabezpieczeniu swojej przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Podmiot inicjujący postępowanie sądowe winien liczyć się z koniecznością ponoszenia wynikających z tego tytułu kosztów. Wywiązanie się z obowiązku odpłatności ustanowionego w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że strona powinna w pełni wykorzystać dostępne dla niej środki, by w kosztach sądowych w miarę możliwości uczestniczyć, a jeśli tych środków nie posiada, powinna to w sposób przekonujący i nie budzący wątpliwości uzasadnić i wykazać. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. W złożonym oświadczeniu J. P. wykazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a wysokość jej miesięcznego dochodu wynosi 1.957,08 zł netto. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni wynoszą łącznie około 1.300 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni 43 m² (współwłasność), współwłasność 1/3 działki w miejscowości Z. Nadto wnioskodawczyni posiada zgromadzone oszczędności w wysokości 5.000 zł, a także środki finansowe znajdujące się na funduszu emerytalnym w wysokości 10.000 zł. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącej uzasadnia stwierdzenie, że jest ona w stanie ponieść w całości koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Przemawia za tym fakt, że posiada ona stałe źródło dochodu które wystarcza na ponoszenie bieżących kosztów utrzymania oraz z którego wnioskodawczyni poczyniła oszczędności w kwocie 5.000 zł. Słusznie zaakcentował referendarz sądowy w swoim uzasadnieniu, że koszty postępowania sądowo – administracyjnego, powinny być traktowane równorzędnie z innymi istotnymi wydatkami. Dlatego też przyjąć należy, że pomimo pierwotnego przeznaczenia oszczędności na remont mieszkania, kwota ta równie dobrze może być przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i co do zasady nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Bez znaczenia pozostaje argument, że w innym postępowaniu sądowym wnioskodawczyni korzystała z prawa pomocy. Sąd bowiem bada wniosek o przyznanie prawa pomocy odrębnie w każdej sprawie, co może skutkować przyznaniem prawa pomocy w jednej sprawie i odmową przyznania prawa pomocy w innej sprawie. Mając powyższe na uwadze Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-