II SA/Bk 42/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2017 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. K. Sz. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz studiującą córką. Skarżąca uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie około 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż na swoim utrzymaniu ma studiująca córkę oraz bezrobotnego męża, który nie ma prawa do zasiłku oraz opiekuje się obłożnie chorą [...]-letnią matką. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 (wartości 400.000 zł, w części pełniący funkcję mieszkalną, a w części prowadzona jest działalność gospodarcza) oraz lokal usługowy o powierzchni [...] m2 (wartości około 400.000 zł), a także dwa samochody osobowe (z [...] roku wartości 14.000 zł i wartości 16.000 zł). Ponadto skarżąca ma oszczędności w kwocie 2.000 zł. Wykazane wydatki miesięczne rodziny to kwota 1.000 zł przeznaczana na koszty mieszkania i spłata kredytu odnawialnego w kwocie 37.000 zł (k. 15-20). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna skarżącej uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego częściowego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, jest ona w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z bezrobotnym mężem oraz studiującą córką. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w wysokości około 5.000 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom mieszkalny o powierzchni [...] m2 (wartości 400.000 zł, w części pełniący funkcję mieszkalną, a w części prowadzona jest działalność gospodarcza) oraz lokal usługowy o powierzchni [...] m2 (wartości około 400.000 zł), a także dwa samochody osobowe (z [...] roku wartości 14.000 zł i wartości 16.000 zł). Ponadto skarżąca ma oszczędności w kwocie 2.000 zł. Wykazane wydatki miesięczne rodziny to kwota 1.000 zł, przeznaczana na koszty mieszkania i spłata kredytu odnawialnego w kwocie 37.000 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącej stałych źródeł dochodów w kwocie 5.000 zł (w perspektywie większe dochody) oraz poczynione przez wnioskodawczynię oszczędności w kwocie 2.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem pozwalają na uznanie, iż skarżąca jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (2.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.