II SA/Bk 421/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek. J. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata (k. 51). Wnioskodawca wywiódł, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1648 zł brutto. W skład majątku J. B. wchodzi współwłasność w [...] części nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Skarżący mieszka w domu należącym do swojej córki i zięcia. Wnioskodawca ma zgromadzone oszczędności w kwocie 19832,49 zł (k. 52). W konkluzji J. B. podkreślił, iż jest osobą schorowaną (stan po usunięciu [...] [...] i [...]), ponoszącą znaczne wydatki związane z leczeniem i zakupem specjalnej żywności, niezbędnej do prawidłowego odżywiania (k. 53). Pismem z dnia [...] października 2007 r. tut. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem własnym np. opłaty za: wodę, żywność, środki czystości, czynsz, energię elektryczną, gaz, telefon (w tym komórkowy), lekarstwa i opiekę medyczną itp.; czy na posiadanej nieruchomości rolnej skarżący prowadzi działalność produkcyjną, należało podać jej rodzaj oraz dochód miesięczny (roczny) uzyskiwany z tego tytułu oraz wielkość zajmowanego przez wnioskodawcę mieszkania. Dodatkowo skarżący został zobligowany do przedstawienia: dokumentów poświadczających wysokość otrzymywanej emerytury, bieżącego wyciągu z lokaty bankowej oraz wyciągu z konta za okres dwóch ostatnich miesięcy (k. 54). W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu J. B. wskazał miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem własnym, a w szczególności opłaty ponoszone na: opał (drewno i węgiel) - 80 zł (960 zł rocznie); wodę, energię elektryczną, wywóz nieczystości – 65 zł (777 zł rocznie); gaz – 14 zł (168 zł rocznie); lekarstwa - 40 zł; środki czystości – 25 zł; książki i prasę – 50 zł; sprzątanie mieszkania – 100 zł; Katolicki Uniwersytet Lubelski, misje, seminarium duchowne, ofiary na tacę – 30 zł; żywność - od 500 zł do 600 zł. Ponadto, skarżący ponosi koszty związane z eksploatacją (na potrzeby własne) samochodu osobowego marki [...] [...] stanowiącego własność córki i zięcia - 171 zł miesięcznie (w kwocie tej wnioskodawca zawarł opłaty związane z: ubezpieczeniem, paliwem, naprawami i przeglądami technicznymi pojazdu). Wnioskodawca ponosi również inne wydatki, których wysokości nie potrafi oszacować (zakup odzieży i obuwia, prezenty okolicznościowe, pomoc sąsiadowi, opłata za kartę wędkarską itp.). Z łącznej powierzchni nieruchomości rolnej (należącej do skarżącego, jego dwóch córek i zięcia) wykazanej w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy [...] ary stanowią ogród przydomowy, uprawiany dla potrzeb własnych i najbliższej rodziny, pozostała część ostatnio wzmiankowanej nieruchomości to użytki zielone i zarośla wymagające koszenia – za 2006 r. J. B. otrzymał z tego tytułu dopłaty z Unii Europejskiej w wysokości 1556,89 zł (po pokryciu kosztów orki i nawożenia wnioskodawcy pozostała kwota około 700 zł). Skarżący zajmuje parter domu przy ul. [...] [...] w [...] tj. pokój o pow. [...] m², kuchnię o pow. – [...] m², "składówkę" o pow. [...] m² oraz łazienkę o pow. [...] m². J. B. wskazał, że wysokość zgromadzonych oszczędności wzrosła (z powodu naliczanych odsetek) do kwoty 20132,69 zł (k. 59 i k. 70). W konkluzji wnioskodawca przedstawił dotychczasowy przebieg swojej choroby akcentując, iż ma orzeczoną [...] grupę inwalidzką (k. 56-59). Do akt sprawy skarżący dołączył: dokumentację medyczną (k. 60 -63); wyciągi z kont i rachunków bankowych (k. 64 i k. 67-69); decyzję ZUS z dnia [...] marca 2007 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury (k. 65-66); zaświadczenie Banku Spółdzielczego S.A. Oddział w B. z dnia [...] listopada 2007 r. o wysokości zgromadzonych środków pieniężnych (k. 70). Dnia [...] listopada 2007 r. wnioskodawca reprezentowany przez radcę prawnego J. K. (k. 78) wniósł skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia [...] września 2007 r. zapadłego w niniejszej sprawie oraz opłacił wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (k. 80). Mając na uwadze fakt, iż po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy -wniosek ten złożono w dniu [...] października 2007 r., wnioskodawca jak wyżej wykazano dnia [...] listopada 2007 r. uiścił wymagany wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, postępowanie dotyczące rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej wpisu od skargi kasacyjnej należało uznać za bezprzedmiotowe i w tym zakresie na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlegało ono umorzeniu, o czym orzeczono w sentencji. W tym miejscu należy odnieść się do wniosku J. B. w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z treścią art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest obecnie reprezentowany przez radcę prawnego J. K. - pełnomocnictwo z dnia [...] listopada 2007 r. (obejmujące wniesienie skargi kasacyjnej oraz reprezentowanie skarżącego w postępowaniu wywołanym wniesieniem tej skargi – k. 78) nie zostało odwołane. W tej sytuacji, zgodnie z art. 246 § 3 powoływanej ustawy wnioskodawcy nie można przyznać prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, a wniosek w tym zakresie podlega oddaleniu. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez J. B. podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu J. B. wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Miesięczny dochód skarżącego stanowi 1648,26 zł brutto (1361,92 zł netto) uzyskiwane z tytułu emerytury (k. 65-66). Wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy wynoszą łącznie od 1075 zł do 1175 zł miesięcznie. Dodatkowo J. B. ponosi inne wydatki, których wysokości nie jest w stanie oszacować (zakup odzieży i obuwia, prezenty okolicznościowe, pomoc sąsiadowi, opłata za kartę wędkarską). W skład majątku skarżącego wchodzi: współwłasność w [...] części nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha – [...] ary stanowią ogród przydomowy, pozostałą część użytki zielone i zarośla. Skarżący zajmuje parter domu przy ul. [...] [...] w [...] należącego do jego córki i zięcia oraz posiada zgromadzone oszczędności w wysokości 20132,69 zł (zaświadczenie Banku Spółdzielczego S.A. Oddział w B. z dnia [...] listopada 2007 r. - k. 70). Wnioskodawca dowiódł, iż jest osobą schorowaną (orzeczona [...] grupa inwalidzka) ponoszącą znaczne wydatki związane z opieką medyczną, lekarstwami oraz zakupem specjalnej żywności, niezbędnej do prawidłowego odżywiania. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez J. B. stałego źródła dochodu (z tytułu emerytury) w wysokości 1648,26 zł brutto oraz poczynione przez wnioskodawcę oszczędności w kwocie 20132,69 zł w połączeniu z wykazanymi wydatkami, posiadanym majątkiem, złym stanem zdrowia pozwalają na uznanie, iż skarżący jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi fakt posiadania przez J. B. stałego źródła dochodów oraz oszczędności w wysokości 20132,69 zł. Dodatkowego podkreślenia wymaga, iż wykazany dochód miesięczny wnioskodawcy wystarcza do pokrycia wykazanych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem - przy jednoczesnym braku zadłużenia wnioskodawcy w tym zakresie, jak również i zgromadzenia wykazanych oszczędności, które to powinny być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych (zgromadzonych) środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, faktycznie uniemożliwiającej pokrycie kosztów sądowych. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez J. B. kosztów sądowych w sprawie niniejszej, nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.