II SA/Bk 426/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją dnia [...] marca 2013 r., znak: [...], w wyniku rozpatrzenia odwołania D. B. od decyzji Starosty Powiatu S. z dnia [...] lutego 2013 r., w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. U podstaw rozstrzygnięcia organu legły następujące ustalenia. W dniu [...] stycznia 2013r. Starosta S. zawiadomieniem Nr [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia Panu D. B. uprawnień diagnosty o Nr [...] wydanych dnia [...] grudnia 2004r. Organ l instancji uznał za celowe wszczęcie takiego postępowania, bowiem otrzymał zawiadomienie z Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] grudnia 2012r., sygn. akt [...], o prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] grudnia 2012r., którym to uznano Pana D. B. winnym zarzucanego czynu polegającego na tym, iż pracując jako diagnosta stacji kontroli pojazdów, będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, w celu uzyskania korzyści majątkowej, poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne w dowodach rejestracyjnych wskazanych pojazdów, nie przeprowadzając okresowych badań technicznych tych pojazdów, poświadczał, że pojazdy badania takie przeszły. Ponadto Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. pismem [...] z dnia [...] stycznia 2013r. wniósł o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego o cofnięcie Panu D. B., w związku z prawomocnym wyrokiem, uprawnień diagnosty. Zaskarżoną decyzją Starosta S. cofnął Panu D. B. uprawnienia diagnosty o Nr [...] nadane dnia [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na obowiązujące przepisy prawa oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2012r. sygn. akt II GPS 2/11 i uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają cofnięcie przedmiotowych uprawnień. Odwołanie od decyzji wniósł Skarżący wskazując, iż przepis art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym jest jasno sformułowany i nie pozostawia żadnych wątpliwości. Stąd też uważa za nieuprawnione rozszerzenie jego wykładni poprzez cofnięcie uprawnień na skutek wydania prawomocnego wyroku skazującego diagnostę, a więc przesłanki nieprzewidzianej w treści przepisu. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że tryb i warunki cofania diagnoście uprawnień określone zostały postanowieniami ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2012.1137 j.t.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 84 ust. 3ustawy starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. W przedmiotowej sprawie ustalenia wymagała więc okoliczność, czy nastąpiło dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Jej zaistnienie bezspornie potwierdził wyżej powoływany wyrok Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] grudnia 2012r. W ocenie Skarżącego fakt ujawnienia powyższej okoliczności poza kontrolą uniemożliwia skorzystanie przez organ z treści przepisu art. 84 ust. 3 ustawy. Kolegium nie podzieliło tego stanowiska wskazując że przepis art. 84 ust. 3 był przedmiotem wyjaśnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny zagadnienia prawnego "Czy niezbędnym warunkiem wydania przez starostę na podstawie art. 84 ust.3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, póz. 908 ze zm) decyzji o cofnięciu uprawnienia diagnoście do wykonywania badań technicznych jest stwierdzenie uchybień, o których mowa w punkcie 1 lub 2 powołanego przepisu, wyłącznie w wyniku przeprowadzenia czynności kontrolnych przewidzianych w art. 83b ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83c wskazanej ustawy, czy też sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę określonego naruszenia nie ma podstawowego znaczenia dla możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w art. 84 ust 3 Prawo o ruchu drogowym?" Po rozpatrzeniu powyższego wniosku złożonego przez Prokuratora Generalnego Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 12 marca 2012r. podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów sygn. akt II GPS 2/11, w treści której stwierdził, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. NSA stanął na stanowisku, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień, gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonania wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami prawa zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie lub pochodzą od innych organów. Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby, że przepis art. 84 ust.3 pkt 2 ustawy nie spełniałby swojej funkcji. W ocenie Kolegium stan faktyczny w przedmiotowej sprawie wyczerpuje w pełni dyspozycję przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy i daje możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego cofnięciem diagnoście uprawnień. W skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucił decyzji Kolegium błędną wykładnię art. 84 ust. 3 ustawy polegającą na nieuprawnionym i niewłaściwym zastosowaniu reguł wykładni systemowej oraz funkcjonalnej, prowadzącym do dokonania wykładni rozszerzającej i skutkującym tym, że starosta obowiązany jest cofnąć uprawnienie diagnoście nie tylko i wyłącznie w okolicznościach, gdy wobec diagnosty przeprowadzono kontrolę w trybie przewidzianym przepisami ustawy, której wynik nakazuje zastosowanie określonej w tym przepisie sankcji, lecz także w sytuacji nieprzewidzianej w tym przepisie. Tym samym zdaniem Skarżącego wyrok wydany w postępowaniu karnym nie stanowi wystarczającej przesłanki do cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty . Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji – zasady proporcjonalności i zasady ne bis in idem – polegające na dwukrotnym ukaraniu za ten sam czyn. Zdaniem Skarżącego przepis art. 84 ust. 23 ustawy jest jasny w swojej treści a wynik dokonanej wykładni nie pozostawia żadnych wątpliwości. Zastosowanie reguł wykładni systemowej w niniejszej sprawie powinno prowadzić do wniosku, że ustawodawca wprowadził regulację zawartą w art. 84 ust. 3 ustawy mając na uwadze, że równocześnie obowiązują w systemie prawa przepisy umożliwiające zakazanie wykonywania określonego zawodu czy też prowadzenia określonej działalności gospodarczej osobom, których postępowanie było niewłaściwe albo zagrażało istotnym dobrom prawem chronionym (art. 39 pkt 2 k.k. w zw. z art. 41 k.k.) Skarżący podkreślił, że Sąd Rejonowy w B. P., w sprawie [...], odstąpił od wymierzenia wspomnianego wyżej środka karnego, poprzestając na skazaniu odwołującego się na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz grzywnę. Skarżący podniósł ponadto, że ma na utrzymaniu żonę i dwoje dzieci. Cofnięcie uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów skutkować będzie utratą przez niego zatrudnienia - jedynego źródła utrzymania rodziny. Do skargi zostały dołączone dokumenty dotyczące stanu zdrowia syna skarżącego, zaliczonego do osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważyło następuje: Skarga nie jest zasadna. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108 z 2005r. poz.908 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 84 ust.1 ustawy badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta. Z kolei art. 84 ust.2 stanowi, iż starosta wydaje uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli osoba ubiegająca się o jego wydanie posiada wymagane wykształcenie techniczne i praktykę, odbyła wymagane szkolenie oraz zdała z wynikiem pozytywnym egzamin kwalifikacyjny. Natomiast według ust. 3 pkt 2 art. 84 tej ustawy starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust.6, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Art. 84 ust. 4 stanowi, iż w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. Z przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy wynika, iż przesłanką cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badania technicznego jest stwierdzenie w czasie kontroli, iż wydał on zaświadczenie lub dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie z stanem faktycznym lub przepisami. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący poświadczył nieprawdę, stwierdzając dokonanie badań technicznych pojazdów za co został skazany wyrokiem karnym z dnia [...] grudnia 2012r. w sprawie o sygn. akt [...]. Sąd Karny uznając oskarżonego winnym zarzucanych mu czynów z art. 271 § 3 k.k., w zw. z art. 271 § 1 k.k., art. 271 § 3 k.k., w zw. z art. 91 § 1 k.k., wymierzył skarżącemu karę pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby trzech lat oraz wymierzył mu grzywnę (plik nr [...] akt administracyjnych) W uchwale w składzie 7 sędziów z 12 marca 2012r. sygn. akt II GPS 2/11 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art.84 ust.3 pkt.2 ustawy z 20 czerwca 1997r. nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie (Lex nr 1124034). W uzasadnieniu wymienionej uchwały podniesiono, iż użyte w art.84 ust.3 pkt 2 określenie "w czasie kontroli" odnosi się do faktycznych podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnoście. Nie oznacza to, że wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnoście może nastąpić tylko wówczas gdy wynik kontroli przeprowadzonej u przedsiębiorcy ujawni wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu niezgodnego ze stanem faktycznym lub przepisami. W ocenie NSA brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień, gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie lub pochodzą od innych organów. Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby, że przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym nie mógłby spełniać swojej funkcji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest argumentów dla wykazania, że tylko wówczas, gdy postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście z powodów określonych w art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym zostało wszczęte w "wyniku przeprowadzonej kontroli", można wobec diagnosty stosować sankcje administracyjnoprawne i karnoprawne. Natomiast nieujawnienie fałszu intelektualnego "w wyniku kontroli" znosi sankcję administracyjną. Argumentem takim nie może być podkreślana w orzeczeniach sądów administracyjnych sankcyjność przepisu art. 83 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym. "Wynik kontroli" bowiem, o którym mowa w tym przepisie, nie stanowi przesłanki zastosowania sankcji, lecz określa źródło informacji uzasadniające wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście. Podkreślenia wymaga, że z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika ogólna moc wiążąca uchwał NSA. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Wobec tego sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem wyrażonym w powołanej wyżej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgromadzone w sprawie dowody świadczą o tym, że skarżący dopuścił się naruszenia art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu, prawomocny wyrok za poświadczenie nieprawdy o wykonaniu badań technicznych pojazdów bez faktycznego ich wykonania należy tak oceniać, jak wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (art. 84 ustęp 3 punkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym), czego konsekwencją jest cofnięcie diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych. Przepis prawa, który stanowi podstawę cofnięcia uprawnienia diagnoście, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, albowiem stwierdzenie uchybień określonych w tym przepisie zawsze skutkuje zastosowaniem określonych w nim sankcji. Organ nie ma możliwości miarkowania konsekwencji i jeśli stwierdzi chociażby jedno uchybienie określone w art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym ma obowiązek cofnąć diagnoście uprawnienie. Tym samym okoliczność, że Skarżący utrzymuje rodzinę i cofnięcie uprawnień pozbawi go pracy nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Prawodawca nie wprowadza w ustawie żadnych przesłanek łagodzących czy dotyczących miarkowania dolegliwości. Nieuzasadniony jest również zarzut Skarżącego, iż cofnięcie uprawnienia diagnosty stanowi naruszenie zasady proporcjonalności oraz zasady zakazującej dwukrotnego karania za popełnienie tego samego czynu zabronionego. Zaznaczyć należy, iż celem przepisu art.84 ust.3 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Diagnosta decyduje bowiem o dopuszczeniu pojazdu do ruchu drogowego. W sytuacji gdy dopuszcza on do ruchu pojazdy o niesprawdzonym stanie technicznym powoduje tym zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu pojazdów na drogach, zagrożenie dla najistotniejszych dóbr chronionych prawem, jakimi są życie i zdrowie ludzkie. Diagnosta pełni funkcję wysoce odpowiedzialną. W związku z czym wymagana jest od niego szczególna staranność w wykonywaniu swoich czynności oraz przestrzeganie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Skoro zatem od pracy diagnosty zależy bezpieczeństwo w ruchu drogowym, to w sytuacji gdy dopuszcza się on uchybień, o których mowa w art.84 ust.3 pkt.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, to tym samym stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego. Konsekwencje tych uchybień są zatem znaczne a więc i sankcja za te uchybienia winna być do tego proporcjonalna. W przekonaniu Sądu nie można uznać, że zachwiana została proporcja pomiędzy konsekwencjami uchybień diagnosty, o których mowa w art.84 ust.3 pkt.2 ustawy, a skutkiem takich uchybień jakim jest cofnięcie uprawnienia diagnoście. Odnośnie zaś podwójnego karania za to samo przewinienie to należy zaznaczyć, iż cofnięcie diagnoście uprawnienia do przeprowadzania badań technicznych nie jest sankcją karną. W sytuacji gdy diagnosta dopuści się uchybień wymienionych w art.84 ust.3 u.p.r.d., to podlega odpowiedzialności administracyjnej. Celem takiego uregulowania jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów a więc takich, których działania stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Jest rzeczą zrozumiałą, że diagnosta, który w związku z wykonywaniem swoich obowiązków, dopuścił się przestępstwa za które został prawomocnie skazany nie powinien nadal pełnić tej funkcji, przynajmniej przez pewien okres czasu. Podnoszony więc w skardze zarzut zastosowania wobec skarżącego podwójnej sankcji za jeden czyn nie jest uprawniony. Niezależnie od odpowiedzialności karnoprawnej diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjnoprawną w postaci cofnięcia uprawnień diagnosty. Wskazać należy, iż są to dwie niezależne od siebie i nie konkurujące ze sobą sankcje, mające odmienne funkcje. Środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty na określony czas nie powoduje utraty uprawnień, a jedynie zawieszenie prawa do wykonywania zawodu. Natomiast z mocy art. 84 ust. 3 u.p.r.d diagnosta traci dotychczasowe uprawnienia, a ponowne ich nabycie może nastąpić w wyniku poddania się postępowaniu kwalifikacyjnemu, po upływie pięciu lat od daty wydania decyzji (art. 84 ust. 4 u.p.r.d). Sankcja administracyjna w postaci cofnięcia uprawnień diagnosty nie jest więc tożsama z sankcją karną w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty przez określony czas. Ukaranie diagnosty dopuszczającego się naruszeń określonych w przepisie art. 271 § 1 kk, bądź też zakończenie takiego postępowania w jakikolwiek inny sposób, nie prowadzi do sytuacji, w której strona zostaje zwolniona z odpowiedzialności prawnoadministracyjnej na gruncie przepisów u.p.r.d. Reasumując Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że spełnione zostały przesłanki do cofnięcia Skarżącemu uprawnienia do przeprowadzenia badań technicznych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.