II SA/Bk 427/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat I. R. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego S. P. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Wnioskiem z dnia 1.03.2013r. P. D. S.A. Oddział B. Rejon Energetyczny Ł. zwrócił się do Starosty Ł. o wydanie na podstawie art. 124 "b" ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji o zezwoleniu na zajęcie na okres dwóch tygodni części działek o numerach [...] i [...] w obrębie M. należących do skarżącego S. P. w celu dokonania wycinki drzew w pasie linii elektroenergetycznej 15 kV o szerokości 8 metrów oraz naprawy linii. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, że na skutek awarii mającej miejsce 15.02.2013r. doszło do zerwania przewodu linii oraz uszkodzenia słupa numer 7. Naprawa nie jest możliwa z powodu braku zgody właściciela, z którym negocjacje przeprowadzone 20.02.2012r. zakończyły się niepowodzeniem. Starosta Ł. decyzją z dnia [...].03.2013r. powołując się na art. 124 "b" ust. 1 – 3 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami uwzględnił wniosek przytaczając w uzasadnieniu decyzji treść art. 124 "b" ww. ustawy i stwierdzając spełnienie przesłanek do udzielenie zezwolenia. S. P. w odwołaniu od tej decyzji podtrzymał postawione w trakcie negocjacji warunki udzielenia zgody na zajęcie nieruchomości, sprowadzające się do żądania wypłacenia przez P. odszkodowania za szkody związane z budową i funkcjonowaniem linii elektroenergetycznej, w tym za szkody wywołane pożarem w 2012r. a także do żądania usunięcia słupów elektroenergetycznych z jego nieruchomości. Decyzją z dnia [...].04.2013r. Wojewoda P. po rozpoznaniu powyższego odwołania orzekł o uchyleniu w całości decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zauważył brak dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających umocowanie osoby pod wnioskiem podpisanej do reprezentowania wnioskodawcy i zalecił zażądanie uzupełnienia wniosku. Nadto zwrócił uwagę, że udzielenie zgody na zajęcie nieruchomości dla przeprowadzenia czynności opisanych art. 124 "b" ust. 1 – 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wymaga udokumentowania faktu wystąpienia awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, w tym wypadku awarii linii elektroenergetycznej. Kopie dokumentów przedłożonych przy wniosku są niedoświadczone z zgodność z oryginałem. Dodatkowo nie zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości pozwalające na ustalenie faktu wrastania gałęzi drzew w linię elektroenergetyczną lub ich niebezpiecznej odległości od linii. Okoliczności opisane wnioskiem wymagały precyzyjnego ustalenia zakresu żądania i wyjaśnienia przez wnioskodawcę, czy zamierza on jedynie dokonać naprawy napowietrznej linii elektroenergetycznej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy również dokonać - objętych dyspozycją art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - czynności zapobiegających powstaniu znacznej szkody z uwagi na wystąpienie nagłej potrzeby. Udzielenie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w celu zapobieżenia powstania szkody również wymaga udowodnienia zagrożenia. Konieczny do wyjaśnienia zakres ustaleń wymaga przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ustosunkowując się do roszczeń odszkodowawczych właściciela nieruchomości organ II instancji stwierdził, że rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego odszkodowania zapadają w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez starostę. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożył S. P., który dziękując wojewodzie za wydanie pozytywnej decyzji stwierdził, że P. do tej pory nie wypłacił odszkodowania za straty związane z istnieniem linii elektroenergetycznej mimo, iż lista szkód została przedsiębiorstwu energetycznemu przedstawiona. Z tych powodów prosi sąd administracyjny, aby zmusił Rejon Energetyczny Ł. do wypłacenia skarżącemu odszkodowania za 37 lat znoszenia zlokalizowanej na gruntach skarżącego linii elektroenergetycznej. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądowej jest bowiem decyzja Wojewody P. uwzględniająca odwołanie skarżącego od udzielonego przez Starostę Ł. przedsiębiorstwu energetycznemu zezwolenia na zajęcie na okres dwóch tygodni działek skarżącego w celu dokonania wycinki drzew w pasie linii elektroenergetycznej oraz naprawy linii i przekazująca sprawę o udzielenie zezwolenia do ponownego rozpatrzenia. Decyzja kasacyjna jest decyzją korzystną dla skarżącego, czemu skarżący dał wyraz w skardze. Już z tych przyczyn dostrzec można brak interesu skarżącego w kwestionowaniu korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Dostrzegalna oczywistość braku uzasadnienia dla podważania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia nie mogła jednak sama w sobie stanowić podstawy do oddalenia skargi. Skarga uznana za dopuszczalną uruchamia bowiem kontrolę sądowoadminstracyjną przedmiotu zaskarżenia, która jest niezależna od wniosków i zarzutów w niej zawartych. Sąd bada całokształt postępowania administracyjnego i w kontekście tego całokształtu poprzez pryzmat przepisów prawa stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, kontroluje legalność przedmiotu zaskarżenia. Takiej kontroli poddał przedmiot niniejszej skargi. Decyzja kasacyjna w podstawie proceduralnej oparta jest na treści art. 138 par. 2 K.p.a. Brzmienie przepisu art. 138 par. 2 K.p.a. zostało zmienione w wyniku nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, dokonanej ustawą z 3.12.2010r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r. Nr 6, poz. 18). Do dnia 11.04.2011r. decyzję kasacyjną można było wydać w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części tj. wtedy, gdy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w sposób zasadniczy naruszono przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające i to w takim stopniu, że organ odwoławczy nie mógł tego uchybienia sanować w drodze uzupełniającego postępowania wyjaśniającego prowadzonego w oparciu o art. 136 Kpa, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 138 par. 2 Kpa, zdanie pierwsze, decyzję kasacyjną można wydać tylko wówczas, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis wyróżnia zatem dwie przesłanki warunkujące wydanie decyzji kasacyjnej: wydanie decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów postępowania oraz wystąpienie konieczności wyjaśnienia sprawy w takim zakresie, ze ma to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W nowym brzmieniu art. 138 par. 2 Kpa, zdanie pierwsze, nadal więc chodzi o naruszenie przez organ I instancji przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające przed organem I instancji w stopniu uniemożliwiającym sanowanie w drodze uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady pierwszoinstancyjności. Niewątpliwie przesłankę wydania decyzji kasacyjnej wyczerpuje całkowity brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, jak też takie naruszenie przepisów postępowania, które pozwala uznać sprawę za niewyjaśnioną całkowicie, takie jak brak przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy, brak dopuszczenia obligatoryjnego dowodu, czy niezapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim stronom postępowania. Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w trybie art. 138 par. 2 Kpa jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. W okolicznościach niniejszej sprawy Wojewoda P. zasadnie dostrzegł uzasadnienie dla wydania decyzji kasacyjnej. Wytykając organowi I instancji zaniedbania w zakresie prawidłowego zebrania materiału dowodowego wykazał, że postępowanie zostało przeprowadzone niedokładnie bez oparcia na dowodach spełniających formalne wymogi i bez wyjaśnienia intencji wnioskodawcy. Zakres czynności, które należało powtórzyć lub przeprowadzić był tego rodzaju, że uniemożliwiał wydanie decyzji reformatoryjnej albowiem zostałaby wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Wyjaśnienia wymagał bowiem sam zakres wniosku i wskazanie podstawy materialnoprawnej w oparciu o którą wnioskodawca ubiega się o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości skarżącego. Dostrzeżona na etapie rozpoznawania odwołania potrzeba ustalenia intencji wnioskodawcy zawsze stanowi uzasadnioną podstawę dla przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wbrew oczekiwaniom skarżącego, Sąd administracyjny nie mógł przy kontroli legalności decyzji kasacyjnej wymóc na wnioskodawcy wypłacenia na rzecz skarżącego odszkodowania za straty spowodowane wieloletnim znoszeniem funkcjonowania linii elektroenergetycznej na gruncie skarżącego. Sąd administracyjny nie jest Sądem właściwym do wypowiadania się w kwestii odszkodowania za znoszenie służebności przesyłu, uregulowanej przepisami kodeksu cywilnego. Żądanie natomiast odszkodowania za szkody związane z czasowym zajęciem nieruchomości, zezwolenie na które to zajęcie było przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego, staje się wymagalne z momentem zrealizowania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarta została informacja o przysługujących skarżącemu uprawnieniach odszkodowawczych w następstwie skorzystania przez przedsiębiorstwo energetyczne z decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości oraz o drodze właściwej dla realizacji tych uprawnień. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z uwagi na złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy (vide: protokół rozprawy – k. 56 akt) Sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia (art. 210 par. 1 w związku z art. 205 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Kwotę wynagrodzenia ustalono na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2002, nr 163, poz. 1348 ze zmianami).