II SA/Bk 43/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] października 2015 roku, nr [...]. Decyzją z dn. [...].11.2105 r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...].10.2015 r. odmawiającą przyznania E. J. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: E. J. złożyła, w dniu [...].08.2015 r., wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci: K. i M. J. Organ I instancji ustalił, że w 2014 r. rodzina wnioskującej, składająca się z 3 osób, uzyskała łączny dochód w kwocie 1590 zł, a miesięczny dochód za tenże rok – 132 zł 50 gr. Po doliczeniu dochodu miesięcznego netto w kwocie 2168,14 zł, jaki uzyskała E. J. w 2015 r., łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł 2300 zł 64 gr., zaś w przeliczeniu na osobę wyniósł 766,88 zł. Ponieważ dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kwotę 725 zł (kryterium dochodowe), organ odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jako podstawę materialno – prawną decyzji, organ powołał art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 2 oraz art. 25 ustawy z dn. 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 859 ze zm.). W odwołaniu od decyzji organu I instancji, E. J. zakwestionowała błędne ustalenie dochodu przez organ uważając, że kwota 1590 zł uzyskana jako dochód w 2014 r. nie powinna być wliczona do miesięcznego dochodu rodziny na datę ustalania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Kwota 1590 zł pochodziła ze stypendium szklonego otrzymywanego przez syna K. w 2014 roku, jednakże od 1.03.2015 roku świadczenie to zostało wstrzymane (decyzją Burmistrza Z. z dnia [...].04.2015 r.) i nie było wypłacane na datę decyzji organu I instancji. Zdaniem odwołującej, jako dochód rodziny, organ powinien uwzględnić tylko kwotę 2168,14 zł, którą skarżąca uzyskała w marcu 2015 r. ze stosunku pracy, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 722,71 zł miesięcznie, a nie 766,88 zł miesięcznie i nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł. Zdaniem E. J., organ źle interpretuje art. 5 ust. 4 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego dochód uzyskany przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy może być wliczany do dochodu rodziny tylko wtedy, gdy jest uzyskiwany w chwili ustalania prawa do świadczenia. Ponieważ stypendium nie było wypłacane synowi K. od 1 marca 2015 r., to nie powinno być doliczone do dochodu na chwilę wydawania decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podzieliło jego argumentację. W ocenie SKO dochód syna skarżącej, w postaci stypendium szkolnego, jakie otrzymał w 2014 r. (w roku poprzedzającym okres świadczeniowy) był dochodem rodziny i należało go uwzględnić do ustalenia dochodu w 2015 r. w przeliczeniu na członka rodziny (132,50 zł) oraz dodać wynagrodzenie E. J. za marzec 2015 r. w kwocie 2168,14 zł, co dawało miesięczny dochód rodziny w kwocie 2300,64 zł, a w przeliczeniu na osobę – 766,88 zł. W ocenie Kolegium, skoro kryterium dochodowe na członka rodziny, w kwocie 725 zł, zostało przekroczone, to organ I instancji prawidłowo odmówił E. J. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, E. J. podniosła zarzuty z odwołania. Zarzuciła organom naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 5 ust. 4 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dochód syna z tytułu stypendium nie powinien być doliczony do dochodu rodziny, gdyż w dacie ustalania prawa do świadczenia stypendium nie było wypłacane. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej : p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Problematyka świadczeń z funduszu alimentacyjnego unormowana jest przepisami ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 169), zwanej dalej "ustawą". Nie budziło wątpliwości, że wniosek skarżącej, złożony w dniu 20.08.2015 r., dotyczył okresu świadczeniowego od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. (art. 2 pkt 8 ustawy). Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zasady ustalania dochodu członka rodziny w celu ustalenia dochodu rodziny określają m.in. przepisy art. 9 ust. 3, 4 i 4a ustawy. Art. 9 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Art. 9 ust. 4 stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustała się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeśli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należy tez mieć na względzie dwie definicje ustawy (mające znaczenie dla rozstrzygnięcia tejże sprawy) a mianowicie: pojęcie dochodu członka rodziny, co oznacza wg art. 2 pkt 5 a ustawy: przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Nadto definicje utraty dochodu, wyrażoną w art. 2 pkt 17 lit. b ustawy, którą jest "utrata prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych". W sprawie niniejszej, kwestią sporną między skarżącą a organami, pozostawał sposób liczenia dochodu członka rodziny w aspekcie dochodu utraconego, o jakim stanowi art. 9 ust. 3 ustawy. W ocenie Sądu, interpretacja utraty dochodu w postaci "stypendium dla bezrobotnych" (art. 2 pkt 17 lit. b ustawy) powinna być rozumiana funkcjonalnie tj. obejmować świadczenia socjalne przyznane szeroko rozumianej grupie osób bezrobotnych. Skoro uczeń nie jest osobą pracującą (a więc bezrobotną), to otrzymywane przez niego stypendium socjalne mieści się w pojęciu "stypendium dla bezrobotnych". Do takiej interpretacji skłania, w ocenie Sądu, brak zastrzeżenia przez ustawodawcę, że chodzi tu jedynie o "stypendium dla bezrobotnych" w rozumieniu przepisów jakiejś, konkretnej ustawy (tu nie wymienionej). Jeżeli, zatem, syn skarżącej K. J. otrzymywał stypendium socjalne od 1.09.2014 r. do 28.02.2015 r. (poprzez wstrzymanie jego wypłaty od 1.03.2015 r. zgodnie z decyzją Burmistrza Z. z dn. [...].04.2015 r.), to organ winien rozważyć, czy nie należy zastosować art. 9 ust. 3 ustawy, jako podstawę materialnoprawną wydawanej decyzji. Tymczasem organy obu instancji, nie zajmowały się kwestią utraty dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 3 ustawy a skupiły się na uzyskaniu dochodu przez skarżącą w 2015 r. (co nie budzi zastrzeżeń tak Sądu jak i skarżącej). Należy zauważyć, że stypendium szkolne (socjalne) zostało przyznane K. J. na okres od 1.09.2014 r. do 26.06.2015 r. Stąd też, wstrzymanie tego stypendium z dniem 1.03.2015 r. miało poboczne znaczenie. Gdyby było wypłacane do 26.06.2015 r., to na datę wydania decyzji organu I instancji tj. 7.10.2015 r. byłoby także dochodem utraconym, którego nie należało wliczać do dochodu rodziny. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z zarzutem skargi, że w dniu ustalania prawa do świadczenia, stypendium syna było dochodem utraconym w światle art. 9 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 17 lit. b ustawy (nie zaś art. 5 ust. 4 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak błędnie wskazuje skarżąca). Rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji dokona prawidłowego wyliczenia dochodu, zgodnie z powyższą interpretacją Sądu i wskazanymi przepisami, a następnie wykaże czy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z uwagi na naruszenie prawa materialnego (art. 9 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 17 lit. b ustawy) mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.