II SA/Bk 430/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi C. T. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu M. S. – K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) złotych brutto tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2006 r. orzekającą o wymeldowaniu C. T. W. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy B. [...] w M. Stan faktyczny sprawy jest następujący: Postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte na wniosek J. K., która zażądała wymeldowania z mieszkania przy ulicy B. [...] w M. C. W., motywując tym, że nie zamieszkuje on tym lokalu od 1995 r. Wyprowadzając się zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz majątek dorobkowy. Do wniosku dołączyła kopię umowy najmu lokalu zawartej w dniu [...] sierpnia 1995 r. pomiędzy Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. a J. i A. K. Wnioskodawczyni przesłuchana do protokołu w dniu 2 listopada 2004 r. wyjaśniła: "Z lokalu przy ulicy B. [...] w M. Pan C. W. zrezygnował dobrowolnie składając oświadczenie o rezygnacji do Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. w 1995 r. Mieszkanie to zostało nam dodatkowo przydzielone i obecnie stanowi jedną konstrukcyjną całość. W. C. wyprowadził się z mieszkania zabierając cały swój majątek dorobkowy do swojej konkubiny zamieszkującej wówczas w M. Nie dopełnił jednak obowiązku wymeldowani się. Nie znam również jego miejsca pobytu". Posterunek Policji w M. pismem z dnia 3 listopada 2004 r. poinformował, że C. T. W. nie przebywa pod w/w adresem od około 7 lat. Miejsca pobytu nie ustalono. Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej pismem z dnia 20 grudnia 2004 r. wyjaśnił, że C. W. przekazał lokal mieszkalny przy ul. B. [...] w dniu 20 kwietnia 1995 r. C. T. W., przebywający w zakładzie karnym, zawiadomiony o wszczęciu postępowania i wezwany do złożenia wyjaśnień wniósł o przesłanie mu akt sprawy, jednak organ I instancji odmówił mu udostępnienia akt do wglądu. W oparciu o przedstawiony materiał dowodowy Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...].01.2005r orzekł o wymeldowaniu C. T. W. z pobytu stałego Wojewoda P. po rozpatrzeniu odwołania C. W. rozstrzygnięciem z dnia [...].03.2005r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, bowiem uznał, iż w okolicznościach niniejszejsprawy zaistniała potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 8.11.2005r. sygn. akt II SA/Bk 437/05 podzielił stanowisko Wojewody P. zawarte w w/w decyzji i oddalił skargę C. W. na decyzję Wojewody P. Wójt Gminy M. uzupełniając materiał dowodowy zawiadomił o wszczęciu postępowania A. K., pominiętego jako stronę postępowania, i przesłuchał go do protokołu. A. K. poparł wniosek o wymeldowanie. Wyjaśnił, że C. T. W. wyprowadził się z lokalu przy ulicy B. [...] w M. w 1992r. do swojej konkubiny A. Ż. zamieszkującej przy ul. S. [...] m [...] w M., zabierając przy tym swoje rzeczy osobiste. Pozostało stare łóżko i jeden słupek od regału, które w 1995r. zabrała konkubina A. Ż. Z tego adresu został aresztowany. W dniu 7 kwietnia 1995r. złożył w Urzędzie Gminy w M. oświadczenie o rezygnacji z lokalu mieszkalnego przy ul. B. [...] w M. Lokal ten został następnie przydzielony J. i A. K. C. T. W. od 1990r. praktycznie w tym mieszkaniu nie zamieszkiwał. Przychodził tylko chwilowo urządzając libacje alkoholowe. Mieszkanie było zdewastowane i zniszczone. Zimą nie było opalane, co powodowało zamarznięcie i pęknięcie rur. Ucierpieli przy tym wszyscy mieszkańcy. A. K. dołączył do akt sprawy list od C. W.. W dołączonym liście (z dnia 29.03.2005r.) C. W. prosi o wycofanie wniosku o wymeldowanie, ponieważ koniec kary przypada mu w 2008r. i jeśli zostanie wymeldowany, to nie ma żadnych szans na warunkowe wcześniejsze zwolnienie, o które może ubiegać się w 2006r. Drugim powodem jest to, że osoba, która nie ma zameldowania nie może dostać mieszkania w innym miejscu. Ponadto podał:, Ja poszedłem Wam na rękę, a teraz proszę Was, abyście Wy poszli mi na rękę. Wy nic nie tracicie z powodu, że jestem tam zameldowany, a ja stracę dużo gdy zostanę wymeldowany. Najważniejszą sprawą jest to, że nie będę miał prawa do ubiegania się o przydział mieszkania w B., bo do M. to ja już nie wrócę. Może zostanę tutaj koło Ł., itd.". W dniu 12.04.2005r. organ I instancji przesłuchał jako świadka A. Ż., która zeznała: "Z C. T. W. mam syna D. W. ur. [...] maja 1992r. Przy ul. S. [...] m [...] w M. C. W. mieszkał ze mną w 1993r., a przy ul. F. [...] m [...] nie mieszkał w ogóle, ponieważ w tym czasie przebywał w Zakładzie Karnym w K. - aresztowanie C. T. W. nastapiło z lokalu przy ul. S. [...] m [...], daty nie pamiętam. W mieszkaniu przy ul. B. [...] w M. mało przebywał, większość czasu przebywał w zakładzie karnym. Wiadomo mi, że mieszkanie przy ul. B. [...] w M. sprzedał Państwu K. za prosiaka w 1992r. i od tego czasu mieszkał ze mną przy ul. S. [...] m [...] w M. skąd nastąpiło aresztowanie. C. T. W. w piśmie z dnia 12.04.2005r. stwierdził, że nigdy nie przekazywał mieszkania do Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej i nie składał rezygnacji z lokalu. Jedynie wyraził ustną zgodę na zamieszkanie tam Państwa K., ponieważ miał do odbycia karę pozbawienia wolności, którą odbywa od roku 1994. Zarzucił przy tym organowi I instancji naruszenie przepisów kpa. Ponadto wniósł o umorzenie postępowania w sprawie o wymeldowanie go i pozbawienia go prawa do lokalu. W aktach sprawy znaj duj ą się kserokopie następujących dokumentów: - oświadczenia C. W. z dnia 7.04.1995r. o rezygnacji ze spornego lokalu (czytelny podpis – W. C.), - podania J. K. z dnia 10.04.1995r. o przydział mieszkania po C. W., - listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, na której ujęta jest J. K. (proponowany lokal: ul. B. [...] - po C. W.), - pisma (z dnia 27.09.1994r.) lokatorów budynku Nr 16 przy ul. B. w M. (pięć podpisów) do Wójta Gminy M. o zajęcie stanowiska w sprawie lokalu C. W.. W kolejnym swoim piśmie z dnia 2.01.2006r. C. W. podnosi, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, bowiem od dnia 21 września 1994r. odbywa długoletnią karę pozbawienia wolności. Jako dowód dołączył zaświadczenie z dnia 4.10.2005r. wydane przez Zakład Karny w K. o okresach odbywania kary pozbawienia wolności. C. T. W., po zakończeniu postępowania wyjaśniającego i zapoznaniu się z aktami sprawy (przesłanymi mu do wglądu do Zakładu Karnego w Ł.) nadesłał kolejne pismo z dnia 20.02.2006r., w którym ponownie wnosił o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie. Do pisma dołączył sporządzony odręcznie i przez niego podpisany wykaz terminów odbywania kary pozbawienia wolności oraz zaświadczenie Zakładu Karnego Nr [...] w Ł. stwierdzające, że jest on pozbawiony wolności od 24.09.2003r. do 31.10.2007r. Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960) Wójt Gminy M. decyzją dnia [...].03.2006r. orzekł o wymeldowaniu C. T. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. B. [...] w M. Decyzję powyższą zaskarżył do Wojewody P. C. T. W. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. W swoim odwołaniu powołał się na fakty znane z zebranego materiału dowodowego. Ponadto przyznał, że lokal udostępnił poprzez zabranie wszystkich swoich rzeczy w kwietniu 1995r. przed Świętem Wielkanocy i wówczas to A. K. przekazał mu pół prosiaka w ramach wdzięczności. Był wówczas na przepustce, która w świetle przepisów kkw jest wliczana jako okres odbywania kary pozbawienia wolności. A. Ż. ze względu na odległy okres czasu pomyliła lata i podała, że miało to miejsce w 1992r. , co jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż wówczas odbywał karę pozbawienia wolności. Prawie cały 1992r. przebywał w zakładzie karnym, co potwierdza załączony wykaz informacji o odbywaniu kar z CZSW w W. Pobyt u konkubiny przy ul. S. [...]/[...] był przejściowy i nie był trwały. Zdaniem skarżącego opuszczenie lokalu nie było trwałe i dobrowolne, bowiem zgromadzona dokumentacja wskazuje, że bezpośrednio przed pozbawieniem wolności to jest od 21 września 1994r. zamieszkiwał w miejscu zameldowania. Lokal opróżnił w kwietniu 1995r. podczas przepustki. Do odwołania dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz wykaz informacji z CZSW o odbywaniu kar. Wojewoda P. podzielił stanowisko organu I instancji, wydając decyzję z dnia [...].05.2006r. W ocenie organu odwoławczego opuszczenie lokalu przez C. T. W. było trwałe i dobrowolne. Organ stwierdził, co następuje: Jakkolwiek skarżący w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz w swoim odwołaniu twierdzi, iż nie opuścił lokalu dobrowolnie i w sposób trwały, bowiem od dnia 21 września 1994r. odbywa długoletnią karę pozbawienia wolności, to przeczy temu zebrany w sprawie materiał dowodowy. Na podstawie dokumentów przesłanych przez skarżącego należy stwierdzić, że odbywał on wiele kar pozbawienia wolności orzeczonych przez sądy wymienione w zaświadczeniu Zakładu Karnego w K., w tym również przed datą 21.09.1994r. korzystając z przepustek. C. W. odbywał karę pozbawienia wolności m.in. od 29.11.1994r. do 25.03.1995r. i nie powrócił z przepustki, następnie od 30.03.1995r. do 7 kwietnia 1995r. i również nie powrócił z przepustki. Kolejny raz został przyjęty do Aresztu Śledczego w B. w dniu 13.06.1995r., a więc po ponad 2-miesięcznym pobycie na wolności (niepowrót z przepustki losowej). W tym to okresie niepowrotu z przepustki to jest w dniu 7 kwietnia 1995r. złożył oświadczenie następującej treści: "Oświadczam, iż rezygnuję z lokalu mieszkalnego przy ul. B. [...] w M. i nie będę ubiegał się o inny". Lokal ten został następnie przydzielony Państwu J. i A. K. (umowa najmu lokalu z dnia [...].08.1995r.). Wnioskodawcy potwierdzili fakt opróżnienia lokalu w 1995r. Sam skarżący podał, iż miało to miejsce w kwietniu 1995r., a więc podczas niepowrotu z przepustki losowej (oznaczonej w wykazie - "PL"). Zauważyć również należy, że jakkolwiek skarżący twierdzi, że został aresztowany w dniu 21.09.1994r. i do tej daty zamieszkiwał w miejscu zameldowania na pobyt stały, to przeczą temu wyjaśnienia wnioskodawców oraz zeznania świadka A. Ż., którzy podali, że C. W. wyprowadził się wcześniej do konkubiny. Ponadto A. Ż. zeznała, że C. W. mieszkał z nią w 1993r. i jego aresztowanie nastąpiło przy ul. S. [...] m [...], a więc nie z adresu zameldowania na pobyt stały. Nie można również pominąć, jako dowodu w sprawie, treści listu z dnia 29.03.2005r., jaki C. W. skierował do J. i A. K. twierdząc w nim, że "do M. to ja już nie wrócę, może zostanę tutaj koło Ł. ". Zależało mu tylko i wyłącznie na utrzymaniu zameldowania na pobyt stały. Ponadto stwierdzić należy, że dołączony do odwołania wykaz informacji z CZSW o odbywaniu kar pozbawienia wolności potwierdza jedynie datę przyjęcia do konkretnego zakładu karnego oraz opis powodów przyjęcia i powodów zwolnienia. Stąd za podstawowy dowód potwierdzający okresy odbywania kary przyjęto zaświadczenie wydane przez Zakład Karny w K. (z dnia 4.10.2005r.). W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, C. T. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił organom przyjęcie niewłaściwej daty opuszczenia przez niego lokalu tj. 1992 r. lub 1993 r., a jednocześnie przyznał, że nastąpiło to 20 kwietnia 19995 r.. Wówczas to przekazał lokal do Zakładu gospodarki Komunalnej w M. zabierając meble i rzeczy osobiste. Stwierdził też, że w kwietniu 1995 r. udostępnił lokal p. K. na czas swojego pobytu w zakładzie karnym i za to otrzymał od A. K. pół prosiaka, czego świadkiem był W. L. (skarżący wniósł o jego przesłuchanie). Twierdził, że u konkubiny A. Ż. tylko przebywał, a nie mieszkał. Zarzucił organom dowolność w ocenie materiału dowodowego i naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Twierdził, że do chwili aresztowania tj. do 21.09.1994 r. mieszkał w lokalu przy ul. B. [...] w M. Zdaniem skarżącego, przebywanie czasowe u konkubiny oraz w zakładzie karnym należy traktować jako stan przejściowy, nie powodujący trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu i brak jest podstaw do wymeldowania. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ustosunkowując się do zarzutu skargi stwierdził, iż nie ma znaczenia, czy opuszczenie lokalu przez skarżącego miało miejsce w 1992 r., czy też w 1995 r., lecz przesłanki do wymeldowania zostały spełnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę między innymi decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, a oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270). W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jej legalności. Art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993) obliguje organ do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli lub też poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich więzów, a skoncentrowaniem ośrodka swoich interesów życiowych w innym miejscu. Trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak i na przykład wprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy (w tym kierunku ukształtowało się orzecznictwo sądowe, wyrażające się min. w wyrokach NSA z dnia 18.12.2002r. w sprawie o sygn. akt VSA 935/02; NSA z dnia 23.04.2001r. w sprawie o sygn. akt VSA 3169/00; NSA z dnia 13.02.2002r. w sprawie o sygn. akt IISA/Wr 15/2000; WSA w Białymstoku sygn. akt IISA/Bk 563/06). W ocenie Sądu organy właściwie oceniły przesłanki trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przy ulicy B. [...] w M. przez C. T. W.. Jeżeli nawet (jak twierdzi skarżący) opuszczenie przez niego lokalu nie miało miejsca ani w 1992r., ani w 1993r., tylko ostatecznie w kwietniu 1995r. podczas przepustki z zakładu karnego, to biorąc pod uwagę okoliczności opuszczenia tego lokalu należało uznać, iż miało ono charakter trwały i dobrowolny. Skarżący przyznaje, że przed datą odbywania kolejnej kary pozbawienia wolności, tj. przed 21.09.1994r. przebywał u konkubiny A. Ż., zaś na rozprawie sądowej w dniu 21.11.2006r. dodał, że chciał się przemeldować do mieszkania pani Ż., ale nie mógł tego uczynić, ponieważ mąż konkubiny nie wyraził na to zgody. Już ta okoliczność świadczy o tym, że skarżący przed aresztowaniem w 1994r. umiejscowił swoje centrum życiowe w innym lokalu – właśnie w lokalu konkubiny, zaś do mieszkania przy ulicy B. [...] przychodził sporadycznie i wówczas urządzał libacje alkoholowe. Świadczy o tym pismo mieszkańców bloku z dnia 27.09.1994r. skierowane do Wójta Gminy w M. W kwietniu 1995r. skarżący sfinalizował swój zamiar opuszczenia lokalu. Przebywając na przepustce (samowolnie przedłużonej) złożył własnoręczne oświadczenie do Urzędu Gminy w M. z dnia 7.04.1995r. o rezygnacji z lokalu mieszkalnego przy ulicy B. [...] w M., po czym (jak sam twierdzi w skardze) opróżnił lokal z mebli i rzeczy osobistych oraz otrzymał od A. K. pół prosiaka. Świadczy to o świadomej rezygnacji z zamieszkiwania w lokalu, a nie jak próbuje obecnie wyinterpretować te fakty skarżący – o czasowym udostępnieniu mieszkania wielodzietnej rodzinie p. K.. W liście skierowanym do J. i A. K. z dnia 29.03.2005r. skarżący zapewniał, że nie wróci już do M., natomiast zależy mu na zameldowaniu. Zatem skarżący zrezygnował z prawa do przebywania w lokalu w sposób nie budzący wątpliwości zarówno poprzez złożenie oświadczenia woli (oświadczenie skierowane do Urzędu Gminy w M., zapewnienie w liście do p. K.), jak też poprzez faktyczne opuszczenie lokalu (przed 21.09.1994r. wyrażało się to w stałym przebywaniu w mieszkaniu konkubiny, zaś w kwietniu 1995r. w opróżnieniu lokalu ze wszystkich rzeczy). Skarżący od kilkunastu lat odbywa karę pozbawienia wolności, przebywając w różnych zakładach karnych. Jednakże samego faktu pozbawienia wolności nie można wiązać w każdym przypadku z brakiem spełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu w świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, ocena materiału dowodowego przez organy administracji nie była oceną dowolną. Materiał dowodowy zebrany w sprawie w postępowaniu administracyjnym został właściwie oceniony, a wydana decyzja odpowiada wymogom przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji. Przyznanie radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego, wykonane na zasadzie przyznanego prawa pomocy, nastąpiło w oparciu o treść art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Obejmują one wynagrodzenie za czynności radcy prawnego w kwocie 240 złotych powiększoną o należny podatek VAT wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 złotych.