II SA/Bk 432/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych - oddala skargę.- Decyzja Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. – wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta B. w dniu [...] marca 2011 roku, nr [...] - odmówiono Pani K. R. umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 2080 złotych oraz kwoty naliczonych odsetek w wysokości 718,13 złotych. Na skutek odwołania Pani K. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, uznając iż nie zachodzą przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranych kwot z tytułu świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami, które pozwalałyby zastosować art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 z 2006 roku z późniejszymi zmianami). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła Pani K. R. W obszernym uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca polemizowała z wysokością pobranych przez nią świadczeń rodzinnych, uznanych przez organ – jako nienależnych. Podkreśliła także trudną sytuację materialną swoją i dzieci z uwagi na sporadyczną pomoc ze strony męża, przebywającego w Szwecji oraz podnosiła okoliczność spłacania rat pożyczki pieniężnej, którą zużyła na potrzeby związane z utrzymaniem i wyżywieniem dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2001 roku z późniejszymi zmianami), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej, niezbędne jest stwierdzenie, ze doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia decyzji. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc spraw co do meritum, a dokonuje jedynie kontroli zgodności z prawem wydanych decyzji. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu stanowi ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi przepis art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. nr 139, poz. 992 z 2006 roku z późniejszymi zmianami), zwanej dalej ustawą. Przepis ten stanowi, ze właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności, albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Ustawa nie precyzuje kryteriów umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, odnosząc się jedynie do nieostrego kryterium "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". W myśl powyższego należy stwierdzić, że przepis art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznaje organowi prawo wydania decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych według własnego uznania. Uznanie to jednak, nie może być tożsame z całkowitą dowolnością stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa) wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) – co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 kpa). Decyzję opartą na zasadzie uznania administracyjnego Sąd może zakwestionować wyłącznie w sytuacji gdy organ nienależycie uzasadni swoje stanowisko w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Rozstrzygając sprawę organy prawidłowo rozpatrzyły przesłanki umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sytuacji materialnej strony skarżącej i jej rodziny, dokonując w tym względzie niezbędnych ustaleń. Z powyższych ustaleń wynika, że Pani K. R. jest osobą zdolną do pracy, z tytułu wykonywania której otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1158,47 złotych miesięcznie (netto). Wychowuje troje dzieci, czwarte dziecko przebywa z ojcem w Szwecji. Skarżąca pokrywa wszystkie wydatki dotyczące utrzymania gospodarstwa domowego. Mąż – ojciec dzieci – przyczynia się do pokrywania kosztów związanych z wychowaniem dzieci. Rodzina skarżącej funkcjonuje prawidłowo. Skarżąca i dzieci mają dostęp do opieki zdrowotnej. W świetle zebranego przez organy materiału dowodowego dokonanego w sposób bardzo dokładny i wnikliwy, uwzględniającego dochody jak i wydatki rodziny – nie można uznać, iż sytuacja uzasadnia zastosowanie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych z odsetkami, bowiem żadna z ustalonych okoliczności nie stanowi o wyjątkowości sytuacji rodziny skarżącej. Zatem trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2011 roku – sygnatura akt II SA/Sz 536/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 października 2010 roku – sygnatura akt II SA/Łd 742/10). Niskie dochody nie przesądzają zatem o braku możliwości spłaty zadłużenia, a wskazane przez skarżącą wydatki nie mogą być podstawą do uznania, ze znajduje się ona i rodzina w sytuacji uzasadniającej umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Na podkreślenie zasługuje fakt, ze organy, dostrzegając trudną sytuację materialną skarżącej – ale nie stanowiącej sytuacji wyjątkowej, pouczyło o możliwości wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń na raty. Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej, w przedmiocie nie uwzględnienia przez organy faktu zaciągniętej przez nią pożyczki w kwocie 10 000 złotych. Powyższa okoliczność bowiem nie ma wpływu na sytuację materialną rodziny, gdyż trudno uznać że spłata tejże pożyczki w ratach miesięcznych jest dodatkowym obciążeniem skoro skarżąca otrzymała wcześniej kwotę 10 000 złotych w całości. Mając całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 roku z późniejszymi zmianami).