II SA/Bk 434/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 02 marca 2011 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazania dokonania rozbiórki wykonanych urządzeń wodnych oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., na wniosek S. D., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnego wykonania urządzeń wodnych dwóch zapór żelbetonowych na rowach melioracyjnych zlokalizowanych na granicy działek nr [...],[...] i [...]w obrębie wsi B. W trakcie postępowania oraz przeprowadzonych w dniu 7 września 2007r. - oględzin organ ustalił, że na granicy w/w działek istnieją rowy melioracyjne, na których w 2002 roku wykonano dwie zastawki betonowe, służące po podnoszenia wysokości wody. Zastawki zostały wykonane jako przepusty betonowe niezbrojone. Z zeznań L. P. właściciela działki nr [...] wynikało, że sporny rów melioracyjny znajduje się wyłącznie na jego działce i wykonany był na jego koszt, natomiast S. D. pomagał przy jego budowie. Inwestor przyznał jednocześnie, że na wykonane roboty nie posiadał pozwolenia wodno – prawnego. Na podstawie oświadczenia S. D. właściciela działki nr [...] ustalono natomiast, że sporne zastawki zostały wykonane samowolnie przez pana P. w latach 2005-2006, a on nie uczestniczył przy ich budowie. Stwierdził jednocześnie, że gdy zastawki są zamknięte, woda zalewa należące do niego łąki. Na podstawie powyższych ustaleń, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z [...] października 2007r. (nr[...]) zobowiązał L. P. jako inwestora przedmiotowych urządzeń do przedłożenia w terminie do 28 grudnia 2007r. określonych dokumentów. W wyniku odwołania L. P. od powyższej decyzji P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] listopada 2007r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. dokonał w dniu 17 grudnia 2007r. oględzin z udziałem S. D. (właściciela działki nr [...]) i M. N. (właścicielki działki nr [...]). W ich trakcie ustalono, że rów pomiędzy w/w działkami, a działką nr [...] został wykopany przez pana P., bez zgody właścicieli działek nr [...] i [...], w celu doprowadzenia wody do własnych stawów. S. D. oświadczył jednocześnie, że nie partycypował w kosztach budowy tych urządzeń i żąda rozbiórki zastawek z powody zalewania jego łąki. Z kolei M. N. oświadczyła, że kontrolowany rów został wykonany 2-3 lata temu i dopóki był płytszy i bez zastawek należąca do niej łąka nie była zalewana. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. postanowieniem z [...] lutego 2008r. (nr [...] zobowiązał L. P. do przedłożenia w terminie do 5 maja 2008r.: - prawomocnego pozwolenia wodno prawnego, dotyczącego wykonanych urządzeń na rowie melioracyjnym, przebiegającym na granicy działek oznaczonych nr [...],[...] i[...], uzyskanego w organie właściwym do jego wydania; dokumentacji inwentaryzacyjno – technicznej i geodezyjnej podwykonawczej wykonanych urządzeń wodnych na rowie melioracyjnym na granicy działek nr[...], [...] i[...]; - pozytywnej oceny stanu technicznego wykonanego zakresu robót, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Wobec niewykonania nałożonych obowiązków PINB w M. w dniu 18 sierpnia 2008r. wystosował do L. P. upomnienie w tej sprawie. Wskutek dalszej bezczynności inwestora w przedłożeniu wymaganych dokumentów organ postanowieniem z [...] listopada 2008r. (nr[...]), na podstawie art. 81c ust.4 ustawy Prawo budowlane, zlecił ich wykonanie na koszt L. P. W związku z wykonaniem przez zleceniobiorcę dokumentacji inwentaryzacyjno – technicznej, geodezyjnej powykonawczej wykonanych urządzeń wodnych oraz oceny stanu technicznego tych urządzeń, PINB w M. postanowieniem z [...] stycznia 2010r. nałożył na zobowiązanego obowiązek uiszczenia kosztów wykonania w/w dokumentacji. Jednocześnie ze względu na wnioski zawarte w ocenie stanu technicznego urządzeń wodnych, PINB w M. decyzją z[...] stycznia 2010r. nakazał L. P., na podstawie art. 48 ust.1 w zw. z art. 81 c ustawy Prawo budowlane, dokonać rozbiórki wykonanych urządzeń, tj. zastawki betonowej wykonanej przy działce nr [...] i [...] i tamy poprzecznej wykonanej przy działce nr [...]i [...] na rowie melioracyjnym przebiegającym po granicy działek nr[...], [...] i [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. P. argumentując, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przedwcześnie z ewidentnym naruszeniem prawa. Podniósł, że sporne urządzenia wodne wykonał samodzielnie S. D., który w tym czasie dzierżawił jego działkę nr [...]. Wyjaśnił, że organ nie przesłał mu żadnej dokumentacji, na której się oparł wydając zaskarżoną decyzję, pomimo wielokrotnych pisemnych próśb w tej sprawie. Końcowo podkreślił, że organ nie ustalił, kto był wykonawcą i inwestorem przedmiotowych urządzeń i kiedy faktycznie zostały one wybudowane. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że słusznie w przedmiotowej sprawie została zastosowana procedura z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, albowiem kontrolowane urządzenia wodne zostały wybudowane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Dalej organ stwierdził, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania ust.2 art. 48 prawa budowlanego gdyż kontrolowane urządzenia, jak wynika z sporządzonej oceny, zostały wybudowane z naruszeniem przepisów techniczno – budowlanych. Stąd też jedynym możliwym sposobem doprowadzenia tych urządzeń wodnych do zgodności z prawem była ich rozbiórka. Odnosząc się do zarzutów odwołania PINB w B. wyjaśnił, że kwestia dostarczenia skarżącemu kserokopii akt została rozstrzygnięta postanowieniem z [...] marca 2010r. nr [...], a z oceną stanu technicznego kontrolowanych urządzeń skarżący mógł się zapoznać z siedzibie organu. Dalej organ wyjaśnił, że o ponownych oględzinach skarżący, wbrew swoim twierdzeniom, został poinformowany zawiadomieniem z 4 grudnia 2007r. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiódł L. P., zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez: - uniemożliwienie mu pełnego zapoznania się z aktami sprawy i odmowę przesłania kopii akt sprawy; - pominięcie składanych przez skarżącego wniosków dowodowych, m.in. z przesłuchania świadków, z opinii biegłego geodezji na okoliczność, na czyjej działce, przez kogo i w którym roku wybudowano sporne urządzenia wodne; - pominięcie okoliczności, że w momencie wybudowania spornych urządzeń użytkownikiem i dzierżawcą działki nr [...] był S. D. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie sądowej w dniu 2 marca 2011r. uzupełnił zarzuty skargi zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i 75 kpa poprzez niedostarczenie skarżącemu wnioskowanych przez niego akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) urządzeniami wodnymi są urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności budowle: piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także poldery przeciwpowodziowe, kanały i rowy jak również stawy rybne. Równocześnie, na podstawie art. 62 ust. 1 powyższej ustawy, budownictwo wodne polega na wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych, przy czym, zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu przepisy Prawo wodnego nie naruszają przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Oznacza to, że kwestie dotyczące budowy urządzeń wodnych zostały poddane regulacji ustawy Prawo budowlane, urządzenia te są kwalifikowane jako budowle w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Tym samym wymagania dotyczące decyzji o pozwoleniu na budowę oraz procedura jej uzyskania zostały poddane rygorowi ustawy Prawo budowlane, zaś postanowienia ustawy Prawo wodne dotyczące urządzeń wodnych mają charakter jedynie uzupełniający i regulują kwestie szczegółowe takie jak konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego dla planowej inwestycji dotyczącej urządzeń wodnych (tak: WSA w Poznaniu w wyroku z 14 października 2008r., II SA/Po 177/08, dostępnym w elektronicznej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Zdaniem Sądu zarówno organ I instancji jak i organ II instancji prawidłowo przyjęły, że zastawka betonowa i tama porzeczna wykonane na rowach melioracyjnych przy działkach nr geod.[...], [...] i[...] , położonych w obrębie wsi Bobrówka, są urządzeniami wodnymi w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a) Prawa wodnego, ale jednocześnie budowlą w rozumieniu cytowanego wyżej art. 3 pkt 3 prawa budowlanego, której wybudowanie wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust.1 prawa budowlanego). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący jako inwestor kontrolowanych urządzeń wodnych taki pozwoleniem na budowę nie dysponował. Podkreślić w tym miejscu należy, że nawet gdyby dać wiarę oświadczeniu skarżącego, który wskazuje na ustne zapewnienia Wójta, że takie pozwolenie nie było wymagane, to stwierdzić przyjdzie, że inwestor wprowadzony został w błąd. Błąd ten nie zmienia jednak w niczym sytuacji, że przedmiotowe urządzenia wodne, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zostały wzniesione w ramach samowoli budowlanej. Tym samym organy nadzoru budowlanego prawidłowo dokonały kwalifikacji popełnionej samowoli budowlanej, ustalając, że zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 48 ust.1 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, chyba że możliwa jest legalizacja obiektu z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 48 ust. 2 ustawy. W niniejszej sprawie, nie mogła mieć zastosowania procedura legalizacyjna z ust.2, albowiem jak prawidłowo ustaliły organy, kontrolowane urządzenia wodne zostały wybudowane niezgodnie ze sztuką budowlaną oraz z naruszeniem warunków techniczno – budowlanych. Skoro procedura legalizacja nie była w przedmiotowej sprawie możliwa, wydanie decyzji o rozbiórce było obligatoryjne i niezależne od woli organu. Decyzje podejmowane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mają bowiem charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania nakazu rozbiórki (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 69/97, Lex nr 46680). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja o rozbiórce urządzeń wodnych została też prawidłowo skierowana do skarżącego. Podkreślić, bowiem należy, iż w myśl przepisów ustawy prawo budowlane stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę jest inwestor, a więc podmiot, który ponosi nakłady finansowe na budowę oraz organizuje proces budowlany, i którym może, lecz nie musi, być równocześnie właścicielem nieruchomości. Zgodnie z art. 52 wymienionej ustawy obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa zezwolenia może być nałożony na inwestora, właściciela lub zarządcę nieruchomości. Jednakże obowiązek ten może być skierowany jedynie do osoby mającej tytuł prawny do nieruchomości, która tą nieruchomością włada. W toku postępowania administracyjnego skarżący przyznał, że rów melioracyjny, na którym wykonano urządzenia wodne znajduje się wyłącznie na jego działce nr [...] i został wykonany na jego koszt. Okoliczność tą potwierdził również S. D. właściciel działki nr [...]. Wprawdzie skarżący w toku postępowania administracyjnego zmienił swoje pierwotne stanowisko oświadczając, że sporne urządzenia wodne wybudował S. D., jednakże oświadczenie to, zdaniem Sądu zostało zmienione wyłącznie dla celów prowadzonego postępowania. Stąd organy prawidłowo nakazały skarżącemu rozbiórkę wybudowanych urządzeń. Przedłożonej oceny nie zmieniają przedłożone przez skarżącego zdjęcia, albowiem nie przesadzają one, że kto był faktycznym inwestorem przedmiotowych urządzeń wodnych. Również podnoszony przez skarżącego fakt dzierżawy działki nr [...] przez S. D. nie ma istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż, jak wyjaśniono wyżej, adresatem decyzji o rozbiórce może być wyłącznie inwestor, właściciel lub zarządca nieruchomości, a nie jej dzierżawca. Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia w toku postępowania wniosków skarżącego o przesłuchanie świadków należy wyjaśnić, że w aktach sprawy nie ma żadnego formalnego wniosku w tym zakresie, a organ z urzędu nie miał takiego obowiązku. Powołanie zaś dowodu z opinii biegłego było w przedmiotowej sprawie zbędne, albowiem organy nadzoru budowlanego nie zajmują się kwestią ustalenia granic między działkami, tym bardziej, że z dołączonych do akt sprawy map wynika, że rów melioracyjny znajduje się na granicy działek nr [...] i [...]. Sąd nie podziela również zarzutów pełnomocnika skarżącego w zakresie naruszenia przez organy art. 7 i 75 kpa. Podkreślić, bowiem należy, że odmowa dostarczenia skarżącemu kserokopii akt sprawy została ostatecznie przesądzona w postanowieniu P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2010r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez skarżącego w związku jest ostateczne i Sąd w przedmiotowej sprawie nie może badać tej kwestii. Ponadto jak wynika z akt administracyjnych skarżący został zawiadomiony przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, miał więc zapewnioną możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu (art.10 kpa). Z przytoczonych wyżej przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.