II SA/Bk 434/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie częściowego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w domu dziecka oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B., działający z upoważnienia Starosty B., odmówił całkowitego zwolnienia E. i S. J. z ponoszenia opłaty za pobyt córki – J. J. w Domu Dziecka w S., jednocześnie częściowo zwalniając z tej odpłatności ustalił miesięczną opłatę w wysokości 499 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono zasady ustalania odpłatności i wyliczono ją w następujący sposób: 1.842.75 zł x 15% = 276,41 zł oraz 2. 288,58 zł -1. 842,75 zł = 445, 83 zł x 50 %= 222,92 zł. Po zsumowaniu powyższych kwot tj. 276,41 zł oraz 222,92 zł stwierdzono, że miesięczna odpłatność wynosi 499,33zł = 499 zł. Odpłatność za 22 dni pobytu w styczniu i 22 dni w lutym 2011 r. tj. 366 zł x 2 wyliczono w następujący sposób: 499 zł - miesięczna odpłatność: 30 dni x 22 dni. Jednocześnie podano, że za okres od 23 stycznia 2011 r. do 6 lutego 2011 r. z racji tego, że J. J. przebywała pod opieką rodziców, zostali oni zwolnieni całkowicie z opłaty. Z decyzja tą nie zgodziła się E. J. i wniosła odwołanie. Podała, że decyzja jest krzywdząca, albowiem dodatkowa opłata pozbawi jej rodzinę całkowicie środków do życia i środków na leczenie, które jest niezbędne zarówno w jej przypadku jak i w przypadku męża. W związku z powyższym wniosła o odstąpienie od pobierania opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 3, art. 81 ust. 1, 3, 4, 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz § 5 ust. 2 i 4 uchwały nr XVII/147/2004 Rady Powiatu Białostockiego z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo - wychowawczej (Dz. Urz. Woj. Pod. nr 83, poz. 1247) zmienionej uchwałą nr XLVII/428/10 Rady Powiatu Białostockiego z dnia 30 czerwca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pod. nr 198, poz. 24587) i zarządzenia nr 10/2010 Starosty Białostockiego z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania w Domu Dziecka w Supraślu prowadzonego przez Powiat Białostocki w 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pod. nr 34, poz. 612), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że sytuacja zdrowotna, dochodowa i majątkowa odwołującej się mieści się w kryteriach określonych przez Radę Powiatu B., dających możliwość częściowego zwolnienia jej z odpłatności i to zwolnienie zastosowano. Nie występują natomiast żadne inne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby całkowite zwolnienie odwołującej się z opłat. E. J. zaskarżyła tę decyzję do sądu administracyjnego i podniosła, że jest ona niesprawiedliwa. Podała, że wraz z mężem są osobami niepełnosprawnymi, ponoszącymi duże koszty leczenia. Utrzymują się z rent. Skarżąca dodatkowo pracuje w szpitalu jako salowa. Uwzględniając dochody rodziny i ponoszone wydatki pozostaje im do dyspozycji kwota 800 zł. Z tego skarżąca ponosi również wydatki na zakup niezbędnych artykułów dla przebywającej w domu dziecka córki, np. ubrania, obuwie, kosmetyki itp. Ponadto, córka często przebywa w domu, mimo to skarżąca ponosi pełne opłaty za jej pobyt w domu dziecka. Wywiodła, że córka w tymże domu umieszczona została bez jej winy. W konkluzji wniosła o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt córki w domu dziecka ewentualnie o zwolnienie adekwatne do możliwości finansowych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r. jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B., działającego z upoważnienia Starosty B., z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie można przypisać naruszeń prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Kwestię odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej reguluje przepis art. 81 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz.1362 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka (ust. 1). Z przytoczonego przepisu wynika, że pobyt w placówkach opiekuńczo-wychowawczych jest odpłatny. Opłatę ponoszą rodzice dziecka, ewentualnie opiekunowie prawni lub kuratorzy, jeśli dysponują dochodami dziecka. Ustala ją w drodze decyzji administracyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki (ust. 3). Ustalając wysokość opłaty, starosta uwzględnia sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny (ust. 5). Przepisy ustawy nie wprowadzają wyjątków od zasady odpłatności, przewidują jednak możliwość zwolnienia od opłaty lub odstąpienia od jej ustalenia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 81 ust. 4 ustawy, starosta, czyli organ właściwy do ustalenia opłaty, może częściowo albo całkowicie zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty określa w drodze uchwały rada powiatu (art. 81 ust. 6). W rozpoznawanej sprawie jest to uchwał nr XVII/147/2004 Rady Powiatu Białostockiego z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo - wychowawczej (Dz. Urz. Woj. Pod. nr 83, poz. 1247) zmieniona uchwałą nr XLVII/428/10 Rady Powiatu Białostockiego z dnia 30 czerwca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pod. nr 198, poz. 24587). Stosownie do § 5 ust. 1 powołanej uchwały z 27 maja 2004 r. całkowite zwolnienie z opłat przysługuje w przypadku, gdy dochód rodziny, osoby zobowiązanej lub dochód dziecka, którym dysponuje opiekun prawny lub kurator jest równy lub niższy od kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w przypadku gdy dochód rodziny przekracza to kryterium dochodowe, ale nie przekracza 375 % tego kryterium, może być przyznane częściowe zwolnienie z tej opłaty. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł (wysokość kwoty określona została w § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. nr 127, poz. 1055), natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 kryterium dochodowe rodziny to suma kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W świetle powołanych przepisów kryterium dochodowe dla trzyosobowej rodziny skarżącej wynosi 1.053 zł (zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w składzie rodziny uwzględnić należało córkę przebywającą w domu dziecka). W załączniku nr 1 do uchwały zawarto zapis, iż w przypadku wysokości dochodu w rodzinie powyżej 175% do 225% kryterium dochodowego, ustala się odpłatność za pobyt dziecka w placówce w wysokości 15% od dochodu stanowiącego równowartość 175% kryterium dochodowego rodziny oraz 50% od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy posiadanym przez rodzinę dochodem a kwotą stanowiącą równowartość 175% kryterium dochodowego. Z regulacji powyższej wynika, zasada zgodnie z którą rodzice mają prawny obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo–wychowawczej. Obowiązek taki może być ograniczony lub zniesiony jedynie w sytuacjach wyjątkowych określonych w przepisach prawa. Zwolnienie takie nie ma charakteru obligatoryjnego, co oznacza, że właściwy organ ma prawo a nie obowiązek zwolnić z takiej opłaty. Rozstrzyganie w przedmiocie zwolnienia lub odstąpienia od ustalenia opłaty oparte jest na uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych (tj. czy zbadał okoliczności wskazane przez ustawodawcę jako przesłanki podjęcia decyzji), jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny skarżącej, którą to sytuację uwzględniono przy ustalaniu opłaty. W przedmiotowej sprawie, poza sporem pozostaje okoliczność, że dochód rodziny skarżącej wynosi 2.288, 58 zł co stanowi 217,33 % ustawowego kryterium dochodowego rodziny (1.053 zł). Oznacza to po pierwsze, że w sprawie brak było podstaw do całkowitego zwolnienia z opłat za pobyt dziecka w placówce z tego powodu, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Po wtóre, że stosownie do zapisu załącznika nr 1 uchwały z 27 maja 2004 r. odpłatność za pobyt córki w placówce opiekuńczo- wychowawczej winna być ustalona jako suma kwot wyliczonych w następujący sposób: 15% z 175% x 1.053 zł czyli 15% z 1.842,75 zł = 276,41 zł i 2.288,58 zł (dochód rodziny) – 1.842,75 (175% x 1.053 zł) = 445,83 zł x 50% = 222,92 co daje kwotę 499,33 zł i co w konsekwencji oznacza, że miesięczna odpłatność powinna wynosić 499 zł (w zaokrągleniu do pełnych złotych). Jak wynika z treści zarządzenia Starosty Powiatu Białostockiego z dnia 15 lutego 2010 r. nr 10/2010 w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania w Domu Dziecka w Supraślu prowadzonego przez Powiat Białostocki w 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. nr 34, poz. 612 ze zm.), miesięczny koszt utrzymania dziecka wynosi 2.439 zł. A zatem faktycznie skarżąca została zobowiązana do odpłatności wynoszącej około 20% całkowitych kosztów utrzymania dziecka. Przy czym przy ustalaniu odpłatności organy uwzględniły, stosownie do zapisu § 5 ust. 4 uchwały, fakt przebywania dziecka pod opieką rodziców w okresie od 23 stycznia 2011 r. do 6 lutego 2011 r. i za ten okres nie naliczono opłaty a za okres pobytu za niepełny miesiąc, tj. 22 dni w styczniu i 22 dni w lutym 2011 r. opłatę wyliczono zgodnie z § 9 ust. 1 uchwały. Zgodnie z tą regulacją wysokość opłaty po zastosowaniu częściowego zwolnienia z opłaty za niepełny miesiąc pobyty dziecka w placówce ustala się w wysokości iloczynu 1/30 kwoty ustalonej i ilości dni pobyty. Oznacza to, że opłata za pobyt dziecka w palcówce w styczniu i w lutym powinna wynosić 366 zł (499 zł :30 x 22 dni). Końcowo nadmienić należy, że pogarszanie się sytuacji finansowej czy też zdrowotnej po wydaniu zaskarżonej decyzji uprawnia skarżącą do wystąpienia z nowym wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu córki w Domu Dziecka. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.)