II SA/Bk 437/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skargi C.T.W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] w przedmiocie przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej wymeldowania skarżącego 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu K.O. ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. W dniu [...] października 2004 r. J.K. zamieszkała w M. przy ul. B. [...], wystąpiła do Wójta Gminy M. z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego pod adresem wnioskodawczyni, skarżącego C.T.W. We wniosku J.K. podała, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu od 1995 r. a wyprowadzając się zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz cały majątek dorobkowy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Wójt Gminy M. powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) orzekł o wymeldowaniu skarżącego. Organ wskazał, że najemcą spornego lokalu będącego mieszkaniem komunalnym są A. i J.K., co wynika z umowy najmu z [...] sierpnia 1995 r. łączącej wyżej wymienionych z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. Skarżący zamieszkiwał pod tym adresem od [...] października 1988 r. jako główny najemca, lecz [...] kwietnia 1995 r. wyprowadził się i przekazał lokal Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. zabierając cały majątek i nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Fakt niezamieszkiwania przez skarżącego pod w/w adresem potwierdza informacja z miejscowego posterunku policji. Obecnie skarżący przebywa w Zakładzie Karnym w Ł. Wobec spełnienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu przez skarżącego, zaistniała podstawa do orzeczenia o jego wymeldowaniu. W odwołaniu od tej decyzji C.T.W. podniósł, że nigdy nie przekazywał spornego lokalu Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M., a jedynie wyraził zgodę sąsiadom – małżonkom K. na czasowe zamieszkanie w jego lokalu na czas swego pobytu z zakładzie karnym, podnajmując im swój lokal. Zarzucił też organowi uniemożliwienie mu zapoznania się z aktami sprawy. Dodał, że jest osobą niepełnosprawną, a o rozwiązaniu z nim umowy najmu powziął wiadomość dopiero z zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu. Wojewoda P., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2005 r. orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji nie zawierała wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. nie zawierała jednego z koniecznych ustawowych elementów decyzji, a skarżący został pozbawiony informacji o stanie prawnym i faktycznym danej sprawy. Niezależnie od wymienionej wyżej wady formalnej decyzji pierwszoinstancyjnej, sprawa – zdaniem wojewody – wymaga dokonania bardziej szczegółowych ustaleń, a przede wszystkim wyjaśnienia, od kiedy faktycznie skarżący przebywa w zakładzie karnym i czy przed pozbawieniem wolności zamieszkiwał już w innym lokalu niż sporny. Nadto organ odwoławczy wytknął organowi I instancji pominięcie jako strony postępowania małżonka J.K. – A.K., który obok J.K., jest teraz najemcą spornego lokalu. Dostrzegając z opisanych przyczyn przedwczesność podjęcia decyzji przez organ I instancji oraz jej niekompletność z punktu widzenia wymogów stawianych decyzji administracyjnej przez art. 107 kpa, wojewoda orzekł o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skargę na tę decyzję kasacyjną wywiódł do sądu administracyjnego C.T.W., wnosząc o jej uchylenie i generalne umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania skarżącego. Zarzucił organom obu instancji bezpodstawne uznanie, że zrzekł się dobrowolnie spornego lokalu i przekazał go Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w M. Zaprzeczył raz jeszcze, aby rozwiązana została z nim umowa najmu spornego lokalu i podtrzymał twierdzenia z odwołania, co do okoliczności zamieszkania w jego lokalu rodziny małżonków K. Zarzucił, że organy nie oceniły skuteczności i ważności rozwiązania z nim umowy najmu oraz podkreślił, że organy nie wskazały w decyzjach numerów konkretnych lokali w budynku przy ulicy B. [...] w M., podczas gdy znajduje się w nim kilka lokali, a nie jeden. Zarzucił też organom naruszenie przepisów proceduralnych, a w dodatkowym piśmie uzupełniającym skargę zarzucił błędne przypisanie przez organy państwu K. statusu strony postępowania w sytuacji bezprawnego uczynienia ich najemcami spornego lokalu, bez rozwiązania poprzedniej umowy najmu lokalu, łączącej gminę ze skarżącym. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że przedmiotem kontroli i oceny Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca w całości decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę wymeldowania skarżącego do ponownego rozpoznania, wydana w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Już z tych przyczyn większość zarzutów skargi trafia w próżnię albowiem skarżący nie koncentruje ich wokół wykazania bezpodstawności przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia a dąży do wykazania braku podstaw do wymeldowania jego osoby. Sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z urzędu dokonał, w pierwszej kolejności - zważywszy na przedmiot zaskarżenia - sprawdzenia zgodności decyzji kasacyjnej z art. 138§2 kpa. Zdaniem Sądu przepis powyższy nie został w sprawie naruszony. Zgodnie z treścią powyższego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji jedynie wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organowi I instancji organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała ewidentna potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego i to w zakresie przekraczającym granice postępowania dowodowego, możliwego do przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym zgodnie z art. 136 kpa i bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W postępowaniu pierwszoinstancyjnym bowiem zaniechano ustalenia zasadniczej dla wymeldowania z miejsca pobytu stałego, kwestii dobrowolności opuszczenia spornego lokalu przez skarżącego. Podkreślić należy, że brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960 z późn. zmianami), po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. (sygn. K 20/01- OTK-A 2002/3/34) pozwala na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego tylko takiej osoby, która miejsce to opuściła nie dopełniając czynności wymeldowania. Nie ma już żadnego znaczenia dla wymeldowania kwestia uprawnień do danego lokalu. Nie zachodziła więc potrzeba koncentrowania się na rozwiązaniu ze skarżącym umowy najmu spornego lokalu. Istniała natomiast potrzeba ustalenia dobrowolności opuszczenia lokalu albowiem nadal zachowuje aktualność stanowisko, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u stawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V SA. 3169/00, LEX nr 50123), przy czym przebywanie osoby w zakładzie karnym- jako stan przejściowy - nie powodujący utraty dotychczasowego miejsca zamieszkania, w którym koncentrowała się jej działalność życiowa (vide: decyzja SKO z dnia 27.02.2002r., SKO 4303/24/02, OSS 2002/2/40), nie jest traktowany jako dobrowolne opuszczenie lokalu. Słusznie zatem Wojewoda P. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia zalecił przede wszystkim wyjaśnienie od kiedy faktycznie skarżący przebywa w zakładzie karnym i czy rzeczywiście bezpośrednio przed pozbawieniem wolności zamieszkiwał w spornym lokalu ( miejscu zameldowania), czy też pod innym adresem opuszczając sporny lokal wcześniej jeszcze przed osadzeniem w zakładzie karnym. Zasadnie również Wojewoda wytknął organowi pierwszoinstancyjnemu naruszenie przepisów proceduralnych, związanych z obowiązkiem informowania strony przez organ o stanie prawnym i faktycznym sprawy. Skarżący, będąc pozbawionym wolności, nie miał bezpośredniego dostępu do akt administracyjnych, a organ nie przesłał mu też odpisów poszczególnych kart administracyjnych, nie pouczając przy tym o możliwości żądania wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej w postępowaniu przeprowadzonym wadliwie, bez zapewnienia skarżącemu czynnego w nim udziału i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia usunęło jednak skutki błędów proceduralnych popełnionych przez organ I instancji. Postępowanie przed organem I instancji winno się teraz toczyć od nowa przy poszanowaniu uprawnień procesowych skarżącego. Takie zalecenia wynikają z kasacyjnej decyzji organu odwoławczego, podjętej w następstwie uwzględnienia zarzutów z odwołania strony. Zaskarżona decyzja nie naruszająca art. 138 § 2 kpa wskazanego jako podstawa prawna, jest decyzją korzystną dla skarżącego, nakazującą wyjaśnić to, co jest istotne przy orzekaniu o wymeldowaniu i w sposób zgodny z przepisami procedury administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł zatem podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego jako bezzasadną ją oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.nr 153, poz. 1270 z 2002 roku. O kosztach udzielonej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na mocy § 14 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w zw. z art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.